Giới thiệu tác giả, tác phẩm: “Cuốn lưu bút” của Nhà văn Huỳnh Viết Lệnh

Đọc sách để trưởng thành...

Trong phần giới thiệu tác phẩm - tác giả, đại diện Thư viện Đà Nẵng cho biết: “Trong tập truyện ngắn: “Cuốn lưu bút” có 10 tác phẩm như: Ngậm ngùi, Chị Hai, Không múa nữa, Chuyến xe đò, Những cái lạy vội, Cậu Chiếu; Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn; Cô bé có nhiều biệt danh; Cái cối xay gạo; Cuốn lưu bút. Những tác phẩm trong cuốn truyện ngắn này, phần lớn nói lên tình yêu, thân phận của con người, cuộc sống khó khăn của người dân Việt Nam, trước và sau chiến tranh năm 1975. Và những khó khăn vất vả mà ông từng nếm trải và nhìn thấy...

Những công việc mà nhà văn đã trải qua và đang làm, như: Thợ mộc, quân đội, viết văn, thuyền trưởng, chủ công ty mộc Họ Quỳnh, công chức ngành Hải quan, có nhiều nghề đồng hành với nhà văn trong suốt thời gian dài.

Trong cuộc sống, có khi cùng một lúc ông phải làm nhiều việc nên rất là vất vả! Nhưng ông nói: “Công việc có khổ đến đâu, nó cũng không bằng cái vất vả và cay đắng là cách cư xử không đẹp giữa con người với nhau”.

Do làm nhiều nghề, tiếp xúc nhiều người, đi nhiều nơi và thấy nhiều hoàn cảnh... và chính cuộc sống của ông cũng rất vất vả, vì vậy đã giúp cho ông có cảm hứng để phát huy việc sáng tác. Người ta thường nói: “Cực lạc sinh bi”, còn ông thì: “Cực bi hóa lạc” nên khi gặp “khó khăn vất vả thì ông xem như đang rèn luyện thân thể và ý chí; khi nhàn hạ thì ông nghĩ đến từ thiện”. Thường những lúc gặp khó khăn như vậy ông sẽ lưu lại bằng một tác phẩm...

Chính vì có cuộc sống như vậy, nên những tác phẩm của nhà văn cũng đa dạng. Truyện của ông dựa vào những chuyện có thật trên đời. Ông nói: “Đôi khi do cảm xúc từng câu chuyện, từng sự việc nên ông viết thành một tác phẩm, tùy theo nội dung câu chuyện mà văn phong ông thể hiện từng tác phẩm khác nhau nhằm để mọi người dễ đọc, dễ hiểu. Hầu như những tác phẩm của ông mang hơi hướng “Đắc nhân tâm”. Ông nói: “Cái quan trọng là sau khi đọc xong, phải có chút gì để nhớ chứ không thì phí công… của đọc giả””.

Nhà văn Huỳnh Viết Lệnh cho biết, trong hơn bốn mươi năm cầm bút, ông đã viết được 6 cuốn Truyện ngắn và 3 cuốn Tiểu thuyết. Theo Nhà văn Huỳnh Viết Lệnh: “Khi mình muốn học cách làm giàu, làm lãnh đạo thì nhớ tìm sách đọc để làm người mới bền. Ngày xưa ông bà mình thường khuyên dạy: “Có đức mặc sức mà ăn”, chứ không nói tài giỏi… Tôi có trưởng thành cũng nhờ đọc sách, với: Đọc sách để biết cái đầu mình ở đâu”.

Những câu chuyện sống động, gần gũi trong cuộc sống

Bày tỏ cảm tưởng về truyện ngắn “Cậu Chiếu” trong tập truyện ngắn “Cuốn lưu bút”, cô giáo Kim Anh, giáo viên trường Bùi Thị Xuân (Đà Nẵng) cho biết: “Truyện ngắn “Cậu Chiếu” nổi lên như một điểm sáng nghệ thuật đặc biệt. Tác phẩm không chỉ khắc họa thành công hình tượng người chiến sĩ Cách mạng kiên trung mà còn lấy đi nước mắt của người đọc bởi giá trị nhân văn sâu sắc về tình đồng bào trong khói lửa chiến tranh.

