Việt Nam nổi lên trên bản đồ điện gió châu Á
Tại cuộc họp báo thông tin về Hội nghị Năng lượng gió khu vực châu Á - Thái Bình Dương 2026 (APAC Wind Energy Summit 2026) diễn ra ngày 26/5, đại diện Hội đồng Năng lượng Gió Toàn cầu (GWEC) cho biết, Việt Nam đang được đánh giá là một trong những thị trường điện gió tiềm năng nhất khu vực.
Theo Quy hoạch điện VIII, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 phát triển khoảng 26 - 38 GW điện gió trên bờ và khoảng 6 GW điện gió ngoài khơi. Nếu loại trừ Trung Quốc và Ấn Độ, quy mô này có thể đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương về phát triển điện gió.
Các chuyên gia quốc tế đánh giá, Việt Nam sở hữu lợi thế hiếm có với tiềm năng điện gió ngoài khơi lên tới khoảng 600 GW. Đặc biệt, thềm lục địa nông giúp nhiều dự án có thể sử dụng móng cố định thay vì móng nổi như tại Hàn Quốc, Nhật Bản hay Đài Loan, qua đó giảm đáng kể chi phí đầu tư.
Trong bối cảnh nhu cầu điện của Việt Nam liên tục tăng ở mức hai con số, điện gió được xem là lời giải quan trọng cho bài toán an ninh năng lượng và mục tiêu giảm phát thải.
Lợi thế tự nhiên và làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng
Không chỉ có tiềm năng tài nguyên, Việt Nam còn hưởng lợi từ xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng sản xuất toàn cầu. Nhiều tập đoàn quốc tế nhận định, làn sóng đầu tư từ châu Âu và Mỹ vào Việt Nam đang kéo theo nhu cầu rất lớn về nguồn năng lượng sạch.
Theo đại diện Copenhagen Infrastructure Partners (CIP), Việt Nam có tốc độ gió cao, chất lượng gió ổn định cùng đường bờ biển dài – những yếu tố tạo nên lợi thế cạnh tranh đặc biệt cho ngành điện gió ngoài khơi. Bên cạnh đó, nền tảng công nghiệp dầu khí và cơ khí biển phát triển nhiều năm qua đang trở thành “bệ phóng” cho ngành công nghiệp điện gió. Đây là lợi thế mà không nhiều quốc gia mới nổi trong khu vực có được.
Doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu
Một điểm đáng chú ý là sự tham gia ngày càng sâu của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng điện gió quốc tế.
Các doanh nghiệp trong nước không còn chỉ đóng vai trò nhà thầu phụ mà đã trực tiếp tham gia chế tạo, thi công và cung cấp dịch vụ cho các dự án điện gió ngoài khơi tại nhiều thị trường quốc tế.
Đại diện Tổng công ty cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) cho biết, doanh nghiệp đã phối hợp với gần 100 doanh nghiệp nội địa để tham gia chuỗi cung ứng cho các dự án điện gió tại châu Âu và Đài Loan.
Theo giới chuyên gia, để nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp Việt cần tập trung vào ba yếu tố then chốt: Đầu tư nâng cấp hạ tầng và công nghệ; tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước; đồng thời tận dụng hiệu quả các cơ chế hỗ trợ từ Chính phủ.
Đặc biệt, việc xây dựng một danh mục dự án ổn định, triển khai đều đặn hằng năm được xem là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư lớn vào hạ tầng và thiết bị chuyên dụng.
“Cửa sổ vàng” không chờ đợi Việt Nam
Giới đầu tư quốc tế nhận định, Việt Nam đang đứng trước “cửa sổ cơ hội vàng” để bứt phá trong ngành điện gió ngoài khơi. Tuy nhiên, lợi thế này sẽ không kéo dài mãi khi nhiều quốc gia trong khu vực như Indonesia, Philippines, Thái Lan hay Malaysia cũng đang tăng tốc phát triển năng lượng tái tạo.
Trong khi đó, các trung tâm điện gió trưởng thành như Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật Bản vẫn tiếp tục mở rộng đầu tư và hoàn thiện chuỗi cung ứng.
Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam trong việc nhanh chóng hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế giá điện, quy hoạch không gian biển và hạ tầng truyền tải điện. Nếu chậm trễ, cơ hội dẫn đầu khu vực có thể bị thu hẹp đáng kể.
Ngược lại, nếu tận dụng tốt giai đoạn hiện nay để xây dựng thị trường ổn định và minh bạch, Việt Nam không chỉ giải được bài toán an ninh năng lượng mà còn có cơ hội hình thành một ngành công nghiệp xuất khẩu mới trị giá hàng tỷ USD.
Trong bối cảnh chuyển đổi xanh trở thành xu thế toàn cầu, điện gió ngoài khơi đang dần vượt ra khỏi vai trò của một nguồn năng lượng tái tạo đơn thuần để trở thành động lực tăng trưởng kinh tế mới của Việt Nam trong tương lai dài hạn.
Hoàng Phương (t/h)
