Thông tư số 47/2026/TT-BCT được ban hành nhằm hướng dẫn thi hành đồng thời hai văn bản của Chính phủ: Nghị định số 330/2025/NĐ-CP về Sở giao dịch hàng hóa trong Trung tâm tài chính quốc tế và Nghị định số 302/2026/NĐ-CP quy định hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch. Quy định mới sẽ thay thế Thông tư số 38/2013/TT-BCT, tạo lập hành lang pháp lý thống nhất, tránh chồng chéo trong việc quản lý mọi hoạt động giao dịch hàng hóa tập trung.
Về quy trình thủ tục, quy định mới chuẩn hóa chi tiết thành phần hồ sơ xin thành lập Sở giao dịch hàng hóa. Doanh nghiệp phải nộp Báo cáo mô tả hệ thống công nghệ thông tin cùng Đề án giải trình mô hình tổ chức. Điểm đáng chú ý là hồ sơ bắt buộc phải đính kèm lộ trình niêm yết các loại hàng hóa sản xuất tại Việt Nam trong thời hạn 5 năm. Quy định này ràng buộc trách nhiệm của các sàn giao dịch hiện đại trong việc hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm nội địa, giúp hàng hóa Việt Nam xác lập mức giá tham chiếu minh bạch để gia nhập chuỗi cung ứng toàn cầu. Bộ Công Thương khẳng định Thông tư không làm phát sinh thêm điều kiện kinh doanh hay thủ tục hành chính mới.
Trong công tác quản lý nhà nước, Thông tư xác lập cơ chế giám sát bằng dữ liệu số thay cho phương thức báo cáo truyền thống. Theo đó, Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ bắt buộc phải kết nối, chia sẻ dữ liệu trực tiếp với Bộ Công Thương. Các luồng thông tin phải cung cấp bao gồm: dữ liệu hoạt động giao dịch, danh sách thành viên, tình trạng ký quỹ, thanh toán bù trừ, quản lý vị thế và hoạt động giao nhận thực tế. Toàn bộ chế độ báo cáo định kỳ và đột xuất sẽ được thực hiện qua phương thức điện tử có gắn chữ ký số.
Hệ thống dữ liệu kết nối liên tục này cho phép cơ quan chức năng theo dõi sát biến động của thị trường hàng hóa trong nước và quốc tế. Từ đó, Bộ Công Thương có cơ sở nhận diện ngay các rủi ro thanh toán, giám sát việc thực hiện nghĩa vụ tài chính của các thành viên và áp dụng kịp thời các biện pháp duy trì tính ổn định của thị trường.
Thông tư số 47/2026/TT-BCT chính thức có hiệu lực từ ngày 15/09/2026, đồng bộ thời gian áp dụng với Nghị định số 302/2026/NĐ-CP nhằm bảo đảm hành lang pháp lý cho hoạt động thương mại hàng hóa không bị gián đoạn.
Thành Nam
