Chỉ trong thời gian ngắn từ giữa đến cuối tháng 5/2026, lực lượng Hải quan đã liên tiếp phát hiện hàng chục nghìn sản phẩm vi phạm tại nhiều cửa khẩu quốc tế trọng điểm như Lao Bảo và Cha Lo.
Một trong những vụ việc đáng chú ý là ngày 22/5, Chi cục Hải quan khu vực V phối hợp cùng lực lượng kiểm soát hải quan tạm giữ lô hàng gồm 264 ổ cứng mang thương hiệu Seagate của một doanh nghiệp tại Bắc Ninh. Lô hàng có giá trị khai báo hơn 3,5 tỷ đồng nhưng xuất hiện dấu hiệu nghi vấn liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ nên đã bị tạm dừng thông quan để xác minh với đại diện hãng.
Theo cơ quan chức năng, tình trạng hàng giả, hàng nhái hiện không chỉ diễn ra tại các tuyến biên giới mà còn lan rộng trên môi trường số với phương thức ngày càng tinh vi hơn.
Đại diện Công ty Vina CHG cho biết, công nghệ làm giả hiện nay đã phát triển đến mức nhiều sản phẩm “super fake” có hình thức gần giống hoàn toàn hàng chính hãng, từ bao bì, tem chống giả cho tới mã vạch. Thay vì bán giá rẻ như trước đây, nhiều đối tượng còn nâng giá lên gần bằng hàng thật để tạo tâm lý tin tưởng cho người mua.
Trong khi đó, theo Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), nhiều sản phẩm giả đang được ngụy trang dưới hình thức “hàng xách tay”, “đặc sản nhà làm” hoặc “hàng nội địa” thông qua các phiên livestream và mạng xã hội.
Các gian hàng trực tuyến thường sử dụng hình ảnh hàng thật để quảng bá, tạo tương tác ảo và đưa ra những cam kết chất lượng nhằm đánh vào tâm lý người tiêu dùng. Đại diện VECOM nhận định phía sau nhiều gian hàng online vẫn là hệ thống kho hàng thực tế hoạt động theo mô hình khép kín giữa offline và online.
Theo thống kê từ các đợt kiểm tra cao điểm giữa năm 2025, hàng nghìn cửa hàng đã tạm đóng cửa hoặc ngừng hoạt động để né tránh kiểm tra, cho thấy dòng chảy hàng giả giữa thị trường truyền thống và môi trường số có sự liên kết chặt chẽ.
Trước thực trạng này, từ ngày 1/7/2026, quy định bắt buộc xác thực danh tính thông qua hệ thống VNeID đối với người bán hàng và người livestream sẽ chính thức được triển khai.
Đây được xem là giải pháp nhằm hạn chế tình trạng ẩn danh trên các nền tảng số – lỗ hổng khiến nhiều đối tượng vi phạm có thể dễ dàng đóng gian hàng cũ rồi mở tài khoản mới để tiếp tục hoạt động.
Khi dữ liệu định danh được áp dụng đồng bộ, cơ quan quản lý có thể truy vết các hành vi tái phạm, đồng thời tăng khả năng giám sát dòng tiền, nguồn hàng và hoạt động kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử.
Song song với đó, việc kết nối dữ liệu giữa các nền tảng thương mại điện tử với cơ quan thuế, hải quan và quản lý thị trường cũng đang được thúc đẩy nhằm xây dựng hệ thống giám sát đa tầng đối với hoạt động kinh doanh online.
Các nền tảng lớn như TikTok Shop và Shopee cho biết đã phối hợp với cơ quan chức năng trong việc rà soát, xử lý các gian hàng vi phạm, đồng thời tăng cường kiểm duyệt nội dung bán hàng và hoạt động livestream.
Những biện pháp đồng bộ từ kiểm soát tại cửa khẩu, siết quản lý kho hàng đến định danh người bán trên môi trường số được kỳ vọng sẽ góp phần làm minh bạch hơn thị trường thương mại điện tử, hạn chế tình trạng hàng giả, hàng nhái và bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng trong thời gian tới.
Nam Sơn (t/h)
