Từ "lấp đầy khu công nghiệp" sang lựa chọn nhà đầu tư
Nhiều năm qua, các khu công nghiệp và khu công nghệ cao đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Hà Nội.
Theo thống kê, trên địa bàn thành phố hiện có 2 khu công nghệ cao, 1 khu công viên công nghệ thông tin và 24 khu công nghiệp ở các giai đoạn phát triển khác nhau. Trong 6 tháng đầu năm 2026, các khu công nghệ cao và khu công nghiệp đã thu hút khoảng 588,2 triệu USD vốn đầu tư, với hàng trăm dự án đang hoạt động.
Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, Hà Nội không còn nhiều lợi thế về giá thuê đất hay chi phí lao động so với các tỉnh, thành lân cận.
Điều này buộc thành phố phải thay đổi tư duy phát triển. Thay vì ưu tiên lấp đầy diện tích khu công nghiệp bằng mọi dự án, Hà Nội đang chuyển sang lựa chọn những nhà đầu tư có công nghệ tiên tiến, sử dụng đất hiệu quả và tạo giá trị gia tăng cao.
Theo định hướng mới, các dự án muốn được chấp thuận đầu tư sẽ phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí về trình độ công nghệ, hiệu quả sử dụng tài nguyên, tiêu chuẩn môi trường cũng như khả năng kết nối với hệ sinh thái công nghiệp của thành phố.
Đáng chú ý, việc quản lý sẽ không chỉ dừng ở khâu cấp phép. Thành phố hướng tới cơ chế giám sát xuyên suốt vòng đời dự án, sẵn sàng yêu cầu nâng cấp hoặc chấm dứt hoạt động đối với các dự án không còn đáp ứng tiêu chí phát triển.
Xây dựng hệ sinh thái thay vì chỉ phát triển hạ tầng
Nếu trước đây khu công nghiệp chủ yếu được hiểu là nơi bố trí mặt bằng sản xuất thì trong định hướng mới, Hà Nội đặt mục tiêu phát triển các khu công nghiệp thế hệ mới với đầy đủ các thành phần của một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Theo Quy hoạch Thủ đô, các khu công nghiệp và khu công nghệ cao sẽ được phát triển theo mô hình quản trị thông minh, ứng dụng các công nghệ như IoT, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), GIS và BIM trong quản lý hạ tầng, năng lượng và môi trường.
Bên cạnh khu sản xuất sẽ hình thành các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), không gian đổi mới sáng tạo, trung tâm logistics, dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp và khu nhà ở dành cho người lao động.
Mô hình này được kỳ vọng sẽ tạo ra sự liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các trường đại học, từ đó thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp trong nước.
Song song với đó, Hà Nội cũng thúc đẩy phát triển khu công nghiệp sinh thái, áp dụng kinh tế tuần hoàn và các giải pháp giảm phát thải nhằm đáp ứng xu hướng phát triển xanh đang trở thành yêu cầu của nhiều tập đoàn quốc tế.
Hình thành cực tăng trưởng mới từ các dự án công nghệ cao
Định hướng chuyển đổi đang dần được cụ thể hóa bằng hàng loạt dự án quy mô lớn.
Tiêu biểu là dự án Nhà máy sản xuất linh kiện bán dẫn của Viettel tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc với tổng vốn đầu tư khoảng 1,3 tỷ USD. Dự án được kỳ vọng sẽ trở thành hạt nhân hình thành cụm công nghiệp bán dẫn và điện tử, tạo sức hút đối với các doanh nghiệp vệ tinh trong chuỗi cung ứng.
Bên cạnh đó, Tập đoàn Meiko (Nhật Bản) tiếp tục mở rộng đầu tư tại Khu công nghiệp Quang Minh, trong khi thành phố cũng đã phê duyệt chủ trương đầu tư đối với Khu công nghiệp Tiến Thắng và Khu công nghiệp Phù Đổng với tổng vốn hàng nghìn tỷ đồng.
Không chỉ mở rộng hạ tầng, Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp Hà Nội cũng đang triển khai nhiều giải pháp nhằm đưa Khu Công nghệ cao Hòa Lạc tiệm cận mô hình quốc tế, tập trung vào phát triển hạ tầng số, nâng cao chất lượng dịch vụ và cải thiện môi trường đầu tư.
Theo định hướng của lãnh đạo thành phố, doanh nghiệp sẽ được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình phát triển. Cùng với việc hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng số, Hà Nội sẽ chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu và trường đại học để đón các dự án trong lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ cao.
Các chuyên gia nhận định, nếu xây dựng thành công hệ sinh thái công nghệ đồng bộ, Hà Nội sẽ không chỉ thu hút thêm các tập đoàn đa quốc gia mà còn tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, từng bước nâng cao năng lực sản xuất và đổi mới sáng tạo.
Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng chuyển từ ưu đãi chi phí sang chất lượng môi trường đầu tư, chiến lược phát triển khu công nghệ cao và khu công nghiệp theo hướng xanh, thông minh và gắn với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được kỳ vọng sẽ tạo lợi thế mới cho Hà Nội trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
Minh Thành (t/h)
