Ngày 3/3, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng thông tin kết quả thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ “Điều tra, khảo sát khu hệ chim hoang dã trên địa bàn Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và một số vùng chim trọng điểm của tỉnh Quảng Bình (cũ) nhằm đề xuất giải pháp bảo tồn và phát triển du lịch sinh thái”.

Nhóm nghiên cứu đã khảo sát thực địa theo hướng tiếp cận đa sinh cảnh, gồm rừng tự nhiên, trảng cỏ - cây bụi thứ sinh, đất ngập nước nội địa và khu vực ven biển – hải đảo. Kết quả ghi nhận bổ sung 4 loài chim chưa từng được công bố trong danh lục chim tỉnh Quảng Bình (cũ), góp phần cập nhật dữ liệu loài và bổ sung cơ sở khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn tại địa phương.

Prinia inornata (Chiền chiện bụng hung/ Chiền chiện núi).
Prinia inornata (Chiền chiện bụng hung/Chiền chiện núi).

Loài thứ nhất được ghi nhận là Prinia inornata (Chiền chiện bụng hung/Chiền chiện núi), tại sinh cảnh đất ngập nước nội địa ở Phá Hạc Hải và sinh cảnh trảng cỏ xen cây bụi thấp thuộc khu vực Động Châu - Khe Nước Trong.

Đây là loài chim nhỏ, hoạt động chủ yếu ở tầng thấp, có tập tính kín đáo, thường di chuyển nhanh trong thảm thực vật rậm nên dễ bị bỏ sót nếu điều tra chỉ tập trung vào rừng kín. Thức ăn chủ yếu là côn trùng và động vật không xương sống nhỏ, góp phần điều hòa quần thể côn trùng tại sinh cảnh mở.

Egretta sacra (Cò đen/ Cò rạn) tại Đảo Gió thuộc Vũng Chùa - Đảo Yến
Egretta sacra (Cò đen/Cò rạn) tại Đảo Gió thuộc Vũng Chùa - Đảo Yến

Loài thứ hai là Egretta sacra (Cò đen/Cò rạn), được ghi nhận tại khu vực Vũng Chùa - Đảo Yến, trong tổ hợp sinh cảnh bãi đá ven bờ và vùng triều thấp. Đây là loài chim nước ven biển, thích nghi với môi trường nước mặn - nước lợ, thường kiếm ăn đơn độc tại các vùng nước nông.

Loài thứ ba được ghi nhận là Parus monticolus (Bạc má bụng vàng) tại sinh cảnh rừng thường xanh núi thấp thuộc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Đây là loài chim rừng đặc trưng, hoạt động ở tầng tán trung bình đến cao, phụ thuộc vào cấu trúc rừng nhiều tầng và độ che phủ lớn.

Parus monticolus (Bạc má bụng vàng) tại Hung Trâu (VQG Phong Nha - Kẻ Bàng)
Parus monticolus (Bạc má bụng vàng) tại Hung Trâu (VQG Phong Nha - Kẻ Bàng)

Thức ăn chủ yếu là côn trùng sống trên thân và tán cây, do đó loài có vai trò tích cực trong duy trì cân bằng sinh thái rừng. Sự xuất hiện của Parus monticolus phản ánh chất lượng sinh cảnh rừng còn tương đối nguyên vẹn tại khu vực khảo sát, đồng thời củng cố vai trò của khu vực lõi rừng đặc dụng trong bảo tồn các loài nhạy cảm với suy thoái và phân mảnh sinh cảnh.

Loài thứ tư là Aythya nyroca (Vịt nâu đỏ/Vịt mặt trắng), được ghi nhận tại hệ sinh thái đất ngập nước nội địa Phá Hạc Hải. Đây là loài vịt lặn ưa các vùng nước ngọt hoặc nước lợ nông có thảm thực vật thủy sinh phát triển, kiếm ăn bằng cách lặn tại vùng nước ven bờ.

Aythya nyroca (Vịt nâu đỏ/Vịt mặt trắng) tại Phá Hạc Hải
Aythya nyroca (Vịt nâu đỏ/Vịt mặt trắng) tại Phá Hạc Hải

Aythya nyroca, loài có giá trị bảo tồn cao nhất trong số 4 loài được ghi nhận lần này. Theo International Union for Conservation of Nature (IUCN), đây là loài hiện được xếp hạng Sắp bị đe dọa (Near Threatened – NT) ở quy mô toàn cầu và ở mức Sắp nguy cấp (VU) trong Sách đỏ Việt Nam.

Việc ghi nhận bổ sung 4 loài chim mới cho danh lục địa phương phản ánh tính đa dạng và sự liên thông sinh thái giữa các hệ sinh thái rừng tự nhiên, sinh cảnh thứ sinh, ven biển và đất ngập nước nội địa. Kết quả nghiên cứu không chỉ làm phong phú thêm cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học của khu vực Bắc Quảng Trị (tỉnh Quảng Bình cũ), mà còn cung cấp bằng chứng khoa học quan trọng phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và giám sát dài hạn khu hệ chim trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét.

Đồng thời, các phát hiện này cho thấy tiềm năng tiếp tục ghi nhận thêm loài nếu mở rộng điều tra theo hướng đa sinh cảnh, đa mùa và tích hợp các công cụ, công nghệ hỗ trợ hiện đại. Đây cũng là cơ sở để tăng cường xây dựng các chương trình theo dõi dài hạn, đánh giá xu thế biến động quần thể và mức độ thích ứng của các loài trước những thay đổi môi trường, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả bảo tồn và phát triển du lịch sinh thái gắn với quan sát chim tại khu vực.

Khánh An