Chống buôn lậu trên biển: Xây dựng "thế trận toàn dân" từ sức mạnh của lực lượng thực thi pháp luật và báo chí

Buôn lậu, gian lận thương mại trên biển hôm nay không còn đơn thuần là hành vi trục lợi kinh tế mà đã trở thành thách thức trực tiếp đối với an ninh kinh tế, chủ quyền quốc gia và hiệu quả thực thi pháp luật trên biển. Trong bối cảnh đó, vai trò của báo chí không chỉ dừng lại ở việc phản ánh thông tin mà còn góp phần tuyên truyền pháp luật, định hướng dư luận, lan tỏa ý thức chấp hành pháp luật và kết nối sức mạnh toàn xã hội cùng tham gia đấu tranh với các hành vi vi phạm.

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), phóng viên Thương hiệu và Công luận có cuộc trao đổi với Trung tá Nguyễn Trần Đăng Hưng, Phó Trưởng phòng Phòng chống tội phạm, vi phạm, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4, về những diễn biến mới của tình hình buôn lậu, gian lận thương mại trên biển; những áp lực, hiểm nguy mà cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát biển phải đối mặt trong quá trình thực thi nhiệm vụ; đồng thời làm rõ vai trò của báo chí trong tuyên truyền, định hướng dư luận và huy động sức mạnh toàn xã hội tham gia phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại trên biển.

Đấu tranh với tội phạm buôn lậu trên biển không chỉ là cuộc chiến về nghiệp vụ

Theo đồng chí, buôn lậu và gian lận thương mại trên biển hiện nay đã thay đổi như thế nào về quy mô, tính chất và mức độ nguy hiểm; đặc biệt trong bối cảnh tội phạm ngày càng có xu hướng tổ chức chặt chẽ, liên vùng, xuyên biên giới và ứng dụng công nghệ để đối phó lực lượng chức năng?

Theo tôi, tình hình buôn lậu và gian lận thương mại trên biển hiện nay đã có nhiều thay đổi cả về quy mô, tính chất hoạt động và mức độ nguy hiểm so với trước đây. Nếu như trước đây hành vi vi phạm mang tính chất nhỏ lẻ, tự phát thì hiện nay các đối tượng đã hình thành các đường dây, ổ nhóm hoạt động có tổ chức, phân công nhiệm vụ chặt chẽ và liên kết giữa nhiều địa phương, thậm chí có sự cấu kết chặt chẽ giữa các đối tượng trong và ngoài nước. Các mặt hàng buôn lậu ở vùng biển do Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 quản lý ngày càng đa dạng, tập trung vào xăng dầu, phân đạm, đường cát, thuốc lá và nhiều loại hàng hóa khác có giá trị kinh tế cao.

Đáng chú ý, các đối tượng thường xuyên lợi dụng đêm tối, thời tiết xấu, vùng biển xa bờ hoặc khu vực biển giáp ranh, chồng lấn chế độ pháp lý không rõ ràng để thực hiện hành vi vi phạm. Chúng sử dụng tàu công suất lớn, thiết bị thông tin liên lạc hiện đại, hệ thống định vị vệ tinh tầm xa, radar công suất lớn, internet vệ tinh để theo dõi, né tránh sự kiểm tra, kiểm soát của lực lượng chức năng. Một số đối tượng còn thường xuyên thay đổi phương thức, thủ đoạn hoạt động, lợi dụng chính sách và các hoạt động kinh tế hợp pháp, xoay vòng, hợp thức hóa hồ sơ, chứng từ để che dấu hành vi buôn lậu và gian lận thương mại

Trước tình hình đó, lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam đã và đang phát huy vai trò nòng cốt trong thực thi pháp luật trên biển, tăng cường tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, điều tra và xử lý  nghiêm các hành vi vi phạm. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng và tăng cường vận động quần chúng nhân dân tố giác tội phạm, vi phạm nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh, góp phần giữ vững ANCT - TTAT trên vùng biển, đảo Tây Nam và lợi quốc gia trên các vùng biển.

