Hiện nay, toàn tỉnh Lào Cai có 01 di tích quốc gia đặc biệt, 34 di tích cấp quốc gia và 172 di tích cấp tỉnh. Riêng trong năm 2025, tỉnh đã xếp hạng thêm 03 di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnh. Lào Cai cũng là địa phương sở hữu hệ thống di sản văn hóa phi vật thể phong phú với 04 di sản được UNESCO ghi danh, 56 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và 45 nghệ nhân được Nhà nước phong tặng danh hiệu.
Trong năm, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai đã tích cực tham mưu UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản quan trọng nhằm triển khai Luật Di sản văn hóa năm 2024 và các nghị định, kế hoạch liên quan đến công tác quản lý, bảo vệ, tu bổ và phát huy giá trị di sản. Đặc biệt, tỉnh đã ban hành Đề án “Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa, con người Lào Cai đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển giai đoạn 2026 – 2030”, tạo cơ sở định hướng lâu dài cho lĩnh vực di sản văn hóa.
Công tác tuyên truyền, quảng bá và lan tỏa giá trị di sản gắn với phát triển du lịch tiếp tục được đẩy mạnh trên nhiều kênh thông tin như báo viết, báo hình, hệ thống loa truyền thanh, Cổng thông tin điện tử tỉnh, website của ngành và các nền tảng mạng xã hội. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức của người dân trong việc bảo vệ, gìn giữ di sản văn hóa, đảm bảo an ninh trật tự, cảnh quan môi trường và thực hiện nếp sống văn minh tại các di tích, danh thắng.
Trong năm 2025, tỉnh Lào Cai đã tổ chức 33 cuộc trưng bày cố định và lưu động, cùng nhiều hoạt động triển lãm, tái hiện không gian văn hóa truyền thống, thu hút hàng chục nghìn lượt người dân và du khách tham quan.
Song song với đó, công tác quản lý, bảo vệ và tu bổ di tích tiếp tục được chú trọng. Nhiều di tích quan trọng như Đền Bắc Hà, Đền Bảo Hà, Đền Hai Cô, Đền Thượng, Đền Mẫu Lào Cai… được tu bổ, tôn tạo, gắn với phát triển du lịch tâm linh. Các biện pháp bảo đảm an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy và vệ sinh môi trường tại di tích được triển khai đồng bộ, nhất là trong các dịp lễ hội, Tết cổ truyền.
Việc phát huy giá trị di tích, danh lam thắng cảnh mang lại hiệu quả rõ nét. Năm 2025, tổng nguồn thu từ các di tích, danh thắng trên địa bàn tỉnh đạt trên 276 tỷ đồng. Nhiều điểm du lịch tâm linh, danh thắng nổi tiếng tiếp tục thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước, đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế địa phương.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý di sản văn hóa vẫn còn một số khó khăn như đội ngũ cán bộ cơ sở kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, nguồn lực đầu tư cho tu bổ di tích còn hạn chế, nguy cơ mai một di sản văn hóa phi vật thể do nhiều nghệ nhân lớn tuổi. Trên cơ sở đó, tỉnh Lào Cai kiến nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tăng cường nguồn lực và tập huấn chuyên môn cho địa phương.
Năm 2026, Lào Cai xác định tiếp tục đẩy mạnh quản lý nhà nước về di sản văn hóa, hoàn thiện hệ thống quy chế quản lý, tăng cường bảo tồn gắn với phát huy giá trị di sản, xây dựng cơ sở dữ liệu số và quảng bá hình ảnh di sản văn hóa tỉnh Lào Cai trong tiến trình hội nhập và phát triển bền vững.
Hải Minh
