Vì sao trẻ tăng động thiếu ngủ lại càng khó ngồi yên?
Đến giờ đi ngủ nhưng con vẫn chạy nhảy, nói không ngừng, liên tục tìm trò chơi mới là tình huống khiến nhiều cha mẹ mệt mỏi. Nhìn con còn tỉnh táo, người lớn thường nghĩ trẻ chưa buồn ngủ hoặc cần vận động thêm để tiêu hao năng lượng. Tuy nhiên, sự hiếu động vào cuối ngày đôi khi lại xuất hiện khi trẻ đã quá mệt.
Giấc ngủ là khoảng thời gian cần thiết để cơ thể nghỉ ngơi và não bộ phục hồi. Khi ngủ không đủ, trẻ có thể gặp khó khăn hơn trong việc kiểm soát cảm xúc, duy trì sự chú ý và điều chỉnh hành vi. Thay vì biểu hiện buồn ngủ rõ ràng, một số trẻ trở nên bồn chồn, dễ nổi nóng hoặc phản ứng vội vàng.
Ở trẻ tăng động, những thay đổi này có thể khiến sinh hoạt vốn đã nhiều xáo trộn càng khó ổn định. Ban ngày, trẻ khó theo sát hoạt động học tập, dễ mất kiên nhẫn khi chờ đợi. Đến tối, trạng thái căng thẳng và hưng phấn kéo dài lại cản trở việc chuyển sang nghỉ ngơi.
Từ đó, vòng luẩn quẩn hình thành: ngủ chưa đủ khiến trẻ dễ kích thích; sự kích thích làm giờ ngủ bị trì hoãn; đêm tiếp theo trẻ tiếp tục thiếu ngủ. Muốn cải thiện, cha mẹ cần quan sát cả một ngày sinh hoạt thay vì chỉ tập trung vào thời điểm lên giường.
Nhận biết những dấu hiệu giấc ngủ chưa đáp ứng nhu cầu
Không phải cứ nằm trên giường đủ lâu là trẻ đã ngủ đủ. Khoảng thời gian trằn trọc, thức giấc giữa đêm hoặc tỉnh quá sớm đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng nghỉ ngơi. Vì vậy, biểu hiện sau khi thức dậy và trong ngày cũng là thông tin đáng chú ý.
Buổi sáng, trẻ có thể khó thức dậy, cần gọi nhiều lần, cáu gắt hoặc chậm bắt nhịp với hoạt động quen thuộc. Khi đến lớp, trẻ dễ xao nhãng, liên tục đổi việc, khó hoàn thành nhiệm vụ. Buổi tối, dù có dấu hiệu mệt, trẻ vẫn trì hoãn giờ ngủ, đòi chơi thêm hoặc nằm lâu mới ngủ được.
3 điều chỉnh giúp trẻ dễ chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi
Giữ nhịp sinh hoạt ổn định từ buổi sáng
Việc chăm sóc giấc ngủ không chỉ bắt đầu khi trời tối. Giờ thức dậy tương đối đều đặn giúp cơ thể hình thành nhịp sinh hoạt dễ dự đoán. Cha mẹ nên hạn chế tình trạng ngày thường dậy sớm nhưng cuối tuần ngủ bù quá muộn, khiến giờ ngủ buổi tối tiếp tục thay đổi.
Sau khi thức dậy, có thể cho trẻ mở rèm, sinh hoạt ở nơi có ánh sáng tự nhiên và tham gia hoạt động phù hợp. Ban ngày, trẻ cần cơ hội vận động, vui chơi, tương tác cùng người thân. Nếu còn ngủ trưa, nên sắp xếp theo độ tuổi và tránh để giấc ngủ kéo dài quá muộn.
Tạo chuỗi hoạt động nhẹ trước giờ ngủ
Trẻ đang hào hứng với trò chơi thường khó dừng ngay khi nghe yêu cầu đi ngủ. Thay vì chuyển trạng thái đột ngột, cha mẹ nên dành khoảng 45–60 phút để giảm dần các hoạt động kích thích. Đây là lúc hạn chế màn hình, trò đuổi bắt hoặc những cuộc tranh luận khiến trẻ căng thẳng.
Một trình tự ngắn như vệ sinh cá nhân, thay đồ, đọc truyện rồi tắt đèn sẽ dễ duy trì hơn một lịch trình phức tạp. Với trẻ gặp khó khăn khi chuyển từ hoạt động này sang hoạt động khác, cha mẹ có thể báo trước bằng lời nhắc nhẹ nhàng. Khi các bước được lặp lại nhất quán, trẻ dần nhận biết thời điểm nghỉ ngơi đang đến gần.
