UBND TP Hà Nội đã ban hành Quyết định số 122/2026/QĐ-UBND ngày 28/8/2026 về Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030. Quyết định có hiệu lực từ ngày 7/9/2026.

Bộ tiêu chí mới là căn cứ để các địa phương rà soát, tổ chức thực hiện, đồng thời phục vụ việc đánh giá, thẩm định và xét công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới trong giai đoạn 5 năm tới.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là Hà Nội không áp dụng hoàn toàn cùng một ngưỡng yêu cầu cho tất cả các xã. Thay vào đó, Thành phố chia địa bàn thành 2 nhóm dựa trên điều kiện phát triển và đặc trưng của từng khu vực.

Phân tiêu chí theo đặc thù từng nhóm xã

Theo quy định, nhóm 1 gồm những xã ven đô, có tốc độ đô thị hóa nhanh và điều kiện phát triển thuận lợi hơn. Nhóm 2 chủ yếu là các xã còn mang đặc trưng sản xuất nông nghiệp hoặc nằm xa khu vực trung tâm.

Việc phân nhóm được thể hiện bằng những yêu cầu khác nhau ở nhiều tiêu chí, từ giao thông, thủy lợi đến thu nhập, giảm nghèo, đào tạo lao động và phát triển các mô hình sản xuất.

Bộ tiêu chí gồm 10 nhóm nội dung: Quy hoạch; Hạ tầng kinh tế - xã hội; Phát triển kinh tế nông thôn; Đào tạo nguồn nhân lực nông thôn; Văn hóa, Giáo dục, Y tế; Giảm nghèo và An sinh xã hội; Khoa học công nghệ và chuyển đổi số; Môi trường và cảnh quan nông thôn; Xây dựng hệ thống chính trị và Hành chính công; Tiếp cận pháp luật và An ninh, Quốc phòng.

Ở tiêu chí giao thông, cả 2 nhóm xã đều phải bảo đảm đường xã đạt chuẩn theo quy hoạch, được bảo trì và có cây xanh dọc tuyến đạt từ 50% tổng số km trở lên.

Tuy nhiên, yêu cầu đối với đường thôn, ngõ, xóm có sự khác biệt. Các xã thuộc nhóm 1 phải cứng hóa 100%, trong khi nhóm 2 phải đạt từ 90% trở lên.

Yêu cầu về thủy lợi cũng được thiết kế theo điều kiện của từng nhóm. Với nhóm 1, tỷ lệ diện tích đất sản xuất nông nghiệp được tưới, tiêu chủ động phải đạt ít nhất 90%, đồng thời áp dụng công nghệ tiên tiến phù hợp với nông nghiệp đô thị.

Đối với nhóm 2, tỷ lệ diện tích được tưới, tiêu chủ động phải đạt từ 80% trở lên; tỷ lệ áp dụng biện pháp tưới tiết kiệm đối với cây trồng chủ lực đạt từ 30%.

Thu nhập bình quân phải tăng từ 9,5-10,5% mỗi năm

Không chỉ đặt ra yêu cầu về hạ tầng, Bộ tiêu chí mới chú trọng hơn tới chất lượng phát triển kinh tế và khả năng tạo sinh kế cho người dân nông thôn.

Theo đó, tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người hằng năm tại các xã nhóm 1 phải đạt từ 10,5% trở lên. Đối với nhóm 2, mức yêu cầu là từ 9,5%/năm.

Các địa phương đồng thời phải thúc đẩy những phương thức sản xuất mới, thay vì chỉ duy trì các mô hình nông nghiệp truyền thống.

Xã thuộc nhóm 1 phải có ít nhất 3 mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao hoặc ít nhất một mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn hoạt động hiệu quả. Đối với nhóm 2, yêu cầu là ít nhất 2 mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao hoặc một mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn tương ứng.

Tỷ lệ hộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi tại nhóm 1 phải đạt từ 60% trở lên, trong khi nhóm 2 đạt tối thiểu 50%.

