Tiềm năng lớn từ vùng nguyên liệu quế
Lào Cai là tỉnh vùng cao biên giới, nằm giữa khu vực Đông Bắc và Tây Bắc, nơi giao thoa giữa hai miền khí hậu nhiệt đới và á nhiệt đới. Điều kiện tự nhiên đặc thù này tạo nên hệ sinh thái phong phú, thuận lợi cho sự phát triển của nhiều loại cây trồng giá trị cao, trong đó có cây quế.
Cây quế được người dân địa phương đưa vào trồng từ năm 1974 tại các xã vùng thấp thuộc các huyện Bắc Hà, Văn Bàn, Bảo Yên, Bảo Thắng (cũ). Trải qua 50 năm phát triển, đến nay diện tích quế toàn tỉnh đã đạt trên 60.980 ha, trong đó giai đoạn 2014–2018 ghi nhận tốc độ mở rộng mạnh mẽ nhất.
Không chỉ phát triển về diện tích, chất lượng quế Lào Cai cũng thuộc nhóm cao trên cả nước. Kết quả phân tích cho thấy hàm lượng tinh dầu đạt 4,6%, tương đương 4,6 kg tinh dầu trong 100 kg quế – mức cao, tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường.
Năm 2024, sản lượng từ cây quế toàn tỉnh đạt trên 141.000 tấn cành lá, chiết xuất hơn 450 tấn tinh dầu, 32.000 tấn vỏ và trên 52.000 m³ gỗ. Tổng giá trị ngành hàng quế ước đạt trên 1.318 tỷ đồng, trong đó giá trị từ sản phẩm thô khoảng 973 tỷ đồng, còn giá trị gia tăng từ chế biến đạt 345,2 tỷ đồng.
Những con số này cho thấy ngành quế không chỉ đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp mà còn là nguồn sinh kế ổn định cho người dân địa phương.
Chuyển đổi hữu cơ – chìa khóa nâng cao giá trị
Dù tiềm năng lớn, song để phát triển bền vững, ngành hàng quế Lào Cai cần một hướng đi mang tính dài hạn. Trong đó, chuyển đổi sang canh tác hữu cơ được xác định là giải pháp then chốt.
Mô hình này không chỉ giúp sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe mà còn tạo điều kiện để thâm nhập các thị trường cao cấp, với giá bán tăng từ 20–40%. Đồng thời, việc hạn chế sử dụng phân bón hóa học giúp giảm chi phí đầu vào, cải thiện hiệu quả kinh tế.
Về môi trường, canh tác hữu cơ góp phần bảo vệ đất đai, duy trì nguồn nước sạch, hạn chế thoái hóa đất và giảm phát thải khí nhà kính. Về xã hội, mô hình này tạo việc làm ổn định, nâng cao vai trò của phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số trong chuỗi giá trị, đồng thời góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa địa phương thông qua các sản phẩm quế đặc trưng.
Thực tế triển khai tại Văn Bàn cho thấy hiệu quả rõ nét. Trong giai đoạn 2024–2025, địa phương đã hỗ trợ thành lập 14 tổ nhóm với 879 thành viên, trong đó 485 người được đào tạo bài bản về canh tác hữu cơ. 100% thành viên được hướng dẫn ghi chép sổ tay nông hộ nhằm đáp ứng tiêu chuẩn sản xuất bền vững (Organic/RA).
Sau quá trình triển khai, người dân đã chủ động áp dụng các phương pháp canh tác thân thiện môi trường, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và cải thiện hệ sinh thái. Đáng chú ý, sản phẩm quế hữu cơ được liên kết tiêu thụ với doanh nghiệp theo cơ chế giá linh hoạt, cao hơn 1.500–2.000 đồng/kg so với quế thông thường, đồng thời được ưu tiên thu mua khi thị trường biến động.
Việc trồng quế hữu cơ đã mang lại những kết quả tích cực, góp phần thay đổi nhận thức, phương thức sản xuất của người dân và hơn hết góp phần gia tăng giá trị và giữ ổn định cho các sản phẩm quế.
Hướng tới mục tiêu dài hạn, xây dựng thương hiệu bền vững
Trên cơ sở những kết quả bước đầu, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu đến hết năm 2025 sẽ có thêm 1.000 ha quế đạt tiêu chuẩn hữu cơ, nâng tổng diện tích lên 5.450 ha. Xa hơn, đến năm 2050, phấn đấu trên 50% diện tích quế toàn tỉnh đạt chứng nhận hữu cơ và được quản lý trên hệ thống xác thực số (QRS).
Việc phát triển vùng nguyên liệu theo hướng bền vững không chỉ giúp ổn định sản xuất mà còn tạo nền tảng thu hút doanh nghiệp đầu tư, mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm. Đồng thời, đây cũng là tiền đề để hình thành các khu chế biến quy mô lớn, hiện đại, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội toàn diện.
Với sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, ngành hàng quế Lào Cai đang đứng trước cơ hội chuyển mình mạnh mẽ, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.
Hải Minh
