Theo Nghị định, phạm vi điều chỉnh bao gồm hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa; điều kiện thành lập Sở giao dịch hàng hóa; quyền, trách nhiệm của Sở giao dịch; điều kiện hoạt động của thương nhân môi giới; các biện pháp quản lý trong trường hợp khẩn cấp và quy định về hoạt động mua bán hàng hóa qua các Sở giao dịch hàng hóa ở nước ngoài.
Điều kiện thành lập Sở giao dịch hàng hóa
Doanh nghiệp đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa phải là doanh nghiệp được thành lập tại Việt Nam. Trường hợp có vốn đầu tư nước ngoài, tổng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài không vượt quá 49% vốn điều lệ.
Một trong những điều kiện đáng chú ý là doanh nghiệp phải có vốn điều lệ tối thiểu 1.500 tỷ đồng, đồng thời xây dựng hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu về quản lý, vận hành an toàn, bảo mật và xử lý giao dịch theo thời gian thực.
Hệ thống này phải bảo đảm khả năng kết nối với Trung tâm thanh toán bù trừ để thực hiện ký quỹ, thanh toán và quản lý rủi ro; có hệ thống giám sát giao dịch nhằm phát hiện, cảnh báo các dấu hiệu bất thường; đáp ứng yêu cầu về an ninh mạng, an toàn dữ liệu và có phương án dự phòng khi xảy ra sự cố.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải xây dựng mô hình tổ chức hoạt động rõ ràng, có lộ trình niêm yết các mặt hàng sản xuất tại Việt Nam trong thời gian 5 năm và xây dựng dự thảo Điều lệ hoạt động theo quy định.
Hồ sơ và trình tự cấp phép
Hồ sơ đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa gồm văn bản đề nghị cấp phép; báo cáo mô tả hệ thống công nghệ thông tin kèm tài liệu chứng minh đáp ứng yêu cầu kỹ thuật; đề án về mô hình tổ chức, phương án hoạt động và kế hoạch niêm yết hàng hóa trong nước; cùng dự thảo Điều lệ hoạt động.
Bộ Công Thương là cơ quan tiếp nhận, thẩm định hồ sơ và quyết định cấp Giấy phép thành lập Sở giao dịch hàng hóa.
Doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Nếu hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa hợp lệ, trong vòng 5 ngày làm việc, Bộ Công Thương sẽ có văn bản yêu cầu sửa đổi, bổ sung. Doanh nghiệp có tối đa 30 ngày làm việc để hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu.
Đối với hồ sơ hợp lệ, trong thời hạn 30 ngày làm việc, Bộ Công Thương sẽ tiến hành thẩm định, cấp Giấy phép thành lập và phê chuẩn Điều lệ hoạt động nếu doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Trường hợp không đủ điều kiện cấp phép, Bộ sẽ trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Trong quá trình thẩm định, Bộ Công Thương sẽ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan để đánh giá hồ sơ theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Các cơ quan phối hợp có trách nhiệm trả lời bằng văn bản trong thời hạn không quá 7 ngày làm việc.
Việc ban hành Nghị định số 302/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ hoàn thiện hành lang pháp lý đối với hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch, tạo môi trường giao dịch minh bạch, hiện đại và an toàn hơn. Đồng thời, quy định mới cũng góp phần nâng cao năng lực quản lý nhà nước, tăng cường kiểm soát rủi ro, thúc đẩy phát triển thị trường hàng hóa tập trung và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các phương thức giao dịch hiện đại.
Theo quy định, Nghị định số 302/2026/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.
Hậu Thạch (t/h)
