LTS: Chăm sóc sức khỏe cộng đồng là một trong những mục tiêu quan trọng hàng đầu của các chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó việc lựa chọn các sản phẩm bổ sung dinh dưỡng an toàn, hiệu quả đóng vai trò then chốt. Thời gian qua, tòa soạn nhận được nhiều phản ánh của độc giả về việc trên thị trường xuất hiện sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe mang tên Unicanxi V99 có nhiều dấu hiệu tương đồng về bao bì, hình ảnh với sản phẩm Canxi Unical – một sản phẩm trước kia thuộc Đề án 818 của Bộ Y tế, đồng thời có những thông tin tư vấn chưa đồng nhất về nguồn gốc và công dụng. Nhằm cung cấp góc nhìn đa chiều, khách quan, giúp người tiêu dùng nắm bắt thông tin chính xác và để các cơ quan quản lý nhà nước có thêm cơ sở đánh giá, chúng tôi thực hiện tuyến bài phản ánh chi tiết về thực trạng này.
Trên thị trường các sản phẩm hỗ trợ sức khỏe hiện nay, Canxi Unical (thường được biết đến với tên gọi Canxi Cơm Nhật Bản) là một thương hiệu đã được truyền thông rộng rãi tới người dân. Sản phẩm này là kết quả của quá trình nghiên cứu, được đưa từ Nhật Bản về Việt Nam bởi Tiến sĩ Sinh hóa Dương Văn Quả, chuyên gia có hơn bốn mươi năm làm việc tại Nhật Bản, từng là Cố vấn Hóa học của Tập đoàn Mitsubishi.
Nguyên liệu của Canxi Unical được sản xuất bởi Universal Calcium Food tại Tokyo, Nhật Bản. Cấu trúc của sản phẩm bao gồm bốn thành phần chính: Canxi Lactate, men tiêu hóa tinh bột Alpha Amylase, sụn cá mập Shark Chondroitin và đặc biệt là sự hiện diện của màng bọc Pullulan (một loại đa đường). Tại thị trường Việt Nam, trước đây, sản phẩm Canxi Unical từng nằm trong Đề án 818 của Bộ Y tế (giai đoạn 2015 - 2025). Hiện nay, Công ty TNHH Canxi Unical Việt Nam là đơn vị duy nhất phân phối độc quyền các sản phẩm mang thương hiệu Canxi Unical ra thị trường nội địa.
Bao bì tương đồng và sự thật về thông tin "phiên bản cải tiến"
Thời gian gần đây, quá trình khảo sát thị trường cho thấy sự xuất hiện của một sản phẩm mang tên Unicanxi V99. Đáng chú ý, quan sát bằng mắt thường, thiết kế bên ngoài của sản phẩm này có sự tương đồng rất lớn với Canxi Unical về màu sắc chủ đạo, hình ảnh nền và cách bố trí nội dung logo. Sự tương đồng này dẫn đến tình trạng người tiêu dùng dễ dàng rơi vào trạng thái nhầm lẫn khi tiếp cận sản phẩm qua các kênh trực tuyến hoặc quan sát lướt qua.
Vấn đề cần được làm rõ hơn khi qua quá trình ghi nhận thực tế, nhiều nhóm tư vấn viên bán hàng đang tích cực truyền thông rằng Unicanxi V99 là "sản phẩm cải tiến", "phiên bản nâng cấp" từ sản phẩm Canxi Unical nguyên bản. Các tư vấn viên hướng dẫn người tiêu dùng có thể sử dụng Unicanxi V99 để pha với nước nguội, hoặc cho vào nấu chung với cơm, súp, sữa nóng tương tự như cách sử dụng đặc trưng của Canxi Unical. Nhưng nội dung trên bao bì ghi hướng dẫn sử dụng đều phải dùng sản phẩm cùng với đồ nóng như: pha với nước nóng, cơm nóng, cháo nóng.
Đối chiếu thông tin thành phần, Unicanxi V99 chỉ bao gồm Canxi Lactate kết hợp cùng các vitamin nhóm B (B1, B6) và một số phụ liệu khác. Sản phẩm này hoàn toàn vắng bóng các thành phần đặc thù như sụn cá mập hay màng bọc Pullulan – một thành phần cốt lõi tạo ra các lớp màng siêu nhỏ để bảo vệ Canxi Lactate và men tiêu hóa khi tiếp xúc trực tiếp với môi trường nhiệt độ cao (nội dung phân tích y khoa chi tiết sẽ được đề cập ở Kỳ 2 của tuyến bài).
Từ những thông tin trên website của của đơn vị chịu trách nhiệm về sản phẩm cho thấy, sản phẩm Unicanxi V99 được sản xuất bởi Công ty cổ phần Bigfa; đơn vị chịu trách nhiệm về sản phẩm là Công ty TNHH Dược phẩm Minh Phúc ASIA (do bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn là người đại diện pháp luật) và được phân phối độc quyền bởi Công ty cổ phần Dịch vụ và Thương mại V99 Group.
Quá trình tìm hiểu cho thấy, tại website được cho là của Công ty TNHH Dược phẩm Minh Phúc ASIA, xuất hiện các nội dung quảng cáo về Unicanxi V99 như: “Unicanxi V99 đã được chính phủ Nhật khuyến khích dùng thực phẩm chức năng này vì nó là nguồn bổ sung canxi lý tưởng nhất” hay “Unicanxi V99 đã ra đời và được người dân Nhật Bản tin dùng hơn 15 năm qua”.
