Việc xây dựng mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” đặt ra yêu cầu phát triển toàn diện ngay từ cấp cơ sở, trong đó người dân vừa là trung tâm phục vụ, vừa trực tiếp tham gia vào quá trình quản trị và phát triển địa phương. Mô hình không chỉ hướng đến kiện toàn tổ chức bộ máy, mà còn gắn chất lượng quản trị với điều kiện sống, cơ hội phát triển và mức độ thụ hưởng của người dân.
Nội dung đầu tiên là xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, quản trị phục vụ và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân. Trọng tâm là nâng cao hiệu lực hoạt động của chính quyền xã, phường, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang phục vụ; giải quyết công việc sát dân, gần dân, kịp thời tiếp nhận và xử lý những vấn đề phát sinh từ cơ sở. Quyền tham gia, giám sát và đóng góp ý kiến của người dân được đặt trong quá trình xây dựng và thực hiện các chủ trương liên quan trực tiếp đến địa bàn dân cư.
Hạ tầng hiện đại, đồng bộ và không gian sống thông minh là một trụ cột quan trọng của mô hình. Việc phát triển hạ tầng không chỉ dừng ở giao thông, điện, nước và các công trình thiết yếu mà hướng tới sự kết nối đồng bộ giữa hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và hạ tầng số. Qua đó, từng xã, phường từng bước nâng cao chất lượng không gian sống và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của người dân.
Ở lĩnh vực kinh tế, mô hình hướng tới phát triển kinh tế trên địa bàn gắn với lực lượng sản xuất hiện đại, xanh, số hóa và tuần hoàn. Hoạt động sản xuất, kinh doanh được đặt trong yêu cầu đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm tác động đến môi trường. Đây cũng là hướng phát triển phù hợp với sự khác biệt về điều kiện, lợi thế và đặc điểm kinh tế của từng xã, phường.
An sinh xã hội, công bằng và phát triển bao trùm là nội dung xuyên suốt. Quá trình phát triển phải gắn với chăm lo đời sống người dân, bảo đảm khả năng tiếp cận giáo dục, y tế, nhà ở, việc làm và các dịch vụ xã hội thiết yếu. Mục tiêu đặt ra là thành quả phát triển không chỉ thể hiện qua tăng trưởng kinh tế hay diện mạo đô thị mà phải được phản ánh bằng chất lượng cuộc sống và mức độ thụ hưởng của người dân.
Cùng với phát triển kinh tế - xã hội, mô hình xác định văn hóa và con người Hà Nội thanh lịch, văn minh là nền tảng quan trọng. Việc giữ gìn các giá trị văn hóa, nếp sống và bản sắc của Thủ đô được gắn với xây dựng môi trường ứng xử văn minh trong cộng đồng, khu dân cư và không gian công cộng.
Xây dựng môi trường sống xanh, an toàn và bền vững là một nội dung riêng, gắn trực tiếp với chất lượng sống tại từng địa bàn. Không gian xanh, vệ sinh môi trường, cảnh quan, quản lý chất thải và bảo đảm an toàn cho cộng đồng được đặt trong quá trình phát triển, hạn chế tình trạng phát triển kinh tế và đô thị tạo thêm sức ép lên môi trường sống.
Mô hình đồng thời đặt quốc phòng, an ninh và đối ngoại nhân dân trong tổng thể phát triển của xã, phường. Giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội từ cơ sở tạo điều kiện cho đời sống dân cư và hoạt động kinh tế ổn định; đối ngoại nhân dân góp phần tăng cường giao lưu, kết nối và mở rộng quan hệ giữa cộng đồng với bên ngoài.
Nội dung cuối cùng là thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây không chỉ là một lĩnh vực phát triển riêng mà còn hỗ trợ trực tiếp cho quản trị chính quyền, cung cấp dịch vụ công, phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống. Ứng dụng công nghệ và dữ liệu được hướng tới việc giúp chính quyền xử lý công việc nhanh hơn, người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn và các nguồn lực trên địa bàn được quản lý hiệu quả hơn.
Với 8 nội dung cốt lõi, mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” hướng tới xây dựng cấp cơ sở vừa vững về tổ chức, hiệu quả trong quản trị, vừa có hạ tầng và phương thức phát triển phù hợp với yêu cầu mới; trong đó chất lượng cuộc sống và quyền làm chủ của người dân là những nội dung xuyên suốt.
Minh Thắm
