Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA) vừa phát đi cảnh báo khẩn về một vụ việc có dấu hiệu lừa đảo thương mại nghiêm trọng trong hoạt động xuất khẩu hồ tiêu, khiến doanh nghiệp Việt chịu thiệt hại lớn và làm dấy lên lo ngại về rủi ro hệ thống đối với ngành hàng này.

Theo thông tin tổng hợp, trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 5/2025, một đối tác nước ngoài do một người đứng đầu tên Mo… đã đặt mua tới 21 container hồ tiêu nhưng không thực hiện đặt cọc. Đáng chú ý, đối tác này sử dụng nhiều pháp nhân trung gian khác nhau như Co…, Khi…, Uni…, Sh… nhằm tạo dựng lòng tin và hợp thức hóa giao dịch.

Tin tưởng vào các xác nhận giao dịch ban đầu, doanh nghiệp Việt đã tiến hành giao hàng. Từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 7/2025, tổng cộng 20 container hồ tiêu đã cập cảng Karachi (Pakistan).

Tuy nhiên, sau khi hàng đến nơi, phía đối tác bắt đầu trì hoãn thanh toán với hàng loạt lý do như chờ xác nhận từ ngân hàng, đang xử lý chuyển tiền. Không dừng lại ở đó, họ còn gửi các chứng từ chuyển tiền giả, đồng thời liên tục yêu cầu bổ sung hồ sơ không cần thiết nhằm kéo dài thời gian.

Việc chậm thanh toán kéo dài từ tháng 5 đến tận tháng 9/2025 khiến hàng hóa bị “giam” tại cảng, phát sinh chi phí lưu container, lưu bãi và logistics ngày càng lớn, đẩy doanh nghiệp xuất khẩu vào thế bị động về tài chính.

Lợi dụng áp lực chi phí gia tăng, đối tác đã đề nghị giảm giá sâu, lên tới khoảng 25% so với hợp đồng ban đầu. Trước nguy cơ thua lỗ nặng hơn nếu tiếp tục kéo dài, doanh nghiệp Việt buộc phải chấp nhận điều chỉnh giá để “cắt lỗ”.

Tuy nhiên, dù đã nhượng bộ, phía mua vẫn tiếp tục trì hoãn thanh toán, kéo dài đến cuối năm 2025. Kết thúc vụ việc, doanh nghiệp chỉ xử lý được một phần hàng hóa và ghi nhận tổng thiệt hại ước tính gần 600.000 USD (khoảng 15,6 tỷ đồng), bao gồm giảm giá bán, chi phí lưu bãi, vận chuyển và nhiều khoản phát sinh khác.

Không chỉ thiệt hại tài chính, vụ việc còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến dòng tiền, uy tín của doanh nghiệp với các đối tác vận tải và ngân hàng.

Theo VPSA, đây là chiêu thức lừa đảo có tính toán: đặt hàng số lượng lớn để tạo sức hút, không đặt cọc, sau đó kéo dài thời gian thanh toán nhằm làm phát sinh chi phí, buộc bên bán giảm giá, rồi tiếp tục trì hoãn để chiếm dụng lợi ích.

Từ vụ việc này, VPSA khuyến cáo các doanh nghiệp xuất khẩu cần đặc biệt thận trọng khi làm việc với đối tác mới, nhất là tại các thị trường tiềm ẩn rủi ro. Doanh nghiệp không nên giao hàng khi chưa có đảm bảo thanh toán như đặt cọc, thư tín dụng (L/C) hoặc bảo lãnh ngân hàng.

Bên cạnh đó, cần tăng cường xác minh thông tin đối tác, chủ động phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại nước sở tại để kiểm tra độ tin cậy, đồng thời xây dựng hợp đồng chặt chẽ với các điều khoản rõ ràng về xử lý hàng hóa trong trường hợp phát sinh tranh chấp.

Vụ việc được xem là hồi chuông cảnh báo đối với toàn ngành hồ tiêu nói riêng và xuất khẩu nông sản Việt Nam nói chung, trong bối cảnh các chiêu trò lừa đảo thương mại quốc tế ngày càng tinh vi và khó lường.

Phương Thảo(t/h)