Điều chỉnh phòng ngủ theo cảm nhận của trẻ
Một số trẻ khó chịu với tiếng động nhỏ, ánh sáng hắt vào phòng hoặc chất liệu chăn gối. Cha mẹ nên quan sát để điều chỉnh từng yếu tố thay vì thay đổi mọi thứ cùng lúc. Không gian ngủ cần thông thoáng, yên tĩnh, nhiệt độ dễ chịu và ánh sáng phù hợp.
Trong quá trình thực hiện, nên ghi nhận những tiến bộ nhỏ như trẻ bớt phản đối giờ ngủ hoặc thời gian trằn trọc ngắn hơn. Tránh trách mắng vì con chưa ngủ được, bởi áp lực có thể khiến trẻ thêm căng thẳng. Nếu trẻ ngáy to, có cơn ngưng thở hoặc mất ngủ kéo dài, cần đưa trẻ đi khám.
Giải pháp hỗ trợ giấc ngủ cho trẻ hay tăng động
Ở trẻ tăng động, hệ thần kinh có thể duy trì mức hưng phấn cao ngay cả khi đã đến giờ nghỉ. Có thể hình dung trẻ khó "giảm tốc" để chuyển sang trạng thái thư giãn. Vì thế, hướng tiếp cận thường được quan tâm là hỗ trợ điều hòa hoạt động thần kinh, tạo sự cân bằng giữa quá trình hưng phấn và ức chế.
Bên cạnh việc điều chỉnh môi trường và thói quen ngủ, một số thảo dược, vi chất và dưỡng chất cũng được nghiên cứu, ứng dụng nhằm hỗ trợ giấc ngủ và hoạt động não bộ ở trẻ, điển hình như:
Đinh lăng: thường được sử dụng để hỗ trợ thư giãn thần kinh, ổn định cảm xúc, cải thiện chất lượng giấc ngủ và giúp trẻ tỉnh táo hơn vào ban ngày.
Thăng ma, Ginkgo biloba, Taurine, Coenzyme Q10 và acid folic: Góp phần cân bằng hoạt động thần kinh, hỗ trợ tuần hoàn não, khả năng tập trung và giấc ngủ, đồng thời giảm biểu hiện tăng động.
Sự phối hợp giữa các thành phần này sẽ hỗ trợ hệ thần kinh hoạt động ổn định hơn, từ đó giúp hành vi của trẻ không còn "vượt quá đèn đỏ", giảm thiểu các biểu hiện tăng động, mất ngủ, khó kiểm soát.
Cải thiện giấc ngủ ở trẻ tăng động cần sự kiên trì và cách tiếp cận phù hợp với từng trẻ. Khi nhịp sinh hoạt được ổn định, môi trường nghỉ ngơi dễ chịu và những bất thường được nhận biết sớm, trẻ có thêm điều kiện để nghỉ ngơi tốt, tham gia học tập và sinh hoạt thuận lợi hơn.
Ngọc Ánh
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Vương Não Khang - Hỗ trợ cải thiện giấc ngủ ở trẻ hay tăng động  Thành phần: Cao Đinh lăng, Cao Thăng ma, Natri succinate, Taurine, Chiết xuất Ginkgo biloba, Coenzym Q10, Vitamin B6, Acid folic. Công dụng: Hỗ trợ hoạt huyết, tăng cường vi chất và năng lượng cho não. Hỗ trợ cải thiện giấc ngủ ở trẻ hay tăng động. Đối tượng sử dụng: Trẻ em khó ngủ, mất ngủ do tăng động, trẻ em cần tăng cường hoạt chất cho não bộ. Hướng dẫn sử dụng: Trẻ từ 3 đến 6 tuổi: Ngày uống 2 lần, mỗi lần 1 gói. Trẻ trên 6 tuổi: Ngày uống 2 lần, mỗi lần 2 gói. Trẻ em dưới 3 tuổi liều dùng bằng nửa liều trẻ từ 3 - 6 tuổi và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng. Hòa tan lượng cốm trong gói với nửa ly nước, nên uống trước bữa ăn 30 phút hoặc sau bữa ăn 1 giờ, nên dùng 1 đợt liên tục từ 3 - 6 tháng để có kết quả. Tiếp thị và phân phối: Công ty Cổ phần kinh doanh dịch vụ và thương mại Nam Phương. Địa chỉ: Số 173 Phố Chùa Láng - Phường Láng Thượng - Quận Đống Đa - Thành phố Hà Nội. Giấy phép XNQC: 2211/2020/XNQC-ATTP. (*) Sản phẩm hiện có bán tại các nhà thuốc trên toàn quốc. (*) Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. |
