Dấu ấn TP. Hồ Chí Minh và đột phá từ Đà Nẵng trên bản đồ tài chính quốc tế

Thước đo GFCI và động lực thúc đẩy mạng lưới tài chính

Chỉ số Trung tâm Tài chính Toàn cầu (Global Financial Centres Index - GFCI) được đánh giá là hệ quy chiếu uy tín hàng đầu hiện nay trong việc xếp hạng và đo lường sức cạnh tranh của các trung tâm tài chính trên toàn thế giới. Báo cáo đánh giá các đô thị dựa trên hai nguồn dữ liệu chính: Chỉ số định lượng: Dữ liệu thứ cấp tổng hợp từ các tổ chức quốc tế lớn như: Ngân hàng Thế giới (WB), Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), Liên Hợp Quốc (UN) và Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF); Đánh giá định tính: Kết quả khảo sát trực tuyến hàng nghìn chuyên gia, nhà quản lý và nhà đầu tư trong ngành tài chính - ngân hàng trên phạm vi toàn cầu.

Các tiêu chí xếp hạng của GFCI tập trung vào 5 trụ cột cốt lõi: Môi trường kinh doanh: Thể chế pháp lý, mức độ minh bạch, chính sách thuế và tính linh hoạt trong quản lý tài chính; Nguồn nhân lực: Cung ứng lao động chất lượng cao, chất lượng đào tạo và khả năng thu hút chuyên gia quốc tế; Cơ sở hạ tầng: Hạ tầng giao thông, viễn thông, không gian văn phòng và đặc biệt là hạ tầng công nghệ thông tin; Phát triển ngành tài chính: Quy mô thị trường vốn, độ sâu của các dịch vụ ngân hàng, bảo hiểm, quản lý tài sản và công nghệ tài chính (Fintech); Uy tín và Mức độ nhận diện: Thương hiệu thành phố, chất lượng cuộc sống và mức độ kết nối với các mạng lưới tài chính toàn cầu.

Hồ Chí Minh: Bứt phá lên vị trí thứ 67 toàn cầu

Trong kỳ xếp hạng GFCI 40, TP. Hồ Chí Minh đạt 692 điểm và vươn lên vị trí 67, tăng 17 bậc so với kỳ trước, là trung tâm tài chính có mức tăng hạng mạnh thứ hai lần xếp hạng này, chỉ sau Copenhagen (Đan Mạch). Trong ASEAN, TP. Hồ Chí Minh và TP.Đà Nẵng hiện xếp trên Bangkok (88), Jakarta (97) và Manila (101), nhưng vẫn cách xa Kuala Lumpur (39) và Singapore (4).

Ngoài việc đánh giá năng lực hiện tại, GFCI 40 khảo sát kỳ vọng của giới chuyên môn về những trung tâm có thể gia tăng tầm quan trọng trong tương lai. TP. Hồ Chí Minh nằm trong nhóm 15 trung tâm tài chính được người tham gia khảo sát kỳ vọng sẽ gia tăng tầm quan trọng trong 2-3 năm tới, với 34 lượt đề cập trong 24 tháng.

Động lực bứt phá của TP. Hồ Chí Minh đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng: Đó là, thể chế đặc thù: Việc triển khai các cơ chế vượt trội theo Nghị quyết 98/2023/QH15 đã tạo hành lang pháp lý mở rộng, giúp thành phố chủ động hơn trong thu hút nguồn lực đầu tư, thử nghiệm chính sách mới và phát triển hạ tầng đô thị.

Bên cạnh đó, quy mô kinh tế lớn: TP. Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, nơi tập trung phần lớn hệ thống ngân hàng, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư và các tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam.

Tiếp đến, hệ sinh thái Fintech sôi động: Sự phát triển nhanh chóng của thanh toán điện tử, ngân hàng số và các mô hình tài chính công nghệ đã giúp thành phố cải thiện điểm số trong trụ cột hạ tầng tài chính hiện đại.

