Thị trường xăng dầu cần chính sách ổn định dài hạn

Thông tin trên được ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam đưa ra tại hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý I/2026 do Bộ Công Thương tổ chức sáng 12/3.

Theo ông Bùi Ngọc Bảo, khi đánh giá triển vọng tăng trưởng của ngành xăng dầu trong năm 2026 cần dựa trên tiêu chí sản lượng tiêu thụ thay vì kim ngạch xuất nhập khẩu. Lý do là kim ngạch thường chịu tác động mạnh từ biến động giá dầu thế giới, vì vậy có thể tăng đột biến trong ngắn hạn nhưng không phản ánh chính xác mức tăng trưởng thực chất của thị trường.

Trong bối cảnh hiện nay, mức tăng trưởng tiêu thụ xăng dầu của Việt Nam được dự báo chỉ khoảng 4–5% mỗi năm. Đây được xem là mức tăng hợp lý, phù hợp với tốc độ tăng trưởng kinh tế và nhu cầu năng lượng thực tế của nền kinh tế.

Theo ông Bảo, kỳ vọng tăng trưởng trên 10% nếu tính theo sản lượng là rất khó đạt được. Tuy nhiên, nếu xét theo kim ngạch xuất nhập khẩu, con số tăng trưởng có thể cao hơn do giá dầu thế giới biến động mạnh.

Nguồn cung chịu tác động lớn từ địa chính trị

Một trong những yếu tố tác động mạnh tới thị trường xăng dầu hiện nay là các diễn biến địa chính trị tại những khu vực sản xuất và trung chuyển năng lượng quan trọng trên thế giới.

Những biến động này có thể khiến giá dầu thay đổi nhanh chóng, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí nhập khẩu và nguồn cung nhiên liệu của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Trước bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng việc xây dựng cơ chế chính sách linh hoạt và ổn định cho thị trường xăng dầu là yếu tố quan trọng nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Xăng sinh học E10 có thể trở thành động lực tăng trưởng

Một trong những yếu tố được kỳ vọng tạo thêm động lực cho thị trường xăng dầu trong năm 2026 là kế hoạch mở rộng sử dụng xăng sinh học E10.

Theo lộ trình của Bộ Công Thương, từ tháng 6/2026 thị trường sẽ từng bước triển khai bán xăng E10. Việc này dự kiến sẽ kéo theo nhu cầu ethanol tăng thêm khoảng 500.000 đến 700.000 tấn mỗi năm.

Hiện nay, phần lớn nguồn ethanol phục vụ pha chế xăng sinh học của Việt Nam được nhập khẩu từ các thị trường lớn như Mỹ và Brazil. Điều này đồng nghĩa với việc nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất nhiên liệu sinh học sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, xu hướng nâng cao tiêu chuẩn chất lượng nhiên liệu nhằm giảm phát thải cũng đang khiến cơ cấu nhập khẩu xăng dầu phải điều chỉnh theo hướng đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường cao hơn.

Đề xuất kéo dài thuế nhập khẩu 0% và bỏ thuế nhà thầu

Từ thực tế hoạt động của thị trường, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho rằng cần có các chính sách ổn định và dài hạn hơn đối với hoạt động nhập khẩu xăng dầu.

Cụ thể, thuế nhập khẩu xăng dầu nên được duy trì ở mức 0% trong thời gian dài thay vì chỉ áp dụng tạm thời đến hết tháng 4 như hiện nay. Việc kéo dài chính sách này tương tự các cam kết trong khu vực ASEAN, giúp doanh nghiệp có điều kiện ký kết các hợp đồng cung cấp dài hạn và chủ động nguồn hàng.

Theo ông Bùi Ngọc Bảo, chính sách thuế ổn định sẽ giúp đa dạng hóa nguồn cung, hạn chế rủi ro đứt gãy và nâng cao khả năng điều tiết thị trường.

Ngoài ra, Hiệp hội cũng kiến nghị xem xét bãi bỏ thuế nhà thầu đối với xăng dầu đưa vào kho ngoại quan. Loại thuế này hiện được cho là làm giảm sức hấp dẫn của hệ thống kho dự trữ xăng dầu tại Việt Nam, từ đó hạn chế khả năng thu hút nguồn hàng trung chuyển quốc tế.

Cần cơ chế dự trữ linh hoạt để tăng an ninh năng lượng

Về dài hạn, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho rằng cần nghiên cứu xây dựng cơ chế dự trữ xăng dầu linh hoạt bên cạnh hệ thống dự trữ quốc gia hiện nay.

Một trong những phương án được đề xuất là hình thành quỹ dự trữ lưu thông, cho phép bổ sung nguồn cung nhanh chóng khi thị trường xảy ra biến động mạnh.

Theo các chuyên gia, việc thiết lập cơ chế dự trữ linh hoạt sẽ giúp nâng cao khả năng ứng phó của Việt Nam trước các cú sốc năng lượng toàn cầu, đồng thời góp phần bảo đảm ổn định nguồn cung và giá xăng dầu trong nước trong dài hạn.

Phương Thảo(t/h)