Những yêu cầu này cho thấy xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tới không chỉ tập trung hoàn thiện đường sá và các công trình thiết yếu, mà ngày càng hướng tới chất lượng sản xuất, khả năng tạo thu nhập và mức độ ứng dụng công nghệ.

Nâng yêu cầu về giảm nghèo, nước sạch và chất lượng lao động

Các tiêu chí liên quan trực tiếp tới đời sống người dân tiếp tục chiếm vị trí quan trọng.

Đối với giảm nghèo và an sinh xã hội, tỷ lệ nghèo đa chiều tại các xã nhóm 1 không được vượt quá 1,5%. Ngưỡng tương ứng của nhóm 2 là không quá 3%.

Tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch theo quy chuẩn tại nhóm 1 phải đạt từ 80%, trong khi nhóm 2 đạt từ 70%.

Hà Nội cũng đặt ra những yêu cầu cụ thể đối với chất lượng nguồn nhân lực ở khu vực nông thôn. Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ tại nhóm 1 phải đạt từ 40%, cao hơn mức tối thiểu 35% của nhóm 2.

Tỷ lệ người trong độ tuổi theo học sau trung học phổ thông được đặt ở mức từ 60% đối với nhóm 1 và từ 50% đối với nhóm 2.

Cùng với các chỉ tiêu về kinh tế và hạ tầng, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số được đưa thành một nhóm nội dung riêng. Đây là một trong những yêu cầu cho thấy chương trình xây dựng nông thôn mới của Hà Nội đang chuyển dần từ hoàn thiện các điều kiện cơ bản sang nâng chất lượng phát triển và khả năng thích ứng với quá trình đô thị hóa.

Các xã phải chủ động rà soát mức độ đạt chuẩn

Để triển khai Bộ tiêu chí, UBND Thành phố phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị.

Các sở, ban, ngành và đoàn thể Thành phố phụ trách từng tiêu chí có trách nhiệm hướng dẫn triển khai theo chức năng, bảo đảm thống nhất, khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế. Các đơn vị này đồng thời thực hiện thẩm định, đánh giá mức độ hoàn thành và báo cáo theo quy định.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội được giao chủ trì, phối hợp đôn đốc UBND các xã triển khai. Định kỳ 6 tháng và hằng năm, Sở tổng hợp tình hình, báo cáo UBND Thành phố.

Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vấn đề cần điều chỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm chủ trì rà soát, trình cấp có thẩm quyền xem xét sửa đổi Bộ tiêu chí cho phù hợp thực tiễn.

Sở cũng tham mưu quy định về điều kiện, trình tự, thủ tục và hồ sơ xét công nhận, công bố cũng như thu hồi quyết định công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Ở cấp cơ sở, UBND các xã căn cứ Bộ tiêu chí và hướng dẫn của Thành phố để tự rà soát hiện trạng, xác định những tiêu chí còn thiếu hoặc chưa đạt, từ đó xây dựng chương trình và lộ trình thực hiện phù hợp.

Việc chia các xã thành 2 nhóm với những ngưỡng yêu cầu khác nhau được kỳ vọng giúp quá trình xây dựng nông thôn mới sát hơn với thực tế phát triển của từng khu vực. Một xã ven đô đang đô thị hóa nhanh sẽ phải đáp ứng yêu cầu cao hơn ở nhiều chỉ tiêu, trong khi những địa bàn còn mang đậm đặc trưng nông nghiệp có lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế.

Với Bộ tiêu chí giai đoạn 2026-2030, mục tiêu xây dựng nông thôn mới của Hà Nội cũng đang được mở rộng: không chỉ hoàn thiện hạ tầng mà hướng tới nâng thu nhập, giảm nghèo bền vững, phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ, cải thiện môi trường và nâng chất lượng sống của người dân nông thôn.

Minh Thắm