Hướng đến ngành lúa gạo có sức cạnh trang và phát thải thấp…
Dự án “Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp và thích ứng biến đổi khí hậu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long” do Oxfam tại Việt Nam, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Viện Môi trường Nông nghiệp (IAE) và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, tỉnh Vĩnh Long, TP. Cần Thơ phối hợp triển khai.
Dự án GORICE mang lại lợi ích trực tiếp cho 48.200 người và giảm phát thải khoảng 748.000 tấn carbon. Dự án được triển khai tại 3 tỉnh, thành ĐBSCL: Cần Thơ, An Giang, Vĩnh Long. Dự án được thực hiện giai đoạn 2025-2030.
Dự án GORICE hướng tới cải thiện phúc lợi kinh tế, xã hội và môi trường cho nông dân trồng lúa, đặc biệt là phụ nữ và người dân tộc thiểu số tại ĐBSCL, thông qua các thực hành sản xuất lúa gạo bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu và phát thải thấp. Dự án tập trung vào ba lĩnh vực:
Sản xuất lúa gạo thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu: Thúc đẩy các phương thức canh tác lúa bền vững, phát thải thấp, giúp nâng cao năng suất, khả năng chống chịu và khả năng tiếp cận các sáng kiến carbon công bằng.
Cơ hội kinh tế xanh bao trùm: Mở rộng khả năng tiếp cận tài chính xanh, thị trường carbon và các cơ hội kinh doanh bền vững cho người sản xuất lúa gạo, đặc biệt là phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số.
Hợp tác đa bên và quản trị bao trùm: Xây dựng quan hệ đối tác và môi trường chính sách thuận lợi, hỗ trợ sự tham gia bao trùm và quá trình chuyển đổi bền vững của ngành lúa gạo Việt Nam.
Các hoạt động trọng tâm gồm đào tạo kỹ thuật canh tác phát thải thấp; thúc đẩy kinh tế tuần hoàn; phát triển thị trường gạo phát thải thấp và thay đổi hành vi tiêu dùng; xây dựng Khung đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) khí nhà kính và đóng góp vào phát triển thị trường carbon; tăng cường vị thế của phụ nữ, thanh niên và người dân tộc thiểu số; mở rộng tiếp cận công nghệ xanh, tài chính xanh; cùng nghiên cứu và chia sẻ thực hành tốt.
Kết quả dự kiến đến năm 2030: 48.200 người hưởng lợi trực tiếp (50% là phụ nữ), giảm khoảng 748.000 tấn phát thải carbon, 180.000 héc-ta diện tích gieo trồng áp dụng thực hành canh tác chất lượng cao, phát thải thấp, 100.000 người người tiêu dùng hưởng lợi
“Canada phối hợp với các đối tác hỗ trợ Đề án Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp của Việt Nam thông qua dự án GORICE. Dự án này mở ra nhiều cơ hội quan trọng để huy động các thế mạnh chuyên môn của Canada, góp phần tăng cường quan hệ đối tác Canada – Việt Nam đang ngày càng phát triển, cũng như cam kết chung của hai nước trong thúc đẩy tăng trưởng nông nghiệp bền vững. Thông qua việc kết hợp các thế mạnh của Canada về nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu, kiểm kê carbon, hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV), tài chính khí hậu và đổi mới sáng tạo trong công nghệ nông nghiệp với vai trò dẫn dắt và tri thức địa phương của Việt Nam, GORICE sẽ góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi hướng tới một ngành lúa gạo có sức cạnh tranh và phát thải thấp. Dự án cũng thúc đẩy đầu tư của khu vực tư nhân và huy động tài chính khí hậu, tạo ra những cơ hội lâu dài cho nông dân, đặc biệt là phụ nữ, đồng thời thúc đẩy hành động vì khí hậu và phát triển bền vững trên toàn vùng ĐBSCL”. Đại sứ Canada tại Việt Nam, Jim Nickel, chia sẻ.
Đến dự và phát biểu Lễ khởi động Dự án GORICE, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ Trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế-Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho rằng: “Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chuyên canh chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030 là một bước chuyển chiến lược của ngành lúa gạo Việt Nam. Đề án không chỉ hướng tới giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên mà còn xây dựng chuỗi giá trị bền vững, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người trồng lúa.
Chúng ta cần những chương trình hợp tác cụ thể, những mô hình thực tiễn và những đổi tác cùng hành động để biến mục tiêu chiến lược thành kết quả trên đồng ruộng. GORICE chính là một sáng kiến có ý nghĩa thiết thực trong tiến trình đó.
