Theo sử sách ghi lại, Đền Phố Cát thuộc di tích thắng cảnh Phố Cát, được xây dựng dưới triều vua Lê Cảnh Hưng (1740-1786), là nơi thờ Thánh mẫu Liễu Hạnh - một trong “Tứ bất tử” của tín ngưỡng dân gian người Việt. Trong các Đền thờ Thánh mẫu, Đền Phố Cát là nơi đầu tiên trong cả nước được ban sắc phong cho Thánh mẫu là Thượng đẳng thần.
Lễ hội Đền Phố Cát năm 2026 được tổ chức với các nghi thức truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc. Sau lễ khai môn và dâng hương thành kính tại các cung thờ, ban tế lễ thực hiện nghi thức rước và tuyên đọc chúc văn, nhắc nhớ huyền tích Thánh Mẫu Liễu Hạnh giáng thế lần thứ ba tại vùng đất Phố Cát để phổ độ chúng sinh.
Nằm giữa không gian núi non trùng điệp của vùng đất Vân Du, đền Phố Cát không chỉ là một công trình kiến trúc đặc sắc mà còn là biểu tượng của sự giao thoa văn hóa giữa miền xuôi và miền ngược. Lễ hội được tổ chức thường niên nhằm giới thiệu, quảng bá những giá trị văn hóa, kiến trúc tiêu biểu và cảnh quan thiên nhiên của khu di tích thắng cảnh Phố Cát. 
Đặc biệt, nghi lễ phụng nghênh Thánh Mẫu tuần du tạo nên một bức tranh lễ hội vừa hào hùng, vừa gần gũi. Du khách thập phương về trẩy hội không chỉ được thỏa mãn nhu cầu tâm linh, cầu mong quốc thái dân an mà còn được vãn cảnh, thưởng ngoạn vẻ đẹp sơn thủy hữu tình của vùng đất Vân Du.
Với sự chuẩn bị chu đáo của ban tổ chức, lễ hội đã diễn ra an toàn, văn minh, đảm bảo nếp sống văn hóa nơi cửa đền. Đây cũng là dịp quảng bá tiềm năng văn hóa, du lịch, hình ảnh đất và người địa phương đến bạn bè trong và ngoài tỉnh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Khánh An
