Kịch bản thao túng tâm lý và những con số báo động
Tội phạm mạng hiện nay không chỉ dừng lại ở các thủ thuật kỹ thuật mà đã chuyển sang hướng thao túng tâm lý khách hàng thông qua những kịch bản dàn dựng công phu. Theo thông tin từ Ngân hàng ACB, chỉ riêng trong năm 2025, đơn vị này đã phải ngăn chặn hơn 37.400 giao dịch đáng ngờ để bảo vệ số tiền lên tới gần 2.500 tỷ đồng của khách hàng. Một mô-típ điển hình là lôi kéo người dùng tham gia các nhóm đầu tư chứng khoán hoặc làm nhiệm vụ nhận quà tri ân. Các đối tượng thường cho nạn nhân nhận một khoản lãi nhỏ ban đầu để tạo niềm tin trước khi yêu cầu chuyển những số tiền lớn hơn và sau đó cắt đứt liên lạc.
Không chỉ mạo danh nhân viên ngân hàng, các đối tượng còn giả danh cán bộ cơ quan nhà nước hoặc nhân viên chăm sóc khách hàng của các thương hiệu lớn như Điện Máy Xanh hay Nguyễn Kim. Chúng lợi dụng danh nghĩa thông báo trúng thưởng hoặc yêu cầu cài đặt các ứng dụng giả mạo có chứa mã độc nhằm chiếm đoạt quyền điều khiển điện thoại và tài khoản ngân hàng của nạn nhân.
Lá chắn nhiều lớp bảo vệ an ninh tài chính quốc gia
Trước sự gia tăng của tội phạm mạng xuyên biên giới, công tác bảo vệ an ninh tài chính đang được các cơ quan chức năng và hệ thống ngân hàng triển khai theo mô hình "nhiều lớp". Một dấu ấn quan trọng là việc Luật An ninh mạng năm 2025 vừa được Quốc hội thông qua vào tháng 12 vừa qua đã tạo ra khung pháp lý đồng bộ và mạnh mẽ để xử lý các hành vi vi phạm trên không gian mạng.
Tính đến cuối năm 2025, toàn ngành ngân hàng đã đạt được những bước tiến vượt bậc trong việc làm sạch dữ liệu và xác thực sinh trắc học. Hơn 143 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân đã được đối chiếu thông tin qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID. Việc áp dụng công nghệ sinh trắc học cho các giao dịch giá trị lớn và các lớp bảo vệ tự động trên ứng dụng ngân hàng số như ACB ONE đã giúp ngăn chặn kịp thời hàng nghìn vụ lừa đảo ngay từ khi giao dịch vừa được khởi tạo.
Nâng cao nhận thức - mắt xích quan trọng nhất
Dù công nghệ bảo mật có hiện đại đến đâu thì ý thức của người dùng vẫn luôn là mắt xích quan trọng nhất trong chuỗi an ninh tài chính. Các chuyên gia an ninh mạng khuyến cáo, người dân tuyệt đối không truy cập vào các đường link lạ, không cung cấp mã OTP cho bất kỳ ai và không cài đặt ứng dụng nằm ngoài các kho ứng dụng chính thống.
Đặc biệt trong giai đoạn mua sắm Tết, người dân cần cẩn trọng trước các lời mời chào đầu tư sinh lời nhanh hoặc nhận quà tặng miễn phí. Việc hình thành thói quen kiểm tra kỹ tên tài khoản thụ hưởng và cảnh giác với các yêu cầu chuyển tiền gấp sẽ giúp mỗi cá nhân tự xây dựng được "lá chắn" cho tài sản của chính mình. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách từ nhà nước, công nghệ từ ngân hàng và sự cảnh giác từ người dân chính là chìa khóa để giữ vững niềm tin số và đảm bảo một mùa Tết an toàn, trọn vẹn.
Toàn ngành ngân hàng đã hoàn thành đối chiếu sinh trắc học cho hơn 143 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và 1,5 triệu hồ sơ tổ chức qua ứng dụng VNeID. Riêng hệ thống ngân hàng số đã ngăn chặn hàng chục nghìn giao dịch đáng ngờ trong năm qua với giá trị bảo vệ lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Các hình thức lừa đảo phổ biến cần lưu ý bao gồm mạo danh nhân viên ngân hàng thông báo phí thẻ, giả danh cơ quan nhà nước yêu cầu cài app chứa mã độc và lừa đảo trúng thưởng tri ân khách hàng từ các thương hiệu lớn.
Tâm An(t/h)
