Đưa cây ra môi trường tự nhiên
Sau Tết, cần đưa mai ra nơi thoáng mát, có ánh sáng nhẹ trong 3-7 ngày để cây thích nghi dần. Tránh nắng gắt đột ngột vì dễ làm cháy lá.
Cắt bỏ hoa và nụ còn sót lại. Tỉa toàn bộ hoa tàn, nụ chưa nở để cây không tiếp tục tiêu hao dinh dưỡng. Khi cắt, giữ lại phần đài hoa – đây là vị trí thuận lợi cho chồi mới phát triển.
Cắt tỉa và tạo dáng. Thời điểm thích hợp: khoảng 10 ngày sau Tết. Cắt bỏ 1/3 chiều dài cành để kích thích chồi mới. Loại bỏ cành yếu, mọc chen chúc để tạo tán thông thoáng. Mỗi nhánh sau khi cắt nên giữ tối thiểu 2 mắt lá, vết cắt cách mắt lá khoảng 5mm.
Có thể dùng dây đồng mềm hoặc cọc cố định để uốn dáng. Sau 3 tháng nên tháo dây tránh hằn vỏ. Nếu muốn tạo dáng hình tháp (gốc to – chóp nhỏ), chọn một chồi khỏe làm ngọn thay thế, cố định hướng mọc trước khi loại bỏ phần thân thừa.
Sau khi tỉa cành: Dùng vòi nước áp lực vừa phải rửa sạch rong rêu, nấm mốc. Nếu nấm dày, có thể dùng dung dịch urê pha loãng, chờ 10 phút rồi chà nhẹ bằng bàn chải. Lưu ý che gốc để tránh dung dịch chảy xuống rễ. Phun thuốc kích thích sinh trưởng (Atonik, Comcat, vitamin B1…) 2–3 lần, cách nhau 5–7 ngày. Khi ra lá non, phòng trừ bọ trĩ, nấm hại lá định kỳ 7–10 ngày/lần.
Thay đất và chăm sóc rễ. Đầu tháng 2 âm lịch: Cắt bớt rễ già, rễ hư. Thay đất mới giàu dinh dưỡng (đất phù sa trộn cát, xơ dừa, trấu). Không bón phân ngay khi vừa thay đất, chỉ dùng phân lót hoặc phân bón lá nhẹ. Chậu mới nên lớn hơn chậu cũ và ưu tiên chậu cạn để rễ phát triển tốt.
Chăm sóc mai theo từng giai đoạn trong năm
Tháng 1–2 âm lịch: Cắt tàn, thay đất. Bón NPK 30-10-10 kết hợp phân lân. Đặt cây nơi thoáng mát, đủ sáng.
Tháng 3–4: Mai phát triển mạnh. Bón phân hữu cơ hoai mục hoặc phân có hàm lượng đạm cao. Phòng bệnh nấm hồng, tỉa cành tạo độ thoáng.
Tháng 5–6: Giai đoạn ổn định. Uốn dáng, bấm cành kém phát triển. Chú ý bệnh nấm do mưa nhiều.
Tháng 7–8: Bắt đầu hình thành nụ. Hạn chế cắt tỉa. Kiểm soát úng nước và nấm rễ.
Tháng 9–10: Cây ngừng sinh trưởng. Giữ bộ lá xanh đến rằm tháng 12. Giảm phân đạm, tăng kali và lân. Bón phân liều nhẹ 2 tuần/lần.
Tháng 11–12: Bón thúc kali và lân để tăng chất lượng hoa. Đầu tháng 12 có thể bổ sung thêm phân kali giúp hoa bền và ít rụng. Cuối tháng 11 âm lịch bắt đầu tuốt lá để kích thích ra hoa đúng Tết.
Vì sao phải chăm sóc mai sau Tết?
Mai chưng trong nhà thiếu ánh sáng → quang hợp kém → lá mỏng, cành yếu. Cây dồn dinh dưỡng nuôi hoa → dễ kiệt sức. Một số cây bị kích thích ra hoa bằng thuốc → rối loạn chu trình sinh trưởng. Nếu không phục hồi đúng cách, năm sau mai có thể không ra hoa.
Một số lưu ý quan trọng: Không bón phân ngay sau khi thay đất. Không để mai ra nắng gắt đột ngột. Hạn chế đạm từ tháng 9 trở đi để tránh nở sớm. Thường xuyên kiểm tra nấm và sâu bệnh mùa mưa. Xoay chậu 180° mỗi 2 tuần để cây phát triển cân đối.
Chơi mai ngày Tết thì dễ, nhưng để cây tiếp tục nở rực rỡ năm sau đòi hỏi sự kiên nhẫn và chăm sóc đúng kỹ thuật suốt cả năm. Nếu được cắt tỉa, bón phân, phòng bệnh và điều chỉnh ánh sáng hợp lý, mai sẽ phục hồi khỏe mạnh, nụ kín cành và bung nở đúng thời khắc xuân về.
Chỉ cần chăm đúng cách – một cây mai có thể đồng hành cùng gia đình bạn nhiều mùa Tết liên tiếp.
Hoàng Phương
