Buổi lễ là dịp để tri ân, tưởng nhớ những người con ưu tú đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc, đồng thời khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm trong các thế hệ hôm nay.
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hoàng Mai giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng khi là điểm giao thoa của nhiều tuyến giao thông huyết mạch Bắc – Nam, bao gồm đường bộ, đường sắt và đường thủy. Không chỉ vậy, khu vực này còn có nguồn tài nguyên đá vôi dồi dào, phục vụ hiệu quả cho việc gia cố, khắc phục các tuyến giao thông bị đánh phá.
Chính vì vậy, nơi đây trở thành trọng điểm chi viện cho chiến trường miền Nam, được tăng cường lực lượng quân đội, dân quân tự vệ và thanh niên xung phong để bảo vệ.
Đáp ứng yêu cầu cấp bách, ngày 27/4/1965, Bộ Giao thông Vận tải đã thành lập đơn vị C271 – đội 27 “Ba sẵn sàng” gồm 150 cán bộ, chiến sĩ, trực thuộc Tổng cục Đường sắt, với nhiệm vụ bảo vệ tuyến đường sắt trọng yếu và sản xuất vật liệu phục vụ giao thông khu vực Thanh Hóa – Vinh, trong đó trọng tâm là địa bàn Hoàng Mai.
Trong đội hình đó, Tổ 4 của đơn vị C271 gồm 36 thanh niên trẻ tuổi, chủ yếu đến từ các tỉnh miền Bắc và Bắc Trung Bộ, đảm nhận nhiệm vụ khai thác đá, xây dựng tuyến đường vào ga Hoàng Mai và kịp thời sửa chữa, khắc phục các điểm hư hỏng trên tuyến đường sắt do bom đạn gây ra. Cuộc sống của họ vô cùng gian khổ: Lán trại tạm bợ, thiếu thốn lương thực, lao động nặng nhọc trong điều kiện bom đạn ác liệt.
Thế nhưng, với tinh thần “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên”, họ vẫn kiên cường bám trụ, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Ngày 28/4/1966, trong một trận oanh kích ác liệt, máy bay Mỹ đã bắn hỏa tiễn trúng hang đá nơi các chiến sĩ đang trú ẩn, khiến 33 người trong Tổ 4 anh dũng hy sinh. Từ đó, hang đá này được gọi là hang Hỏa Tiễn, địa danh khắc ghi một trong những mất mát đau thương nhưng cũng đầy khí phách của lực lượng thanh niên xung phong.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm, lãnh đạo UBND tỉnh Nghệ An nhấn mạnh: Sự hy sinh của các thanh niên xung phong không chỉ góp phần giữ vững mạch máu giao thông, bảo đảm chi viện cho chiến trường miền Nam, mà còn trở thành biểu tượng sáng ngời của tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường của tuổi trẻ Việt Nam. Đó là bản hùng ca bất tử về lòng dũng cảm, về lý tưởng “Tất cả vì miền Nam ruột thịt”, “Vì độc lập, tự do, thống nhất đất nước”.
Sau 6 thập kỷ, hang Hỏa Tiễn vẫn là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về sự hy sinh to lớn của cha anh. Tinh thần “Sống bám cầu, bám đường; chết kiên cường dũng cảm”, “Đường chưa thông không tiếc máu xương” tiếp tục là nguồn động lực to lớn để Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Nghệ An vững bước trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Năm 2011, cụm di tích hang Hỏa Tiễn cùng Nghĩa trang liệt sĩ đường sắt và Nhà tưởng niệm 33 liệt sĩ Thanh niên xung phong đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia. Đây không chỉ là nơi yên nghỉ của các anh hùng liệt sĩ mà còn là không gian linh thiêng để các thế hệ bày tỏ lòng tri ân sâu sắc.
Lê Quyết