Trong cuộc đấu tranh chống buôn lậu trên biển, đâu là những áp lực, hiểm nguy và thách thức đặc thù mà cán bộ chiến sĩ Vùng Cảnh sát biển 4 nói riêng và lực lượng Cảnh sát biển nói chung phải đối mặt?

Trong đấu tranh chống buôn lậu trên biển, chúng tôi chịu rất nhiều áp lực, gặp nhiều hiểm nguy và thách thức. Có thể kể đến:

Một là, các đối tượng thường lợi dụng đêm tối tắt đèn để hành trình; địa bàn và vùng biển quản lý rộng; thời tiết thường xuyên diễn biến cực đoan, sóng to, gió lớn; điều kiện sinh hoạt trên biển khó khăn, khắc nghiệt, phải luôn túc trực nắm tình hình, bám các mục tiêu nghi vấn và phải bảo đảm an toàn trong mọi hoàn cảnh, những lúc sóng to gió lớn, đêm tối.

Hai là, thủ đoạn hoạt động của các đối tượng tinh vi, manh động, liều lĩnh chúng sẵn sàng bỏ chạy, lạng lách, đánh võng, cắt mũi, đánh lái để tạo ra đâm va, gây nguy hiểm cho cán bộ ta khi tiếp cận nhảy tàu, những lúc như thế chỉ cần một sơ suất nhỏ là có thể nguy hiểm đến tính mạng; có những đợt cán bộ, chiến sỹ phải truy đuổi hơn 4 tiếng đồng hồ, các đối tượng thả dây, lưới để ngăn cản lực lượng chức năng; bơm dầu ra bong tàu gây trơn, trượt; dùng hung khí để ném, chống trả..., nhưng bằng sự nhạy bén, mưu trí, kiên quyết đấu tranh đến cùng, chúng tôi đã đấu tranh bắt giữ thành công tàu vi phạm, bảo đảm an toàn tuyệt đối về mọi mặt.

Chỉ tính 6 tháng đầu năm 2026, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển biển 4 đã tổ chức sử dụng lực lượng, phương tiện trực tiếp đấu tranh bắt giữ, xử lý 07 vụ/ 07tàu/33 đối tượng có hành vi vận chuyển trái phép 793.422 lít dầu D.O với giá trị ước tính hơn 10 tỉ đồng; quá trình điều tra, xử lý đúng quy định pháp luật, bảo đảm an toàn về mọi mặt.

Theo đồng chí, đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại trên biển hôm nay không chỉ là nhiệm vụ xử lý vi phạm kinh tế mà còn mang ý nghĩa như thế nào đối với bảo vệ chủ quyền, an ninh kinh tế và lợi ích quốc gia trên biển?

Đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại trên biển hôm nay không chỉ là nhiệm vụ xử lý vi phạm kinh tế mà còn mang ý nghĩa chiến lược lớn trong bảo vệ chủ quyền, an ninh kinh tế và lợi ích quốc gia trên biển.

Một là, thực tế cho thấy các hoạt động buôn lậu và gian lận thương mại ở vùng biển Tây Nam thường diễn ra trên những tuyến hàng hải quan trọng, vùng biển xa bờ hoặc vùng biển giáp ranh Việt Nam với các nước Campuchia – Thái Lan – Malaysia - Indonesia, nơi những đối tượng lợi dụng điều kiện địa lý phức tạp, chế độ pháp lý vùng biển chưa được quy định chặt chẽ còn nhiều lỗ hỏng để hoạt động. Vì vậy, quá trình tuần tra, kiểm tra, kiểm soát và đấu tranh phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại của lực lượng Cảnh sát biển cũng đồng thời khẳng định sự hiện diện và thực thi pháp luật trên các vùng biển nhằm bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia trên biển.

Hai là, buôn lậu và gian lận thương mại, mua bán, sang mạn, vận chuyển hàng hóa trái phép trên biển gây thất thu ngân sách, làm méo mó thị trường, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp và tác động tiêu cực đến môi trường đầu tư. Nếu không được ngăn chặn hiệu quả, các hoạt động này còn có thể trở thành điều kiện phát sinh các loại tội phạm khác như rửa tiền, vận chuyển hàng cấm hoặc tội phạm xuyên quốc gia.

