Tấm lòng người Tày, Nùng ở Cát Tiên 2 với Bác Hồ

Hơn ba thập kỷ trước, nhiều gia đình người Tày, Nùng rời quê hương Việt Bắc vào Cát Tiên lập nghiệp. Hành trình ấy không chỉ mang theo hành trang mưu sinh mà còn mang theo những giá trị văn hóa được vun đắp từ nhiều thế hệ.

Trong căn nhà sàn giản dị ở thôn Phước Cát, xã Cát Tiên 2, bức ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh được treo ngay chính giữa gian nhà, ở vị trí cao nhất. Phía dưới là bàn thờ tổ tiên. Cách bài trí ấy không chỉ có ở một gia đình mà đã trở thành nét quen thuộc trong hầu hết các ngôi nhà của đồng bào Tày, Nùng sinh sống tại địa phương.

Điều đáng quý là nếp treo ảnh Bác Hồ không xuất phát từ một phong trào mang tính thời điểm hay sự vận động mang tính hình thức. Đó là tập tục đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ, bắt nguồn từ tình cảm sâu nặng của những người con Việt Bắc khi rời quê hương vào lập nghiệp trên vùng đất phương Nam.

Ông Nông Văn Cắm, người cao tuổi, có uy tín trong cộng đồng người Tày, Nùng ở thôn Phước Cát, cho biết tình cảm dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ăn sâu trong tâm thức của đồng bào từ khi còn ở quê cũ.

“Bác Hồ về Cao Bằng đầu tiên sau khi trở về nước. Người Tày, Nùng chúng tôi luôn coi Bác là vị lãnh tụ có công tìm đường cứu nước. Ngày xưa còn nghèo, chỉ khi vào Cát Tiên lập nghiệp, đời sống khá hơn, gia đình nào cũng cố gắng có một bức ảnh Bác để treo trong nhà” - ông Cắm chia sẻ.

Theo ông Cắm, trước đây trong hương ước của thôn có quy định ảnh Bác phải được đặt ở nơi trang trọng nhất trong ngôi nhà. Trải qua thời gian, quy ước ấy vẫn được các thế hệ duy trì như một nét đẹp văn hóa của cộng đồng. “Đời trước truyền cho đời sau, con cháu cứ thế làm theo. Đó là việc bất di bất dịch” - ông nói.

Ở Cát Tiên 2, việc treo ảnh Bác Hồ không chỉ là sự thể hiện lòng tôn kính của từng gia đình mà còn trở thành một chuẩn mực văn hóa chung. Nếu gia đình nào chưa có ảnh Bác, bà con trong thôn lại nhắc nhở, động viên nhau cùng thực hiện để mỗi mái nhà đều có hình ảnh Người hiện diện.

Giữa vùng đất mới, nơi cư dân từ nhiều vùng miền cùng sinh sống, những quy ước giản dị ấy đã góp phần giữ gìn cội nguồn, bảo tồn bản sắc văn hóa và tăng cường sự gắn bó trong cộng đồng.

Nếu lớp người đi xây dựng vùng kinh tế mới là những người đặt nền móng cho tập tục treo ảnh Bác Hồ thì thế hệ hôm nay đang tiếp tục gìn giữ và lan tỏa bằng nhiều cách thiết thực.

Ông Nông Văn Thụ, Phó Ban Văn hóa - Xã hội xã Cát Tiên 2, cho biết khi gia đình ông từ Cao Bằng vào sinh sống tại địa phương từ năm 1990, hầu hết các hộ người Tày, Nùng nơi đây đã treo ảnh Bác trong nhà.

Những năm gần đây, phong trào tiếp tục được các già làng, người có uy tín và Hội đồng hương Tày - Nùng Việt Bắc duy trì, lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng.

“Khi đi tuyên truyền, chúng tôi nói với bà con rằng Bác Hồ là người khai sinh nước Việt Nam độc lập, bôn ba khắp năm châu tìm đường cứu nước. Công lao của Bác được cả thế giới ghi nhận thì trong ngôi nhà của mình càng phải có một vị trí trang trọng để thể hiện lòng biết ơn. Hiện nay hầu hết hộ dân người Tày, Nùng ở đây đều treo ảnh Bác” - ông Thụ cho biết.

Không chỉ gìn giữ nếp treo ảnh Bác Hồ, cộng đồng người Tày, Nùng ở Cát Tiên 2 còn duy trì nhiều hoạt động mang ý nghĩa giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Đó là việc tổ chức Lễ hội Lồng Tồng, các hoạt động khuyến học, tìm hiểu về Bác Hồ và Anh hùng Kim Đồng; sưu tầm, lưu giữ hiện vật văn hóa dân tộc tại nhà sàn truyền thống; tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước và chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Những việc làm ấy cho thấy tình cảm dành cho Bác Hồ không chỉ được thể hiện qua một bức ảnh treo trên tường mà còn được chuyển hóa thành ý thức giữ gìn truyền thống, chăm lo việc học hành của con em, xây dựng đời sống văn hóa và chung tay phát triển quê hương.

Từ những bản làng Việt Bắc đến vùng đất Cát Tiên hôm nay, khoảng cách địa lý không làm phai nhạt bản sắc văn hóa, càng không làm vơi đi lòng kính yêu đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngược lại, trong điều kiện mới, tình cảm ấy tiếp tục được bồi đắp bằng tinh thần đoàn kết, sự đồng lòng và quyết tâm xây dựng cuộc sống ấm no trên quê hương thứ hai.

Mỗi bức ảnh Bác được treo ở vị trí cao nhất trong ngôi nhà vì thế không chỉ là biểu tượng của niềm tin và lòng tôn kính, mà còn là sự nhắc nhớ về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, về lòng biết ơn đối với vị lãnh tụ đã dành trọn cuộc đời cho độc lập dân tộc và hạnh phúc của Nhân dân.

Đó cũng là minh chứng sinh động cho sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nơi những người con Việt Bắc mang theo truyền thống quê hương hòa quyện cùng nhịp sống trên vùng đất phương Nam, chung tay xây dựng Cát Tiên 2 ngày càng phát triển, nghĩa tình và giàu bản sắc.

Thực hiện: HOÀNG GIANG - VÕ TÙNG - HOÀI TRỌNG