Nhân vật trung tâm của tác phẩm - cậu Chiếu - là hình ảnh đại diện cho phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên yêu nước tại các đô thị miền Nam (thời bấy giờ là vùng nội đô Hội An). Dù xuất hiện không quá dài qua một cuộc gặp gỡ tình cờ trên đường, nhân vật này vẫn để lại dấu ấn đậm nét. Qua ngòi bút khéo léo của tác giả, cậu Chiếu hiện lên với "khuôn mặt tuấn tú", dáng người nhỏ nhắn, "nhìn thấy hiền khô". Lúc tác giả bắt gặp, cậu đang mặc quần xắn, áo sơ mi trắng, tay xách chiếc "cà mèn" trông vô cùng thư sinh. Chi tiết cậu là một học sinh xuất thân từ gia đình giàu có đã phản ánh một thực tế lịch sử sinh động: Phong trào Cách mạng đô thị không chỉ thu hút những người nghèo khổ, mà còn thức tỉnh cả những người con nhung lụa gác lại cuộc sống an nhàn để dấn thân vào con đường gian khổ. Đằng sau vẻ ngoài có vẻ yếu ớt ấy là một tinh thần thép. Dù bị giam cầm tại nhà lao Hội An, chịu những trận đòn tra tấn dã man đến mức "mê man, ho khạc ra nhiều máu", "toàn thân đau đớn", cậu Chiếu vẫn giữ vững khí tiết”.

Độc giả Kim Anh cho biết thêm, ý nghĩa sâu xa của tác phẩm nằm ở chính hoàn cảnh ra đời của nó. Khi chứng kiến cuộc gặp gỡ định mệnh với cậu Chiếu, tác giả mới là một đứa trẻ 13 tuổi, theo mẹ từ vùng quê Cẩm Nam sang thị xã Hội An thăm ông bà nội. Phải đến 6 năm sau (năm 1979), khi đã là một thanh niên 19 tuổi, tác giả mới đặt bút viết lại kỷ niệm này. Hình ảnh người chiến sĩ cách mạng thư sinh, kiên trung ấy đã găm sâu vào tâm trí, trở thành một phần máu thịt trong ký ức để rồi thăng hoa thành truyện ngắn "Cậu Chiếu" làm lay động lòng người.

Phát biểu tại chương trình, ông Lê Doãn Tiết, nguyên Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát Cấp cao tại Đà Nẵng cho biết: “Cuốn sách “Cuốn lưu bút” của Nhà văn Huỳnh Viết Lệnh có nhiều truyện ngắn. Tôi đã đọc hết và cảm nhận truyện nào cũng hay, cũng nhiều cảm xúc lôi cuốn và hấp dẫn. Nhưng có một truyện ngắn có tựa: “Cái cối xay gạo”, làm tôi tâm đắc hơn cả và đã đọc đi đọc lại nhiều lần vì nó rất gần gũi gắn bó và rất phổ biến với bao làng quê Việt Nam. Đó là một chuyện hay ngôn ngữ đại chúng bình dị mà sâu sắc, bút pháp rõ ràng, mạch lạc tạo nút thắt hồi hộp, rồi tháo gỡ nhẹ nhàng làm hài lòng người đọc. Bằng lối kể chuyện không khô khan mà giàu hình tượng sinh động và phong phú, truyện ngắn nhưng tình, ý dài. Đây là cách viết riêng phá cách, khác với truyện ngắn của nhiều tác giả khác mà tôi đã đọc.

Bởi vậy câu chuyện đã lôi cuốn tôi từ trang mở đầu đến trang kết thúc, lưu lại trong tôi hình ảnh quá khứ và hiện tại. Tôi đồng ý với tác giả là “Mỗi vùng, mỗi quê hình như đều có đặc sản riêng”. Nhưng cái cối xay gạo mà tác giả cho còn hơn đặc sản vì nó ở một vùng nổi tiếng thời chiến tranh “Nhất Củ Chi, nhì Gò Nổi”. Câu chuyện “Cái cối xay gạo”, nó xuất phát từ Gò Nổi, quê hương Quảng Nam, hiện là Đà Nẵng ngày nay. Cái cối xay gạo, nó là phương tiện làm nghề truyền thống, mưu sinh trước đây của người dân Việt Nam ta trong thời chiến cũng như thời bình. Cái cối xay với bàn tay cần cù khéo léo của con người qua nhiều công đoạn để cho ra đời: Bún, bánh, mì Quảng...”.

Theo ông Lê Doãn Tiết, tác giả phải có tâm hồn nhạy cảm đồng điệu gần gũi, hòa đồng với những nhân vật trong truyện mới diễn tả được tâm tư nguyện vọng và tấm lòng của họ. Các nhân vật từ chị Hồng, cô Mận, chị Bốn làm công nhân công ty vệ sinh và những nhân vật trong truyện được tác giả xây dựng, diễn đạt ý nghĩ, cử chỉ, xử sự của họ rất chân thực, rõ nét và rất ấn tượng...

Thanh Hải