Được Chính phủ Canada tài trợ thông qua Oxfam trong giai đoạn 2025-2030, GORICE tập trung phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu. Dự án góp phần bổ sung nguồn lực, chia sẻ tri thức và thử nghiệm các giải pháp thực tiễn, qua đó hỗ trợ triển khai Đề án 1 triệu ha, đặc biệt trong nâng cao năng lực sản xuất, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, phát triển thị trường và tăng cường liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị”.
Cơ hội và thách thức Dự án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp
Tại Lễ khởi động Dự án GORICE, ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ cho biết: “Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030 là định hướng quan trọng để đổi mới phương thức sản xuất và tổ chức lại chuỗi giá trị. Dự án GORICE sẽ góp phần cụ thể hóa định hướng này thông qua thúc đẩy thực hành nông nghiệp thông minh với khí hậu; nâng cao năng lực cho cán bộ kỹ thuật, nông dân và rơm rạ, giảm phát thải và phát triển kinh tế tuần hoàn; đồng thời tăng cường kết nối thị trường, nâng cao vai trò của phụ nữ và các nhóm dễ bị tổn thương.
Tại TP. Cần Thơ, Dự án được triển khai từ tháng 9/2026 đến hết tháng 12/2029 tại 7 xã: Hồ Đắc Kiện, Thuận Hòa, Đại Ngãi, Tân Thạnh, Gia Hòa, Nhu Gia và Thạnh Phú. Tổng kinh phí viện trợ không hoàn lại là 15 tỷ đồng, từ Chính phủ Canada thông qua Tổ chức Oxfam NOVIB. Đây là nguồn lực quý báu, góp phần nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện sinh kế và thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị lúa gạo phát thải thấp tại địa phương.
TP. Cần Thơ kỳ vọng Dự án sẽ tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân; hỗ trợ nhân rộng các mô hình hiệu quả; nâng cao chất lượng, tính minh bạch và khả năng tiếp cận thị trường của gạo phát thải thấp. Việc phối hợp với Viện Môi trường Nông nghiệp trong đo đạc, báo cáo, thẩm tra kết quả giảm phát thải (MRV) và với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) trong kết nối doanh nghiệp, thị trường sẽ góp phần bảo đảm hoạt động của Dự án gắn với nhu cầu thực tiễn".
Phiên tọa đàm "Hiện thực hóa Đề án "Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượn cao và phát thải thấp tại ĐBSCL" Tại Phiên tọa đàm “Hiện thực hóa Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp tại ĐBSCL” với chủ đề “Thách thức, nhu cầu hỗ trợ và các mối quan hệ đối tác cần thiết”, TS. Nguyễn Thị Thu Hương - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đơn vị kỹ thuật chính trong Đề án 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp, chia sẻ: “"Đề án “Phát triển bền vững một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến 2030” không chỉ theo đuổi mục tiêu mở rộng diện tích canh tác bền vững ra toàn vùng mà còn phải gắn với nâng cao chất lượng, giá trị và uy tín của hạt gạo Việt Nam; lấy thu nhập của nông dân, kết quả giảm phát thải có thể kiểm chứng và sức cạnh tranh của ngành hàng lúa gạo làm thước đo hiệu quả thực hiện. Chúng tôi tin rằng dự án GORICE sẽ có những đóng góp thiết thực đối với Đề án. Các gói hỗ trợ kỹ thuật của dự án sẽ giúp nông dân áp dụng đầy đủ quy trình canh tác lúa phát thải thấp, nâng cao năng lực tổ chức sản xuất của nông dân và hợp tác xã (HTX), và củng cố liên kết chuỗi giữa HTX với doanh nghiệp".
Ông Hoàng Quang Phòng phát biểu tại Lễ khởi động dự án GORICE Theo Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), đơn vị phối hợp triển khai Dự án GORICE cho rằng: “Doanh nghiệp là mắt xích có thể đồng thời ứng vốn, chuyển giao quy trình, kiểm soát chất lượng và bao tiêu đầu ra. Để tham gia lâu dài, doanh nghiệp cần vùng nguyên liệu có dữ liệu rõ ràng, hợp đồng dài hạn thay vì mua theo vụ, vốn lưu động và cơ chế chia sẻ rủi ro khi giá biến động. Thông qua dự án GORICE, chúng tôi sẽ hỗ trợ liên kết giữa doanh nghiệp và hợp tác xã, thúc đẩy hợp tác xã và người sản xuất tiếp cận tài chính xanh, đồng thời phối hợp với các bên phát triển nhu cầu tiêu dùng gạo phát thải thấp trong nước, mở rộng thị trường cho gạo chất lượng cao, phát thải thấp”.
Huỳnh Biển
