Theo quy định tại Nghị định số 28/2026/NĐ-CP của Chính phủ, hệ thống danh mục các chất ma túy và tiền chất được xây dựng gồm 4 danh mục, phân loại theo mức độ nguy hiểm, phạm vi sử dụng và yêu cầu quản lý.

Danh mục 1 bao gồm các chất ma túy bị cấm tuyệt đối trong y học và đời sống xã hội. Các chất này chỉ được phép sử dụng trong những trường hợp đặc biệt như nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định hoặc phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh khi có sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền. Danh mục này có 58 chất ma túy, được chia thành hai nhóm IA và IB.

Danh mục 2 là các chất ma túy được kiểm soát chặt chẽ và sử dụng hạn chế trong hoạt động nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định, phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh hoặc trong lĩnh vực y tế theo quy định. Tổng số chất trong danh mục này là 476 chất ma túy, được phân thành hai nhóm IIA và IIB.

Danh mục 3 gồm các chất ma túy được phép sử dụng trong nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định, phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh hoặc trong các lĩnh vực y tế, thú y theo quy định của cơ quan có thẩm quyền, với 81 chất ma túy.

Danh mục 4 quy định về các tiền chất, với tổng cộng 79 tiền chất, được chia thành ba nhóm cụ thể. Trong đó, IVA gồm 31 tiền chất thiết yếu tham gia trực tiếp vào cấu trúc chất ma túy, không có ứng dụng hợp pháp trong y học và đời sống xã hội, chỉ được sử dụng hạn chế cho các mục đích đặc biệt. IVB gồm 30 tiền chất thiết yếu cũng tham gia cấu trúc chất ma túy nhưng có ứng dụng hợp pháp trong y học và đời sống xã hội. IVC gồm 18 tiền chất là các hóa chất, dung môi và chất xúc tác thường được sử dụng trong quá trình sản xuất trái phép chất ma túy.

Việc sắp xếp, điều chỉnh và cập nhật lại các danh mục nói trên nhằm bảo đảm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh với tội phạm ma túy, đồng thời vẫn đáp ứng nhu cầu sử dụng hợp pháp các chất, tiền chất trong một số lĩnh vực phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.

Nghị định cũng xác định rõ trách nhiệm quản lý của từng bộ, ngành đối với các loại chất ma túy và tiền chất. Theo đó, Bộ Công an chịu trách nhiệm quản lý nhà nước đối với các chất ma túy, tiền chất phục vụ nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định và các mục đích quốc phòng, an ninh, trừ những loại thuộc phạm vi quản lý chuyên ngành của các bộ khác.

Cụ thể, Bộ Công Thương quản lý các tiền chất sử dụng trong lĩnh vực công nghiệp; Bộ Y tế chịu trách nhiệm ban hành danh mục và quản lý các chất ma túy, tiền chất sử dụng trong lĩnh vực y tế; Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý các chất ma túy, tiền chất phục vụ hoạt động nông nghiệp và môi trường; Bộ Quốc phòng quản lý các tiền chất được sử dụng trong lĩnh vực quốc phòng theo quy định.

Hà Trần