Theo truyền thống của đồng bào Dao Thanh Y và Dao Thanh Phán xã Đường Hoa, nghi lễ "Khỏi Kêm" có nghĩa là cúng rừng, mở cửa rừng. Đây là nghi lễ truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Dao sinh sống lâu đời trên địa bàn, gắn bó mật thiết với đời sống sản xuất và tín ngưỡng cộng đồng. Vào mỗi dịp đầu năm mới, khoảng tháng 2 âm lịch, người Dao Thanh Y và người Dao Thanh Phán đều có tục lệ làm lễ “cúng rừng”, xin phép thần linh cho bà con được khai mở cửa rừng, khai mở một năm sản xuất mới nhiều may mắn, mưa thuận gió hòa, cây cối đâm chồi nảy lộc, làm ăn thuận lợi, mùa màng bội thu,... Đây là một nét đẹp văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc miền núi thể hiện sự kính trọng đối với thiên nhiên đã có từ lâu đời.
Trong khuôn khổ lễ hội đã diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao đặc sắc. Nổi bật là chương trình nghệ thuật khai mạc với chủ đề “Tình yêu của rừng”, được dàn dựng công phu, tái hiện sinh động đời sống lao động, sinh hoạt và nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào Dao.
Điểm nhấn của lễ hội là chuỗi hoạt động tái hiện các nghi lễ, phong tục đặc sắc do chính bà con đồng bào người dân tộc Dao thực hiện như: Nghi lễ Khỏi Kêm; tái hiện lại các điệu múa truyền thống thường xuyên được tổ chức trong hệ thống nghi lễ vòng đời của đồng bào dân tộc Dao như: Múa chuông - cấp sắc, múa gà - cầu may, múa rồng - cầu mưa; nghi thức đón dâu của người Dao Thanh Phán.
Bên cạnh đó là các hoạt động giao lưu sôi nổi như: Hát giao duyên; thi vấn tóc; thi thêu trang phục truyền thống; trình diễn trang phục dân tộc; thi bóc quế tươi; thi đấu các môn thể thao dân tộc và trò chơi dân gian (đẩy gậy, kéo co, bịt mắt bắt vịt, đi cà kheo…); giao lưu các câu lạc bộ dân vũ; tham quan khu trưng bày văn hóa truyền thống của đồng bào Dao; mua sắm tại các gian hàng OCOP và ẩm thực địa phương. 
Việc phục dựng nghi lễ Khỏi Kêm và lần đầu tiên tổ chức thành lễ hội Khỏi Kêm không chỉ đáp ứng nguyện vọng của nhân dân, mà còn mang ý nghĩa giáo dục cộng đồng đặc biệt là thế hệ trẻ ý thức, trách nhiệm bảo vệ tài nguyên rừng, bảo vệ thiên nhiên bền vững. Đồng thời, góp phần gìn giữ, trao truyền, bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của người Dao, hướng tới xây dựng, hình thành một sản phẩm du lịch mới mẻ, độc đáo, thu hút du khách, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương, nâng cao đời sống nhân dân.
Qua đó, cụ thể hóa Đề án Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch bền vững xã Đường Hoa giai đoạn 2025-2030 và Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 30/10/2023 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về “Xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Quảng Ninh trở thành nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh, bền vững”.
Lễ hội Khỏi Kêm xã Đường Hoa 2026 năm sẽ diễn ra đến hết ngày 19/4.
Trần Trang (t/h)
