Theo Kế hoạch, việc huy động và phân bổ vốn ODA, vốn vay ưu đãi sẽ được thực hiện theo hướng có chọn lọc, phù hợp với nhu cầu phát triển của quốc gia, ngành và địa phương. Nguồn vốn này tập trung cho các dự án chuyển tiếp, dự án mới có khả năng giải ngân trong giai đoạn tới, đồng thời sẵn sàng bố trí cho các công trình hạ tầng quy mô lớn, dự án trọng điểm quốc gia.
Một điểm nhấn quan trọng là định hướng ưu tiên sử dụng vốn ODA cho các dự án có tính lan tỏa, tạo đột phá và “chuyển đổi trạng thái” phát triển. Các lĩnh vực được ưu tiên gồm hạ tầng kinh tế - xã hội, ứng phó biến đổi khí hậu, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh đó, vốn vay ưu đãi nước ngoài được xác định là nguồn bổ sung, chỉ sử dụng khi các nguồn lực trong nước và nguồn vốn thuận lợi hơn không đáp ứng đủ. Việc huy động vốn phải dựa trên đánh giá thận trọng về điều kiện vay, hiệu quả dự án và bảo đảm an toàn nợ công.
Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức huy động vốn, kết hợp linh hoạt giữa các hình thức vay truyền thống với các công cụ tài chính mới như vay hỗ trợ ngân sách, giải ngân theo kết quả. Đồng thời, tăng cường phối hợp với các nguồn vốn khác để nâng cao hiệu quả đầu tư và giảm thiểu rủi ro tài chính.
Đáng chú ý, công tác quản lý vốn ODA sẽ được đẩy mạnh theo hướng hiện đại hóa, số hóa toàn bộ quy trình nhằm nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả giám sát. Các bộ, ngành, địa phương, chủ đầu tư được yêu cầu nâng cao trách nhiệm, chủ động trong chuẩn bị và triển khai dự án, gắn với kiểm soát tiến độ và chất lượng.
Cùng với đó, việc hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền được xác định là giải pháp then chốt để tháo gỡ các điểm nghẽn lâu nay trong giải ngân vốn ODA.
Không chỉ dừng ở nguồn vốn, Kế hoạch còn nhấn mạnh yêu cầu tận dụng ODA như một kênh tiếp nhận công nghệ, tri thức và kinh nghiệm quản lý từ các đối tác phát triển, qua đó lan tỏa giá trị lâu dài cho nền kinh tế.
Việc ban hành Kế hoạch được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển rõ nét trong cách tiếp cận vốn ODA – từ “thu hút bằng mọi giá” sang “lựa chọn có chiến lược”, qua đó nâng cao hiệu quả đầu tư công và phục vụ mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Hậu Thạch (t/h)