Trên một tài khoản mạng xã hội tài khoản có tên "Unicanxi V99-Canxi cơm ion Nhật Bản" đăng tải bài giảng được cho là do bà Thanh Nhàn trực tiếp thuyết giảng với tiêu đề: “Tập huấn sản phẩm Unicanxi V99 Nhật Bản cho cán bộ dân số kế hoạch hóa gia đình”, đính kèm logo và dòng chữ Đề án 818 Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình.
Trong đoạn video, người thuyết giảng tôn vinh sản phẩm Unicanxi V99 là "Vua canxi trên thế giới", có tỷ lệ hấp thụ lên đến 99% và người Nhật đã sử dụng hàng chục năm nay. Thông tin trong video còn cho rằng do Đề án 818 đã dừng phân phối trên kênh chính thống đối với sản phẩm Canxi Unical, nên sản phẩm Unicanxi V99 được ra mắt để thay thế, đảm bảo tính hợp pháp và là phiên bản cải tiến với công nghệ mới vượt trội hơn dòng sản phẩm cũ. Thêm vào đó, trên các nền tảng mạng xã hội khác cũng xuất hiện nhiều video clip cắt ghép hình ảnh các chuyên gia, bác sĩ đầu ngành đang nói về công dụng của Canxi Unical nhưng lại được gắn logo và hình ảnh của Unicanxi V99. 
Để kiểm chứng tính xác thực của những thông tin trên, phóng viên đã có cuộc trao đổi trực tiếp với ông Dương Viết Trường, Tổng giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Canxi Unical Việt Nam và Tiến sĩ Dương Văn Quả. Cả hai vị đại diện đều đưa ra lời khẳng định chính thức: Sản phẩm Unicanxi V99 hoàn toàn không phải là sản phẩm được phát triển, nâng cấp hay có bất kỳ mối liên hệ pháp lý, chuyển giao công nghệ nào từ thương hiệu Unical Canxi. Việc các cá nhân, tổ chức sử dụng thông tin "sản phẩm cải tiến" hay "thay thế sản phẩm thuộc Đề án 818" để tiếp thị là hành vi cung cấp thông tin sai lệch, gây nhầm lẫn nghiêm trọng cho người tiêu dùng.
Nhằm đảm bảo thông tin khách quan và đa chiều, phóng viên đã chủ động liên hệ, đồng thời gửi nội dung làm việc chi tiết đến bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn - người đại diện theo pháp luật của Công ty trách nhiệm hữu hạn Dược phẩm Minh Phúc ASIA để làm rõ các vấn đề nêu trên. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, tòa soạn vẫn chưa nhận được bất kỳ phản hồi chính thức nào từ phía doanh nghiệp cũng như cá nhân bà Nhàn.
Những dấu hiệu bất nhất về nguồn gốc xuất xứ nguyên liệu
Bên cạnh yếu tố mập mờ trong công tác truyền thông quảng cáo, nguồn gốc xuất xứ nguyên liệu cấu thành Unicanxi V99 cũng xuất hiện những chi tiết cần được cơ quan quản lý nhà nước rà soát, làm rõ.
Cụ thể, trên vỏ hộp của sản phẩm Unicanxi V99 có in thông tin nguyên liệu chính là Canxi Lactate Pentahydrate được nhập khẩu từ một đơn vị tại Nhật Bản có tên DDC Co., Ldt, kèm theo địa chỉ trụ sở tại khu vực Chiyoda, Tokyo. Phản hồi về chi tiết này, Tiến sĩ Dương Văn Quả cho biết, ông đã tiến hành xác minh địa chỉ được in trên bao bì trực tiếp tại Nhật Bản. Kết quả kiểm tra thực tế cho thấy, địa chỉ này không phải là cơ sở hay nhà máy sản xuất canxi, mà chỉ là địa chỉ đăng ký hoạt động của một công ty thương mại (?).
Thêm một chi tiết đáng lưu tâm, khi tiến hành đối chiếu với Bản công bố sản phẩm số 1/2024/0110256364-DKCB do Công ty cổ phần Dược phẩm Minh Phúc ASIA đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước cho sản phẩm Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Unicanxi V99, hồ sơ công bố hoàn toàn không ghi nhận thông tin về việc nguyên liệu Canxi Lactate Pentahydrate được nhập khẩu từ Nhật Bản. Toàn bộ hồ sơ chỉ thể hiện thông tin sản phẩm được sản xuất, gia công tại nhà máy của Công ty cổ phần Bigfa (nằm trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ).
Sự không đồng nhất giữa thông tin in trên bao bì bán ra thị trường, các phát ngôn tư vấn truyền miệng, quảng cáo trên không gian mạng và hồ sơ công bố chính thức lưu tại cơ quan quản lý nhà nước - đã đặt ra những câu hỏi về tính minh bạch của sản phẩm Unicanxi V99. Việc người tiêu dùng tiếp nhận các luồng thông tin thiếu chuẩn xác - không chỉ tác động đến quyền lợi kinh tế mà còn tiềm ẩn những rủi ro trực tiếp đối với sức khỏe nếu sử dụng sai phương pháp do lầm tưởng về bản chất cấu trúc và công nghệ của sản phẩm.
(còn nữa)
Kỳ 2: Nguy cơ tiềm ẩn từ việc sử dụng thực phẩm bảo vệ sức khỏe sai hướng dẫn y khoa
Nhóm PV
