Nhu cầu tăng nhanh, nguồn cung chưa đáp ứng
Chiều 8/9, UBND tỉnh Nghệ An tổ chức cuộc họp bàn các giải pháp quản lý, bảo đảm nguồn cung và kiểm soát giá vật liệu xây dựng trên địa bàn. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Phú Hiền chủ trì cuộc họp, với sự tham dự của đại diện các sở, ngành, đơn vị liên quan và một số doanh nghiệp đang triển khai dự án lớn trên địa bàn.
Theo Sở Xây dựng, Nghệ An đã xây dựng định hướng phát triển ngành vật liệu xây dựng theo hướng hiện đại, bền vững, phù hợp Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Năm 2023, UBND tỉnh đã phê duyệt Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng tỉnh thời kỳ 2021-2030, định hướng đến năm 2050.
Trong giai đoạn trước, công tác quy hoạch thăm dò, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường cơ bản đáp ứng mục tiêu đề ra, góp phần bảo đảm vật liệu phục vụ các công trình.
Tuy nhiên, nhu cầu đã tăng mạnh từ năm 2025 đến nay khi nhiều dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia và của tỉnh, công trình phòng chống thiên tai, khu công nghiệp... đồng loạt được triển khai.
Theo tính toán, riêng năm 2026, Nghệ An dự kiến thiếu khoảng 951.584 m³ đá xây dựng, 1,773 triệu m³ cát xây dựng và 9,865 triệu m³ đất san lấp.
Đáng chú ý, nếu tính cho cả giai đoạn 2026-2030, nguồn cung hiện có mới đáp ứng khoảng 69% nhu cầu đá xây dựng, 39% nhu cầu cát và 31% nhu cầu đất san lấp.
Tình trạng thiếu hụt tập trung tại nhiều địa phương như: Nam Đàn, Quế Phong, Quỳ Châu, Vinh, Diễn Châu, Kỳ Sơn, Thanh Chương, Tương Dương, Tân Kỳ... Trong đó, Nam Đàn đang có nhu cầu vật liệu tăng cao do triển khai nhiều dự án giao thông và công trình hạ tầng quy mô lớn.
Việc thiếu nguồn cung không chỉ tạo áp lực lên tiến độ thi công mà còn có nguy cơ tác động trực tiếp đến chi phí đầu tư xây dựng nếu không được xử lý kịp thời. Cùng với bài toán nguồn cung, công tác quản lý giá vật liệu xây dựng cũng đang bộc lộ nhiều bất cập.
Qua khảo sát tại một số mỏ, cơ quan chức năng nhận thấy giá thể hiện trên hóa đơn xuất bán có trường hợp thấp hơn đáng kể so với mức giao dịch thực tế. Điều này khiến việc xác định và công bố giá vật liệu xây dựng gặp khó khăn, đồng thời gây ảnh hưởng đến quá trình lập, thẩm định dự toán của các dự án.
Một số doanh nghiệp chưa cung cấp đầy đủ thông tin về giá bán; việc báo giá ở một số nơi còn mang tính đối phó. Khi nguồn cung khan hiếm, còn xuất hiện tình trạng giữ hàng, tăng giá, làm gia tăng áp lực đối với các nhà thầu.
Bên cạnh đó, dữ liệu phục vụ quản lý giá vật liệu hiện còn phân tán ở nhiều cơ quan, trong khi nhân lực thực hiện công tác kinh tế xây dựng chưa tương xứng với quy mô địa bàn và nhu cầu quản lý ngày càng lớn.
Tại cuộc họp, đại diện các sở, ngành đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm vừa tăng nguồn cung, vừa nâng cao hiệu quả kiểm soát giá và chống thất thu ngân sách.
Khẩn trương tháo gỡ thủ tục cho các mỏ vật liệu
Kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Phú Hiền yêu cầu các cơ quan chức năng tập trung xử lý những điểm nghẽn đang ảnh hưởng đến nguồn cung vật liệu xây dựng.