Đà Nẵng: Lần đầu gia nhập bảng xếp hạng chính thức với hạng 71

Một điểm nhấn nổi bật trong báo cáo GFCI 40 là sự xuất hiện lần đầu tiên của TP. Đà Nẵng ở vị trí thứ 71 toàn cầu với 685 điểm. Sau thời gian nằm trong danh sách theo dõi (watchlist), Đà Nẵng đã vượt qua các tiêu chuẩn đánh giá khắt khe để chính thức ghi tên trên bản đồ tài chính quốc tế. Ở kỳ GFCI 39, Đà Nẵng còn nằm trong nhóm theo dõi, chưa được xếp hạng do chưa đủ 150 lượt đánh giá để vào bảng chính. Sang GFCI 40, Đà Nẵng đã nhận 196 lượt đánh giá.

Sự khởi đầu của Đà Nẵng trên bảng xếp hạng GFCI dựa trên những định hướng khác biệt: Đó là, mô hình Trung tâm tài chính công nghệ: Khác với TP. Hồ Chí Minh vốn tập trung vào quy mô thị trường truyền thống, Đà Nẵng định hình phát triển theo hướng trung tâm tài chính thế hệ mới, gắn liền với Fintech, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, thực hiện Nghị quyết 136/2024/QH15: Quốc hội thông qua Nghị quyết về tổ chức mô hình chính quyền đô thị và thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. Đà Nẵng, bao gồm việc thành lập Khu thương mại tự do và áp dụng các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho công nghệ tài chính.

Tiếp đến, Môi trường sống và hạ tầng số: Đà Nẵng sở hữu hạ tầng giao thông kết nối thuận tiện, quy hoạch đô thị hiện đại và chất lượng sống cao, tạo lợi thế trong việc thu hút các chuyên gia quốc tế và doanh nghiệp công nghệ tài chính.

Mô hình “Trục đôi” và thách thức phía trước

Sự hiện diện đồng thời của TP. Hồ Chí Minh (hạng 67) và Đà Nẵng (hạng 71) giúp Việt Nam hình thành mô hình “trục đôi” phát triển trung tâm tài chính. Mô hình này cho phép phân công vai trò chiến lược: TP. Hồ Chí Minh đóng vai trò là trung tâm tài chính tổng hợp quy mô lớn, trong khi Đà Nẵng phát triển theo hướng thử nghiệm công nghệ và dịch vụ tài chính ngách.

Mặc dù đạt được những bước tiến tích cực, cả hai thành phố vẫn đối mặt với nhiều thách thức để duy trì và nâng cao thứ hạng trong các kỳ GFCI tiếp theo: Khung pháp lý và tự do hóa tài khoản vốn: Độ mở của thị trường tài chính và tính đồng bộ trong quy định quản lý ngoại hối vẫn cần tiếp tục cải thiện để thu hút dòng vốn quốc tế; Nguồn nhân lực chất lượng cao: Sự thiếu hụt nhân sự chuyên sâu trong các lĩnh vực quản lý rủi ro, phân tích tài chính phức tạp và công nghệ tài chính đòi hỏi chính sách đào tạo và thu hút nhân tài mạnh mẽ hơn; Chất lượng hạ tầng mềm: Các yếu tố về tính minh bạch, chuẩn mực kế toán - kiểm toán quốc tế và năng lực giải quyết tranh chấp kinh tế cần tiếp tục được hoàn thiện tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Thứ hạng tại GFCI 40 là sự ghi nhận từ cộng đồng quốc tế đối với nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư của Việt Nam. Để chuyển hóa các thứ hạng này thành dòng vốn thực tế, việc nhanh chóng hiện thực hóa các cơ chế đặc thù, hoàn thiện khung pháp lý thử nghiệm và đầu tư đồng bộ cho hạ tầng sẽ là những nhiệm vụ then chốt trong giai đoạn tới.

Anh Dũng