Nguy cơ gián đoạn nguồn cung xăng dầu do xung đột Trung Đông
Bộ Tư pháp đang thẩm định dự thảo nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào, do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo.
Trong hồ sơ dự thảo, Bộ Tài chính cho biết, tình hình xung đột tại Trung Đông đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam cũng như trên thế giới. Theo đó, eo biển Hormuz hiện bị Iran phong tỏa, khiến khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ các nước Trung Đông như Iran, Iraq, UAE, Saudi Arabia, Kuwait… không thể vận chuyển đến các nhà máy lọc dầu trên thế giới, đặc biệt là khu vực châu Á.
Diễn biến này khiến nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á phải cắt giảm công suất, mở kho dự trữ dầu thô và hạn chế hoặc tạm dừng xuất khẩu sản phẩm xăng dầu. Nguồn cung khan hiếm đã đẩy giá xăng dầu trên thị trường Singapore tăng mạnh, cả giá MOPS và PRE, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.
Không chỉ khu vực châu Á, một số nhà máy lọc dầu trong nước cũng gặp khó khăn khi nguồn cung dầu thô nhập khẩu có nguy cơ thiếu hụt. Điều này có thể khiến các nhà máy khó thực hiện các hợp đồng giao hàng hiện hữu. Trong trường hợp tình trạng kéo dài, các nhà cung cấp trong khu vực có thể tuyên bố bất khả kháng do không đủ nguồn dầu thô để sản xuất.
Hiện nay, phần lớn xăng dầu nhập khẩu vào Việt Nam đến từ ASEAN và Hàn Quốc với mức thuế suất chủ yếu là 0% theo các cam kết FTA. Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn, việc mua xăng dầu thành phẩm từ các thị trường này cũng có thể gặp khó khăn.
Theo Bộ Tài chính, nếu tình trạng chiến sự và việc phong tỏa eo biển Hormuz kéo dài, nguồn nhập khẩu thay thế sẽ vừa khan hiếm vừa bị đội giá cao, thậm chí có thể không có hàng để nhập khẩu, gây bất lợi cho Việt Nam trong việc đảm bảo nguồn cung và bình ổn giá xăng dầu trong nước.
Đề xuất giảm thuế nhập khẩu nhiều mặt hàng xăng dầu xuống 0%
Trước yêu cầu cấp bách từ thực tiễn, Bộ Công Thương đã đề xuất điều chỉnh thuế nhập khẩu MFN đối với một số mặt hàng xăng dầu về mức 0% và gửi Bộ Tài chính tổng hợp.
Theo đó, Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế suất MFN từ 10% xuống 0% đối với xăng động cơ không pha chì (các mã HS 2710.12.21; 2710.12.22; 2710.12.24; 2710.12.25) và các nguyên liệu pha chế xăng như naphtha, reformate (mã HS 2710.12.80).
Đối với các mặt hàng nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu động cơ máy bay và kerosine, thuế suất MFN cũng được đề xuất giảm từ 7% xuống 0%.
Ngoài ra, một số nguyên liệu hóa dầu như xylen, condensate, P-xylen được đề xuất giảm thuế từ 3% xuống 0%, còn hydrocarbon mạch vòng loại khác giảm từ 2% xuống 0%.
Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu áp dụng mức thuế mới theo kim ngạch nhập khẩu năm 2025, ngân sách Nhà nước dự kiến giảm thu khoảng 1.024 tỷ đồng.
Cơ quan soạn thảo đề xuất, nghị định sau khi được thông qua sẽ có hiệu lực từ ngày ký đến hết ngày 30/4/2026. Trường hợp cần kéo dài thời gian áp dụng, Bộ Công Thương sẽ có ý kiến đề xuất để Bộ Tài chính tổng hợp, trình Chính phủ xem xét, quyết định.
Lê Hằng
