Hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường thương mại điện tử tăng trưởng nhanh
Thương mại điện tử đang trở thành một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế số Việt Nam. Với quy mô ước đạt khoảng 40 tỷ USD trong năm 2025, riêng TP. Hồ Chí Minh đóng góp khoảng 12 tỷ USD, giữ vai trò là thị trường thương mại điện tử lớn nhất cả nước.
Quy mô ngày càng mở rộng kéo theo yêu cầu cấp thiết phải xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và bảo đảm quyền lợi của cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng.
Đó cũng là lý do Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), Sở Văn hóa và Thể thao cùng các đơn vị liên quan tổ chức hội nghị triển khai Luật Thương mại điện tử và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Phát biểu tại hội nghị, Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh Bùi Tá Hoàng Vũ cho rằng, thương mại điện tử không còn đơn thuần là một kênh bán hàng mà đã tác động mạnh đến mô hình kinh doanh, hành vi tiêu dùng và phương thức quản lý nhà nước.
Theo ông, để khai thác hiệu quả tiềm năng của thị trường, điều quan trọng là các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các nền tảng phải nắm rõ những quy định mới của pháp luật nhằm thực hiện đúng trách nhiệm và hạn chế rủi ro trong quá trình hoạt động.
Tại hội nghị, các đại biểu được phổ biến những điểm mới của Luật Thương mại điện tử năm 2025 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP, tập trung vào các nội dung như quản lý hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, bảo vệ người tiêu dùng, xác thực người bán, kết nối dữ liệu với cơ quan quản lý và nâng cao trách nhiệm của các nền tảng số.
Các chuyên đề cũng cập nhật quy định mới của Luật Quảng cáo (sửa đổi), trong đó nhấn mạnh trách nhiệm của doanh nghiệp, nền tảng và người quảng cáo trong việc bảo đảm tính trung thực, minh bạch của nội dung tiếp thị trên môi trường số.
Siết trách nhiệm nền tảng, tăng bảo vệ người bán và người tiêu dùng
Một trong những điểm được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là hàng loạt quy định mới nhằm nâng cao tính minh bạch của các sàn thương mại điện tử.
Theo ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số (Bộ Công Thương), các nền tảng sẽ phải công khai tiêu chí ưu tiên hiển thị sản phẩm, nguyên tắc sắp xếp kết quả tìm kiếm cũng như tăng cường xác thực tài khoản livestream bán hàng để hạn chế gian lận.
Đồng thời, các nền tảng có trách nhiệm gỡ bỏ nội dung vi phạm trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của cơ quan chức năng, chủ động sử dụng công nghệ để phát hiện và ngăn chặn hàng giả, hàng nhập lậu hoặc nội dung vi phạm trước khi tiếp cận người tiêu dùng.
Đối với các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới có giao diện tiếng Việt hoặc phát sinh từ 100.000 giao dịch mỗi năm tại Việt Nam, luật yêu cầu phải có pháp nhân được ủy quyền trong nước và thực hiện ký quỹ tối thiểu 20 tỷ đồng nhằm bảo đảm trách nhiệm về thuế cũng như quyền lợi của người tiêu dùng.
Bên cạnh việc tăng cường quản lý, Luật Thương mại điện tử cũng bổ sung nhiều quy định nhằm cân bằng quyền lợi giữa sàn giao dịch và nhà bán hàng.
Theo đó, các sàn không được tự ý khóa tài khoản mà phải thông báo trước ít nhất 5 ngày. Mọi thay đổi về mức phí hoặc chính sách hoạt động cũng phải được thông báo trước tối thiểu 20 ngày để người bán có thời gian chuẩn bị và điều chỉnh kế hoạch kinh doanh.
Đáng chú ý, nhà bán hàng được quyền truy cập và lưu trữ dữ liệu giao dịch trong thời hạn ba năm, kể cả khi tài khoản đã ngừng hoạt động. Đây được xem là cơ sở quan trọng để giải quyết tranh chấp, thực hiện nghĩa vụ thuế và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên.
Ở góc độ quản lý nhà nước, đại diện Công an TP. Hồ Chí Minh cũng cảnh báo những rủi ro ngày càng phức tạp trên môi trường số như lừa đảo, quảng cáo sai sự thật, kinh doanh hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hay mua bán trái phép dữ liệu cá nhân. Theo cơ quan công an, nhiều vụ lừa đảo hiện nay bắt nguồn từ việc dữ liệu khách hàng bị thu thập và rò rỉ, tạo điều kiện cho các đối tượng giả mạo doanh nghiệp, sàn thương mại điện tử hoặc đơn vị vận chuyển để chiếm đoạt tài sản.
Các cơ quan quản lý kỳ vọng, việc triển khai đồng bộ Luật Thương mại điện tử sẽ góp phần hình thành môi trường kinh doanh số minh bạch hơn, nâng cao niềm tin của người tiêu dùng và tạo nền tảng để thương mại điện tử tiếp tục trở thành động lực tăng trưởng của kinh tế số trong giai đoạn tới.
Minh Thành (t/h)