Phát huy vai trò của báo chí và sức mạnh toàn dân trong phòng, chống buôn lậu trên biển

Đồng chí đánh giá như thế nào về vai trò của báo chí trong việc hình thành dư luận, nâng cao nhận thức xã hội và trở thành một “cánh tay nối dài” hỗ trợ lực lượng chức năng trong phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại trên biển hiện nay?

Theo tôi, báo chí giữ vai trò rất quan trọng trong công tác phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại trên biển hiện nay. Trước hết, báo chí là kênh thông tin chính thống giúp tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật đến người dân làm ăn, sinh sống trên biển và ven biển, từ đó nâng cao nhận thức chấp hành pháp luật và trách nhiệm của công dân trong bảo vệ lịch ích quốc gia. Thông qua các bài viết, phóng sự điều tra và chuyên đề tuyên truyền, báo chí còn giúp xã hội nhận diện rõ hơn những phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi của các đối tượng buôn lậu, gian lậu thương mại trên biển.

Bên cạnh đó, báo chí còn là cầu nối với nhân dân, phản ảnh những bất cập trong công tác quản lý nhà nước, đồng thời ghi nhận những ý kiến, kiến nghị từ thực tiễn để các cơ quan chức năng kịp thời điều chỉnh biện pháp đấu tranh phù hợp. Nhiều vụ việc vi phạm đã được phát hiện từ nguồn tin do báo chí phản ánh hoặc từ sự quan tâm của dư luận xã hội sau khi được truyền thông đưa tin.

Ngoài ra, báo chí còn góp phần lan tỏa những tấm gương dũng cảm, những mô hình hay, cách làm sáng tạo, hiệu quả trong đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại trên biển của các lực lượng chức năng nói chung và lực lượng Cảnh sát biển nói riêng, qua đó tạo động lực cho cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát biển thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao; đồng thời tạo sự đồng thuận chung của xã hội.

Trong bối cảnh buôn lậu trên biển ngày càng tinh vi và phức tạp, theo đồng chí cần làm gì để tạo ra sức mạnh tổng hợp giữa các lực lượng thực thi pháp luật, báo chí, ngư dân và toàn xã hội nhằm hình thành “thế trận toàn dân” trong chống buôn lậu và gian lận thương mại trên biển?

Trong bối cảnh hoạt động buôn lậu và gian lận thương mại trên biển ngày càng tinh vi, có tổ chức và mang tính liên vùng, việc tạo ra sức mạnh tổng hợp giữa lực lượng thực thi pháp luật, báo chí, ngư dân và toàn xã hộ là yêu cầu hết sức cần thiết.

Theo tôi, trước hết cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật để nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là cộng đồng ngư dân đang hoạt động trên biển. Khi hiểu rõ tác hại của buôn lậu và gian lận thương mại, mua bán, sang mạn, vận chuyển hàng hóa trái phép trên biển và ý thức được trách nhiệm của mình, người dân sẽ tích cực tham gia phát hiện, tố giác tội phạm, vi phạm. Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa với các lực lượng như Công an, Bộ đội biên phòng, Hải quan, Quản lý thị trường... nhằm trao đổi thông tin nhanh chóng, kịp thời xử lý các vụ việc phát sinh.

Đối với báo chí, cần tiếp tục phát huy vai trò định hướng dư luận, tuyên truyền gương người tốt, việc tốt và phản ánh nhanh chóng tình hình trên biển; tăng cường làm các phóng sự, phối hợp tuyên truyền pháp luật, hoạt động của các lực lượng chức năng, đặc biệt là Cảnh sát biển Việt Nam - Lực lượng chủ trì, chuyên trách thực thi pháp luật trên biển đến ngư dân tạo niềm tin để người dân mạnh dạn tham gia đấu tranh với tội phạm, vi phạm trên biển.

Việc tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ trong giám sát, quản lý tàu thuyền cũng là giải pháp quan trọng. Khi huy động sức mạnh của cá hệ thống chính trị và toàn dân sẽ hình thành thế trận toàn dân vững chắc, góp phần nâng cao hiệu quả phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại thương mại trên vùng biển Tây Nam.

Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!

Hải Minh (thực hiện)