Thị trường vốn Việt Nam đang bước vào giai đoạn hoàn thiện những cấu phần quan trọng, mở rộng cánh cửa tiếp cận nguồn lực tài chính trung và dài hạn cho cộng đồng doanh nghiệp. Trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, nhu cầu về vốn trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Khi tín dụng ngân hàng không còn là “trụ cột duy nhất”, việc phát triển thị trường vốn theo hướng cân bằng, hiện đại và bền vững trở thành yêu cầu chiến lược.
Chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực – thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ – cho rằng mở rộng thị trường vốn cần được xác định là trọng tâm trong tiến trình tái cấu trúc hệ thống tài chính quốc gia. Theo đó, thể chế tài chính phải được cải cách đồng bộ, đặc biệt ở các lĩnh vực mới như tài chính xanh, tài sản số, thị trường carbon… Đồng thời, việc đẩy nhanh lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán sẽ góp phần giảm sự phụ thuộc của doanh nghiệp vào tín dụng ngân hàng, tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng dài hạn.
Kỳ vọng từ nâng hạng thị trường
Theo kế hoạch, năm 2026, thị trường chứng khoán Việt Nam hướng tới mục tiêu được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp theo tiêu chuẩn của FTSE Russell. Đây được xem là cột mốc quan trọng, tác động tích cực đến dòng vốn đầu tư quốc tế.
Bà Nguyễn Thị Thu Hiền – Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) – nhận định, việc nâng hạng mang tính trung hạn nhưng có ý nghĩa chiến lược. Theo ước tính của một số tổ chức quốc tế, trong 5 năm tới, Việt Nam có thể thu hút khoảng 25 tỷ USD vốn ngoại nhờ yếu tố nâng hạng. Riêng năm 2026, dòng vốn từ các quỹ ETF và quỹ đầu tư chủ động có thể đạt từ 2–6 tỷ USD.
Đáng chú ý, dòng vốn này thường được giải ngân có chọn lọc, dựa trên đánh giá kỹ lưỡng thay vì đổ vào ồ ạt. Điều này giúp thị trường phát triển ổn định và bền vững hơn. Sự tham gia sâu hơn của các tổ chức tài chính và nhà đầu tư nước ngoài cũng tạo áp lực tích cực lên chuẩn mực quản trị, minh bạch thông tin và tái cấu trúc doanh nghiệp.
Ở góc nhìn công nghệ tài chính, ông Nguyễn Thế Vinh – nhà đồng sáng lập Ninety Eight – cho rằng nền tảng vĩ mô ổn định kết hợp với việc nâng hạng thị trường sẽ mở rộng khả năng thu hút vốn ngoại, không chỉ ở lĩnh vực truyền thống mà còn ở blockchain và tài sản số. Đây là một trong những yếu tố then chốt thúc đẩy dòng vốn vào kênh tài sản mã hóa.
Hoàn thiện cấu phần mới của thị trường vốn
Song song với thị trường chứng khoán, khung pháp lý cho tài sản mã hóa và tài sản số – một cấu phần mới nhưng giàu tiềm năng – đang dần được hoàn thiện. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, quy mô của thị trường tài sản số toàn cầu hiện đã vượt thị trường chứng khoán truyền thống về tốc độ tăng trưởng và mức độ lan tỏa.
Đáng chú ý, sự phát triển của tài sản số còn gắn với mô hình Trung tâm Tài chính quốc tế dự kiến triển khai tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Trong thời gian tới, sàn giao dịch tài sản mã hóa có thể được đưa vào vận hành, tạo nền tảng cho một kênh huy động vốn minh bạch và chính thống.
Theo ông Nguyễn Thế Vinh, việc xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng, an toàn sẽ là yếu tố quyết định thu hút nhà đầu tư quốc tế. Khi được công nhận về mặt thể chế, tài sản số không chỉ là công cụ đầu tư mà còn trở thành cấu phần của hạ tầng kinh tế số, góp phần mở rộng nguồn vốn cho nền kinh tế thực.
Nhà đầu tư hiện đặc biệt quan tâm đến tài sản thực, token hóa tín chỉ carbon, các dự án khởi nghiệp công nghệ và công nghiệp – những lĩnh vực Việt Nam đang khuyến khích phát triển. Điều này mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp nếu biết chuẩn hóa hoạt động và nâng cao năng lực quản trị.
Doanh nghiệp cần sẵn sàng thay đổi
Sự đa dạng hóa kênh dẫn vốn đặt ra yêu cầu mới đối với doanh nghiệp Việt Nam. Năm 2026 được đánh giá là thời điểm bản lề, buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận nguồn lực tài chính.
Ông Nguyễn Trung Trang – Giám đốc sản phẩm của SSI Digital – cho biết, các doanh nghiệp có tài sản thực, lợi nhuận và dòng tiền minh bạch hoàn toàn có thể phát hành token dựa trên giá trị thực để huy động vốn quốc tế. Ví dụ, một doanh nghiệp sở hữu tài sản trị giá 1.000 tỷ đồng có thể token hóa tài sản đó nhằm thu hút nhà đầu tư nước ngoài. Mô hình này được xem như một hình thức IPO sớm, linh hoạt hơn nhờ ứng dụng blockchain.
Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự dành cho những doanh nghiệp có nền tảng vững chắc. Các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu cốt lõi gồm: minh bạch tài chính, chuẩn hóa quản trị, kiểm soát rủi ro pháp lý và tuân thủ quy định kế toán – kiểm toán. Việc công khai báo cáo trung thực, kiểm soát chặt chẽ hồ sơ sổ sách và hạn chế vi phạm là điều kiện tiên quyết để tiếp cận dòng vốn quốc tế.
Những “mảnh ghép” mới của thị trường vốn – từ nâng hạng chứng khoán đến tài sản số – đang dần hoàn thiện, mở ra kênh dẫn vốn dài hạn và bền vững cho doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, khả năng tận dụng cơ hội phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng của chính doanh nghiệp: minh bạch hơn, chuyên nghiệp hơn và chủ động thích ứng với chuẩn mực toàn cầu. Khi thể chế được hoàn thiện và doanh nghiệp đủ nội lực, thị trường vốn sẽ thực sự trở thành động lực tăng trưởng dài hạn cho nền kinh tế.
Hoàng Phương (t/h)
