Tái cấu trúc mô hình tăng trưởng từ quản lý hành chính sang kiến tạo
Trong định hướng của Đại hội XIV của Đảng và Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố Hà Nội, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là trụ cột phát triển, giữ vai trò then chốt trong nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh. Trên cơ sở đó, Hà Nội không xem Nghị quyết 57 là một chương trình riêng về khoa học – công nghệ, mà là nền tảng để chuyển đổi toàn diện phương thức phát triển.
Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, Thành ủy Hà Nội đã thành lập Ban Chỉ đạo 57 do Bí thư Thành ủy làm Trưởng ban, bảo đảm sự lãnh đạo tập trung, thống nhất từ thành phố đến cơ sở. Quan điểm xuyên suốt là chuyển từ tư duy “quản lý hành chính” sang “kiến tạo phát triển”, lấy thể chế làm khâu đột phá nhằm mở đường cho đổi mới sáng tạo và khơi thông nguồn lực xã hội.
Trên cơ sở đó, HĐND thành phố đã thông qua 6 nghị quyết chuyên đề về phát triển khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo, tập trung hoàn thiện cơ chế tài chính, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu – phát triển (R&D), hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp. Đồng thời, các thiết chế nền tảng từng bước được hình thành như Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội, Sàn Giao dịch công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm của thành phố và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với mô hình, công nghệ mới.
Cách tiếp cận này cho thấy sự chuyển dịch từ hỗ trợ phân tán sang tổ chức hệ sinh thái đồng bộ, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua thể chế và cơ chế khuyến khích, thay vì can thiệp hành chính trực tiếp vào thị trường – một bước chuyển mang tính cấu trúc đối với mô hình tăng trưởng của Thủ đô.
Đến năm 2030, Hà Nội đặt mục tiêu kinh tế số chiếm 40–50% GRDP; chi cho khoa học và công nghệ đạt trên 4% GRDP; đào tạo khoảng 50.000 nhân lực số mỗi năm; hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn kết viện – trường – doanh nghiệp, qua đó từng bước chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và công nghệ.
Tái cấu trúc không gian tăng trưởng gắn với đổi mới quản trị đô thị
Một trong những điểm nhấn trong chiến lược phát triển của Hà Nội là tái cấu trúc không gian tăng trưởng. Khu Công nghệ cao Hòa Lạc được xác định là hạt nhân của đô thị khoa học – công nghệ, đồng thời là cực tăng trưởng mới của Thủ đô trong giai đoạn tới. Không chỉ tập trung các dự án công nghệ cao, Hòa Lạc còn được định hướng trở thành không gian tích hợp nghiên cứu, đào tạo, sản xuất và sinh sống – hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh. 
Việc phát triển Khu Công nghệ cao Hòa Lạc gắn với các dự án hạ tầng chiến lược và quy hoạch không gian vùng Thủ đô cho thấy Hà Nội lựa chọn cách tiếp cận dựa trên tổ chức không gian và chu kỳ công nghệ, thay vì ưu đãi dàn trải. Qua đó, nguồn lực được tập trung hiệu quả, tạo hiệu ứng lan tỏa và hình thành các cụm liên kết ngành có giá trị gia tăng cao.
Song song với việc tổ chức lại không gian phát triển, Hà Nội xác định chuyển đổi số là phương thức quản trị đô thị mới, hướng tới quản trị dựa trên dữ liệu, tích hợp và chia sẻ thông tin giữa các sở, ngành; ra quyết định theo thời gian thực; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng phi địa giới và hành chính di động. Mục tiêu là nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, giảm chi phí tuân thủ, tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Lấy dữ liệu làm nền tảng quản trị giúp chính quyền chuyển từ phản ứng bị động sang điều hành chủ động, dự báo sớm các vấn đề phát sinh và tối ưu phân bổ nguồn lực. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của một đô thị đặc biệt có quy mô dân số lớn, áp lực hạ tầng cao như Hà Nội.
Ở bình diện quốc gia, Nghị quyết 57 cũng tạo động lực cho khu vực kinh tế tư nhân – lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo. Ngay trong năm đầu triển khai, 2,3 tỷ USD đã được rót vào 141 thương vụ đầu tư, phản ánh niềm tin ngày càng cải thiện của nhà đầu tư vào môi trường khởi nghiệp. Với vai trò trung tâm tài chính, khoa học và công nghệ, Hà Nội được kỳ vọng là địa bàn dẫn dắt dòng vốn này.
Năm 2026 – năm bản lề của giai đoạn phát triển mới – đòi hỏi không chỉ hoàn thành các chỉ tiêu định lượng mà còn đổi mới căn bản tư duy phát triển. Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo từ “đòn bẩy hỗ trợ” đang trở thành “nền tảng cấu trúc” của mô hình tăng trưởng, với yêu cầu tổ chức thực hiện quyết liệt, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả đo lường cụ thể.
Có thể khẳng định, Hà Nội đang từng bước chuyển hóa tinh thần Nghị quyết 57 thành lựa chọn chiến lược dài hạn. Từ thể chế, hạ tầng số, dữ liệu, nhân lực đến tổ chức không gian phát triển, Thủ đô đang định hình mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và công nghệ, hướng tới vai trò đầu tàu tri thức và trung tâm đổi mới sáng tạo trong giai đoạn phát triển mới.
Hà Trần (t/h)
