Miền Tây còn nhiều dư địa phát triển
Sáng 15/9, UBND tỉnh Nghệ An tổ chức cuộc làm việc để nghe, cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết và Đề án của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển miền Tây Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh chủ trì cuộc làm việc, cùng sự tham dự của đại diện các sở, ngành.
Theo dự thảo, miền Tây Nghệ An giữ vị trí chiến lược về kinh tế, quốc phòng, an ninh và đối ngoại; đồng thời là khu vực có vai trò quan trọng trong kết nối Nghệ An với nước bạn Lào.
Với diện tích rộng, tài nguyên thiên nhiên phong phú, hệ sinh thái đa dạng và bản sắc văn hóa của nhiều dân tộc, khu vực này có nhiều điều kiện để phát triển nông, lâm nghiệp theo hướng hàng hóa, hình thành vùng nguyên liệu gắn với công nghiệp chế biến; khai thác tiềm năng thủy điện, điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối và chế biến khoáng sản.
Hệ thống cửa khẩu cũng tạo dư địa để phát triển kinh tế cửa khẩu, thương mại biên giới, logistics và các hoạt động giao thương với Lào. Cùng với đó, cảnh quan tự nhiên và văn hóa đặc sắc là nền tảng để thúc đẩy du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.
Không chỉ có ý nghĩa về kinh tế, miền Tây còn là địa bàn chiến lược về quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền biên giới. Quan hệ phối hợp với các địa phương của Lào thời gian qua tiếp tục được duy trì, nhất là trao đổi thông tin, phối hợp tuần tra, góp phần xây dựng tuyến biên giới Việt Nam - Lào ổn định, hữu nghị và phát triển.
Giai đoạn 2020-2025, kinh tế - xã hội khu vực miền Tây đạt một số kết quả đáng ghi nhận. Tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt khoảng 6,21%/năm. Năm 2025, GRDP toàn vùng đạt 64.178,4 tỷ đồng, chiếm 27,13% GRDP của tỉnh.
Thu nhập bình quân đầu người đạt 50,7 triệu đồng/năm, tăng gần 48,7% so với năm 2020. Cơ cấu kinh tế từng bước chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ.
Tuy nhiên, so với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, miền Tây Nghệ An vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần được tháo gỡ, nhất là về hạ tầng, nguồn nhân lực, khả năng thu hút và sử dụng nguồn lực đầu tư cũng như tổ chức lại không gian phát triển.
Đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP 9-10% mỗi năm
Dự thảo Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng miền Tây Nghệ An trở thành vùng phát triển bền vững, có tốc độ tăng trưởng ổn định, kết cấu hạ tầng được cải thiện đồng bộ, từng bước thu hẹp khoảng cách về mức sống và trình độ phát triển so với mặt bằng chung của tỉnh.
Cùng với phát triển kinh tế, tỉnh đặt yêu cầu bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân; bảo đảm quốc phòng, an ninh và giữ vững chủ quyền biên giới.
Trong giai đoạn 2026-2030, miền Tây Nghệ An phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 9-10%/năm, GRDP bình quân đầu người khoảng 65 triệu đồng/năm. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm bình quân 2%/năm; 100% người dân tham gia bảo hiểm y tế và được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh.
Tầm nhìn đến năm 2045, khu vực được định hướng trở thành vùng phát triển hài hòa giữa kinh tế và bảo tồn sinh thái. Những lĩnh vực được xác định có vai trò trọng tâm gồm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, năng lượng sạch, công nghiệp chế biến sâu, du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng.
Trong đó, bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số được xem là một trong những nền tảng để hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng, đồng thời tạo giá trị gia tăng cho kinh tế địa phương.
Tập trung vào 3 khâu đột phá
Để hiện thực hóa các mục tiêu, dự thảo Nghị quyết và Đề án xác định các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm khơi thông nguồn lực và xử lý những điểm nghẽn đang cản trở quá trình phát triển.
Theo kết luận của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh, 3 khâu đột phá cần được tập trung làm rõ gồm phát triển nguồn nhân lực; xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù; phát triển kết cấu hạ tầng, trọng tâm là hạ tầng giao thông gắn với cải cách thủ tục hành chính.
Về nguồn nhân lực, cần chú trọng đào tạo, nâng cao chất lượng lao động, đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế và khai thác những ngành, lĩnh vực có lợi thế của miền Tây.
Về cơ chế, chính sách, tỉnh sẽ nghiên cứu các giải pháp phù hợp với đặc thù khu vực, nhất là trong đào tạo nhân lực, thu hút đầu tư và phân cấp bộ máy, qua đó tạo điều kiện để các địa phương chủ động hơn trong tổ chức thực hiện.
Về hạ tầng, giao thông được xác định là trọng tâm để mở rộng không gian phát triển, kết nối các vùng sản xuất, trung tâm kinh tế, khu và cụm công nghiệp, cửa khẩu và các điểm du lịch. Cùng với đó là đầu tư hạ tầng cửa khẩu, hạ tầng số, viễn thông và hạ tầng phục vụ sản xuất.
Một nội dung quan trọng khác là tổ chức lại không gian kinh tế, hình thành các cực tăng trưởng và hành lang kinh tế mới. Dự thảo định hướng phát triển 2 đô thị động lực gồm đô thị Thái Hòa - đô thị vùng Tây Bắc và đô thị Trà Lân - đô thị vùng Tây Nam, cùng 4 hành lang kinh tế gắn với khu vực miền Tây.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh yêu cầu Sở Tài chính, đơn vị chủ trì soạn thảo, khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị quyết và Đề án, bảo đảm trình ban hành trong quý III/2026.
Đặc biệt, nội dung Đề án cần bổ sung hệ thống số liệu cụ thể để làm rõ vị trí, vai trò, tiềm năng và lợi thế của miền Tây; đồng thời đánh giá thẳng thắn những hạn chế, điểm nghẽn và yêu cầu phát triển mang tính đặc thù của khu vực.
Các sở, ngành được yêu cầu chủ động tham gia góp ý, bảo đảm Nghị quyết sau khi ban hành có tính thực tiễn, rõ nhiệm vụ và dễ triển khai, nhất là ở cấp xã. Việc xác định danh mục nhiệm vụ, dự án phải gắn với khả năng cân đối nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải, thiếu trọng tâm.
Mục tiêu cuối cùng là biến các lợi thế về đất đai, tài nguyên, văn hóa, biên giới và vị trí kết nối thành động lực tăng trưởng thực chất, qua đó tạo chuyển biến rõ nét về kinh tế - xã hội và đời sống người dân miền Tây Nghệ An trong giai đoạn mới.
Lê Đình