Đối với công tác cấp phép, gia hạn và quản lý quy hoạch mỏ, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì làm việc với toàn bộ các chủ mỏ trên địa bàn, hoàn thiện các thủ tục cấp phép, gia hạn dứt điểm trong tháng 9, chậm nhất trong tháng 10/2026. Khi tham mưu cấp phép nâng công suất hoặc gia hạn khai thác, cơ quan chức năng phải đưa ra những điều kiện ràng buộc pháp lý cụ thể. Doanh nghiệp phải thực hiện niêm yết đúng giá bán thực tế, xuất hóa đơn chính xác và định kỳ cung cấp thông tin cho cơ quan quản lý. Trường hợp vi phạm, doanh nghiệp có thể bị đình chỉ hoặc hạ đợt cấp phép theo quy định.
Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng được yêu cầu phối hợp với Sở Công Thương rà soát các khu vực đang thiếu vật liệu xây dựng, bổ sung vào quy hoạch. Đồng thời, hoàn thiện bản đồ tổng thể phân vùng nguồn vật liệu trong tháng 10, tạo cơ sở tổ chức đấu giá. Đối với những khu vực miền núi còn nhiều khó khăn, tỉnh sẽ nghiên cứu cơ chế đặc thù, chủ động thực hiện các thủ tục về quy hoạch, đền bù và hỗ trợ nhà đầu tư nhằm rút ngắn thời gian đưa các mỏ vào khai thác.
Để phục vụ các dự án trọng điểm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Xây dựng tiếp tục phối hợp với các địa phương rà soát danh mục đầu tư công ở các cấp, đánh giá sát nhu cầu và trữ lượng vật liệu thực tế.
Các ban quản lý dự án chuyên ngành được yêu cầu chủ động khảo sát, đề xuất danh mục những dự án cần đưa vào nhóm công trình trọng điểm của tỉnh; đồng thời nghiên cứu, đề xuất các mỏ vật liệu đặc thù phục vụ riêng cho những công trình này để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.
Một nhiệm vụ được lãnh đạo tỉnh đặc biệt nhấn mạnh là chấn chỉnh công tác quản lý giá và chống thất thu thuế. Theo đó, Sở Xây dựng được giao tham mưu thành lập tổ công tác liên ngành gồm Công an, Thuế, Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng để trực tiếp kiểm tra tại các chân mỏ. Qua đó xác định giá bán thực tế, lập biên bản làm căn cứ phục vụ công tác quản lý.
Cơ quan Thuế sẽ rà soát, kiểm tra hóa đơn, chứng từ của các chủ mỏ, tập trung xử lý tình trạng kê khai không đúng giá, hợp thức hóa chi phí vận chuyển hoặc các hành vi có dấu hiệu gian lận sản lượng, gây thất thu thuế.
Sở Xây dựng đồng thời được yêu cầu nghiên cứu đổi mới phương thức công bố giá vật liệu xây dựng theo hướng linh hoạt hơn, giúp chủ đầu tư và nhà thầu có cơ sở tính toán chi phí vận chuyển sát với thực tế khi lập dự toán.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Phú Hiền yêu cầu các ngành Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Thuế và Công an giữ vai trò nòng cốt trong thẩm định, kiểm tra và quản lý giá vật liệu xây dựng.
Việc xác định giá phải được thực hiện trên cơ sở kiểm tra thực tế, bảo đảm minh bạch, sát thị trường; các cơ quan chức năng không được đùn đẩy trách nhiệm hoặc chuyển toàn bộ việc xác định, báo cáo giá cho chính quyền cấp xã.
Việc đồng thời tháo gỡ thủ tục khai thác, mở rộng nguồn cung và siết chặt quản lý giá được kỳ vọng sẽ góp phần ổn định thị trường vật liệu xây dựng, hạn chế phát sinh chi phí bất hợp lý và bảo đảm tiến độ các dự án hạ tầng đang được triển khai trên địa bàn Nghệ An.
L.Q
