Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh được khởi công đầu tháng 4/2026, công trình có tổng mức đầu tư hơn 147.000 tỷ đồng, đi qua 4 địa phương, gồm: Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh, dự kiến hoàn thành vào năm 2028. Trong đó, đoạn qua địa bàn Quảng Ninh dài gần 40km đi qua các phường: Mạo Khê, Hoàng Quế, Yên Tử, Uông Bí, Đông Mai, Hà An và Tuần Châu. Đây là tuyến đường sắt tốc độ cao đầu tiên ở Việt Nam, được kỳ vọng là công trình tiêu biểu, đóng vai trò kết nối, định hình không gian phát triển của cả vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ trong kỷ nguyên phát triển mới.
Để đảm bảo mặt bằng triển khai dự án, Quảng Ninh phải thực hiện thu hồi trên 165ha, liên quan tới 1.817 hộ gia đình, cá nhân và 20 tổ chức. Đây là khối lượng mặt bằng rất lớn, liên quan trực tiếp đến nhiều hộ dân và các tổ chức, thời gian yêu cầu thực hiện nhanh chóng để đảm bảo tuyến đường sắt hoàn thành đúng tiến độ vào năm 2028. Vì thế, công tác GPMB đang trở thành thách thức không nhỏ đối với tỉnh, đặc biệt bối cảnh các địa phương, các tổ GPMB cơ sở còn đang trong giai đoạn ổn định tổ chức sau khi thực hiện sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp.
Tuy nhiên, xác định đảm bảo mặt bằng sạch là yếu tố cốt lõi để dự án được triển khai, ngay sau lễ khởi công, UBND tỉnh Quảng Ninh đã thành lập Tổ công tác triển khai GPMB dự án do đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh làm Tổ trưởng, thủ trưởng các sở, ngành là thành viên. Cùng với đó xác định mục tiêu sẽ hoàn thành toàn bộ công tác GPMB đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh trong tháng 9/2026 nhằm bảo đảm tiến độ theo chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh.
Căn cứ địa bàn được phân công theo dõi, các thành viên Tổ công tác đã chủ động bám sát, trao đổi với các phường liên quan; chỉ đạo các phòng, đơn vị chuyên môn nắm bắt tình hình, phối hợp với các sở, ngành để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Tại các địa phương có tuyến đường sắt đi qua đều đã thành lập ban chỉ đạo cơ sở, xây dựng kế hoạch chi tiết, công khai ranh giới thu hồi đất, triển khai rà soát, đo đạc, kiểm đếm đúng quy định. Không chỉ tập trung vào tiến độ, các địa phương còn đặc biệt chú trọng công tác dân vận, tuyên truyền để tạo sự đồng thuận trong nhân dân.
Điển hình tại phường Hoàng Quế, địa phương có khối lượng GPMB lớn nhất toàn tuyến, dự án đi qua địa bàn phường dài khoảng 10km với gần 1.000 hộ dân thuộc diện bị ảnh hưởng. Để đáp ứng yêu cầu tiến độ, địa phương đang tập trung rà soát, hoàn thiện bản đồ GPMB, trích lục thửa đất, ghi nhận hiện trạng sử dụng đất và triển khai trước tại các vị trí trọng điểm. Song song với đó, các cuộc đối thoại trực tiếp với người dân liên tục được tổ chức để thông tin đầy đủ về cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. 
Điều đáng ghi nhận là đa số người dân đều bày tỏ sự ủng hộ chủ trương triển khai dự án, đồng thời kiến nghị thêm các giải pháp bảo đảm ổn định đời sống, sản xuất sau thu hồi đất. Nhiều người dân cho rằng, dù việc thu hồi đất sẽ ảnh hưởng nhất định tới cuộc sống trước mắt, nhưng đổi lại là cơ hội phát triển lớn cho Quảng Ninh trong tương lai. Khi tuyến đường sắt tốc độ cao hoàn thành, Quảng Ninh sẽ có thêm lợi thế cạnh tranh về thu hút đầu tư, phát triển du lịch, logistics, công nghiệp và dịch vụ chất lượng cao.
Tương tự tại phường Uông Bí, công tác GPMB cũng đang được triển khai khẩn trương. Tuyến đường sắt đi qua địa bàn dài khoảng 6,5km, diện tích thu hồi hơn 42ha, liên quan tới 257 hộ dân. Phường đã thành lập 4 tổ công tác để triển khai kiểm đếm, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền qua các cuộc họp dân cư, hệ thống zalo khu phố nhằm tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của người dân. Nhiều hộ dân sẵn sàng phối hợp kiểm đếm, bàn giao mặt bằng sớm. Đây cũng là kết quả của việc Quảng Ninh nhiều năm qua luôn chú trọng công tác dân vận, lấy người dân làm trung tâm trong quá trình triển khai các dự án lớn.
Quảng Ninh xác định, quá trình triển khai GPMB chắc chắn sẽ có nhiều khó khăn do khối lượng công việc lớn, thời gian gấp, nhiều trường hợp đất đai có lịch sử sử dụng phức tạp, song tinh thần của tỉnh đó là sẽ không né tránh, không để tồn tại kéo dài. Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các địa phương được giao trách nhiệm trực tiếp trước Tỉnh ủy, UBND tỉnh về tiến độ GPMB. Đồng thời, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát cũng được tăng cường để bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định pháp luật.
Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cơ sở cùng sự đồng thuận của nhân dân sẽ tạo nên nền tảng quan trọng để Quảng Ninh đảm bảo kế hoạch GPMB đúng tiến độ. Đây là cơ sở quan trọng để đẩy nhanh tiến độ dự án đường sắt tốc độ cao, mở ra không gian phát triển mới cho Quảng Ninh và cả vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc.
Trần Trang (t/h)
