BSR và bước hoàn thiện chuỗi nhiên liệu sinh học trong nước
Trong nhiều năm qua, phát triển nhiên liệu sinh học luôn được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đa dạng hóa nguồn năng lượng và thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam. Tuy nhiên, để một loại nhiên liệu mới có thể hiện diện rộng rãi trên thị trường, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng được chuỗi cung ứng đồng bộ từ sản xuất nguyên liệu đến phân phối thương mại.
Sự xuất hiện của xăng E10 trên thị trường hiện nay cho thấy chuỗi giá trị đó đang từng bước được hoàn thiện. Nếu như trước đây, câu chuyện nhiên liệu sinh học chủ yếu dừng ở các chương trình thí điểm thì nay đã chuyển sang giai đoạn vận hành thực tế với quy mô lớn hơn, đòi hỏi năng lực sản xuất, phối trộn và cung ứng ổn định.
Một trong những yếu tố quan trọng giúp thị trường E10 có nền tảng phát triển là năng lực sản xuất xăng dầu trong nước. Trong đó, Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) - đơn vị quản lý và vận hành Nhà máy Lọc dầu Dung Quất - đang giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm nguồn xăng nền phục vụ phối trộn nhiên liệu sinh học.
Với công suất chế biến hàng triệu tấn dầu thô mỗi năm, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất hiện là một trong những trung tâm sản xuất nhiên liệu lớn nhất cả nước, cung cấp khoảng 30% nhu cầu xăng dầu nội địa. Đây cũng là nguồn cung xăng nền quan trọng để các doanh nghiệp đầu mối thực hiện phối trộn E10 theo lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học của Chính phủ.
Đáng chú ý, khu vực Dung Quất hiện không chỉ có nhà máy lọc dầu mà còn là nơi đặt Nhà máy Nhiên liệu sinh học Bio-Ethanol Dung Quất. Việc nhà máy ethanol này khôi phục hoạt động đã góp phần bổ sung nguồn ethanol nhiên liệu sản xuất trong nước, tạo điều kiện hình thành chuỗi liên kết giữa sản xuất ethanol và sản xuất xăng nền ngay trong cùng một trung tâm công nghiệp năng lượng.
Sự kết nối giữa các mắt xích này mang ý nghĩa lớn đối với ngành năng lượng Việt Nam. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn ethanol nhập khẩu, Việt Nam đang từng bước chủ động hơn trong việc xây dựng chuỗi cung ứng nhiên liệu sinh học nội địa, từ đó nâng cao năng lực tự chủ và giảm thiểu rủi ro trước những biến động của thị trường năng lượng thế giới.
Không chỉ mang ý nghĩa về năng lượng, nhiên liệu sinh học còn tạo ra giá trị lan tỏa đối với nền kinh tế. Ethanol được sản xuất từ các nguyên liệu nông nghiệp như sắn, ngô hay mía đường, qua đó góp phần mở rộng đầu ra cho khu vực nông nghiệp, tạo thêm việc làm và gia tăng giá trị cho chuỗi sản xuất trong nước.
Từ năng lực sản xuất đến bài toán mở rộng thị trường E10
Nếu như nguồn cung đang dần được bảo đảm thì thách thức lớn nhất hiện nay lại nằm ở việc mở rộng thị trường và tạo dựng niềm tin của người tiêu dùng đối với xăng E10.
Theo các chuyên gia năng lượng, việc triển khai E10 trên diện rộng là bước đi phù hợp với xu thế quốc tế. Nhiều quốc gia như Mỹ, Brazil, Thái Lan hay các nước châu Âu đã sử dụng xăng pha ethanol trong nhiều năm và xem đây là giải pháp hiệu quả để giảm phát thải khí nhà kính từ lĩnh vực giao thông vận tải.
Tại Việt Nam, sau thời gian sử dụng xăng E5 và các chương trình thí điểm E10, các đánh giá kỹ thuật đều cho thấy nhiên liệu sinh học đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng hiện hành, tương thích với phần lớn phương tiện đang lưu thông trên thị trường. Bên cạnh đó, việc bổ sung ethanol còn giúp quá trình cháy diễn ra hoàn thiện hơn, góp phần giảm lượng khí thải độc hại ra môi trường.
Tuy nhiên, từ góc độ thị trường, việc thay đổi thói quen tiêu dùng luôn cần thời gian. Không ít người dân vẫn có tâm lý thận trọng đối với các sản phẩm nhiên liệu mới dù đã có đầy đủ cơ sở khoa học và thực tiễn chứng minh hiệu quả sử dụng.
Bên cạnh đó, hệ thống phân phối cũng đang đứng trước yêu cầu đầu tư và thích ứng. Do đặc tính của ethanol, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phải nâng cấp hệ thống tồn chứa, kiểm soát chất lượng và quy trình vận hành nhằm bảo đảm nhiên liệu khi đến tay người tiêu dùng đạt đúng tiêu chuẩn kỹ thuật.
Điều này cho thấy sự phát triển của E10 không chỉ là câu chuyện của riêng các nhà sản xuất mà cần sự tham gia đồng bộ của toàn bộ chuỗi giá trị, từ doanh nghiệp đầu nguồn, đơn vị phân phối đến cơ quan quản lý và người tiêu dùng.
Trong bối cảnh đó, vai trò của các doanh nghiệp sản xuất năng lượng đầu chuỗi như BSR ngày càng trở nên quan trọng. Không chỉ bảo đảm nguồn cung xăng nền ổn định cho thị trường, doanh nghiệp còn góp phần tạo nền tảng để Việt Nam từng bước hình thành hệ sinh thái nhiên liệu sinh học hoàn chỉnh, giảm dần sự phụ thuộc vào các nguồn nhiên liệu truyền thống.
Sự vận hành của chuỗi nhiên liệu sinh học hôm nay cũng chính là tiền đề cho những bước đi xa hơn trong tương lai. Khi nguồn nguyên liệu trong nước được khai thác hiệu quả, năng lực sản xuất được nâng cao và thị trường ngày càng mở rộng, xăng E10 sẽ không chỉ là một sản phẩm nhiên liệu mới mà còn trở thành minh chứng cho quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh hơn, bền vững hơn và tự chủ hơn.
Trong hành trình đó, những doanh nghiệp như BSR đang đóng vai trò là một trong những mắt xích quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp lọc hóa dầu và tạo nền tảng cho sự phát triển của nền kinh tế carbon thấp trong những năm tới.
Việt Anh
