Trạm thu hồi vật liệu tái chế (MRF - Material Recovery Facility) là giải pháp trọng điểm thuộc dự án phân loại rác tại nguồn và tái chế rác thải nhựa dựa vào cộng đồng. Hệ thống này được xây dựng nhằm tạo ra một quy trình quản lý rác thải thống nhất, có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, doanh nghiệp và người dân. Đồng thời, dự án cũng bám sát định hướng của Nghị quyết 57/NQ-TW về việc thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Điểm khác biệt của hệ thống này là việc toàn bộ quy trình thu hồi vật liệu được vận hành trên nền tảng số hóa. Hạ tầng thu gom thực tế tại địa phương được tích hợp trực tiếp với ứng dụng công nghệ Grac để theo dõi và quản lý dòng vật liệu theo thời gian thực. Toàn bộ các công đoạn từ khi người dân phân loại tại nhà, thu gom tại trạm cho đến khi bàn giao cho nhà máy tái chế đều được hệ thống phần mềm ghi nhận chi tiết. Phương thức này giúp các bên liên quan theo dõi chính xác khối lượng hàng hóa, truy xuất nguồn gốc vật liệu và đối soát dữ liệu minh bạch. Việc chuẩn hóa dữ liệu cũng hỗ trợ hệ thống đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG).
Trong mô hình quản lý mới, cộng đồng dân cư đóng vai trò trung tâm khi là chủ thể đầu tiên thực hiện bước phân loại rác tại nguồn. Việc phân loại chuẩn xác ngay từ hộ gia đình giúp trạm thu hồi tiếp nhận được nguồn vật liệu sạch, tạo điều kiện thuận lợi cho việc ghi nhận dữ liệu và triển khai các công đoạn trung chuyển, tái chế phía sau.
Đánh giá về tính thực tiễn của dự án, bà Nguyễn Thị Bé Ngoan, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Tân Mỹ nhận định: "Dự án “Phân loại rác tại nguồn và tái chế rác thải nhựa dựa vào cộng đồng” không chỉ là một hoạt động mang tính cấp thiết mà còn là bước đi cụ thể, thiết thực nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững, xây dựng phường Tân Mỹ “xanh – sạch – đẹp – văn minh – hiện đại”. Dự án là kết quả của sự hợp tác, phối hợp chặt chẽ và rất có ý nghĩa giữa chính quyền địa phương, doanh nghiệp và cư dân địa bàn phường, thể hiện tinh thần trách nhiệm chung tay vì cộng đồng và bảo vệ, xây dựng môi trường sống bền vững. Chúng tôi tin tưởng rằng, với sự đồng lòng, quyết tâm và trách nhiệm của cả cộng đồng, phường Tân Mỹ sẽ trở thành điểm sáng trong công tác bảo vệ môi trường, là mô hình tiêu biểu về phân loại, thu hồi và tái chế rác thải nhựa trên địa bàn Thành phố".
Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thu gom rác thải từ cơ sở, bà Nguyễn Thị Bích Vân, Tổng Giám đốc Quốc gia Unilever Việt Nam cho biết: "Sẽ không có kinh tế tuần hoàn nếu không có phân loại rác tại nguồn. Trạm MRF không chỉ là một công trình, mà còn là minh chứng cho quyết tâm của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng trong việc chung tay xây dựng thói quen văn minh, cộng đồng xanh nơi những đứa trẻ được lớn lên khỏe mạnh, vui tươi, biết bảo vệ môi trường".
Theo kế hoạch triển khai, từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2026, các đơn vị quản lý sẽ tổ chức các chương trình đào tạo, truyền thông chuyên sâu cho các đoàn thể địa phương, ban quản trị chung cư, lực lượng thu gom rác dân lập và người dân trên địa bàn. Song song đó, hệ thống trạm thu hồi sẽ được vận hành liên tục đến tháng 12 năm 2026 để tiếp nhận và chuyển giao vật liệu tái chế. Trước đó, trong giai đoạn 2023 - 2024, các hoạt động thử nghiệm tương tự tại Quận 7 đã thu gom được hơn 4,5 tấn rác thải nhựa và tiếp cận thành công gần 20.000 hộ gia đình, tạo cơ sở dữ liệu quan trọng để tiếp tục nhân rộng mô hình trên toàn thành phố.
Những kết quả này tạo nền tảng thực tiễn để phát triển mô hình hoàn chỉnh hơn, khi sự tham gia của cộng đồng, hạ tầng thu hồi tại địa phương và nền tảng công nghệ được kết nối thành một quy trình vận hành đồng bộ.
Thông qua sáng kiến này, Unilever Việt Nam tiếp tục phối hợp cùng các đối tác và địa phương thúc đẩy các giải pháp quản lý rác thải bền vững, hướng tới xây dựng hệ thống phân loại – thu hồi – tái chế có khả năng đo lường, vận hành ổn định và từng bước mở rộng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam.
Thành Nam
