Thủ đô hướng tới xây dựng mô hình quản trị cơ sở hiện đại, lấy người dân làm trung tâm phục vụ
Hà Nội đang chuẩn bị triển khai một bước đi mới trong tổ chức và quản trị đô thị khi dự kiến lựa chọn hai xã liền kề, có tổng quy mô dân số khoảng 700.000 người để thí điểm mô hình “xã hội chủ nghĩa” theo hướng hiện đại, hiệu lực và sát thực tiễn đời sống người dân.
Thông tin được Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng nêu tại hội nghị liên quan đến công tác xây dựng đề án thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn Thủ đô.
Theo lãnh đạo thành phố, mục tiêu lớn nhất của Hà Nội không chỉ dừng ở việc thay đổi cách thức quản lý hành chính ở cấp cơ sở, mà hướng tới hình thành một mô hình quản trị đô thị mới, trong đó xã, phường trở thành trung tâm tổ chức phát triển, trực tiếp chuyển hóa chủ trương, chính sách thành kết quả cụ thể trong đời sống hằng ngày của người dân.
Trong cách tiếp cận mới này, cấp cơ sở sẽ không còn chỉ đóng vai trò “cấp thực thi” đơn thuần như trước đây. Thay vào đó, xã, phường được định hướng trở thành nơi giải quyết trực tiếp các vấn đề dân sinh, quản lý trật tự đô thị, môi trường sống, an sinh xã hội, chuyển đổi số, văn hóa cộng đồng và chất lượng phục vụ người dân theo hướng nhanh hơn, gần dân hơn và hiệu quả hơn.
Hướng tới mô hình quản trị đồng bộ, hiện đại và sát thực tiễn đô thị đặc biệt
Việc Hà Nội lựa chọn hai xã liền kề để triển khai đồng thời được đánh giá là bước tính toán nhằm bảo đảm tính liên kết không gian quản lý, hạ tầng kỹ thuật, dân cư và dịch vụ công. Với quy mô dân số dự kiến lên tới khoảng 700.000 người, mô hình này sẽ mang tính chất thử nghiệm ở quy mô lớn, gần tương đương dân số của một đô thị cấp tỉnh tại nhiều địa phương.
Theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội, ngay từ quý I/2026, thành phố đã thành lập Ban Chỉ đạo và các tổ công tác chuyên trách để xây dựng đề án. Quá trình xây dựng được triển khai theo hướng vừa nghiên cứu lý luận, vừa bám sát điều kiện thực tế của Thủ đô, tránh tình trạng xây dựng mô hình mang tính hình thức hoặc khó áp dụng trong thực tiễn.
Một trong những điểm đáng chú ý của đề án là việc Hà Nội cụ thể hóa 8 đặc trưng của xã hội chủ nghĩa Việt Nam vào điều kiện quản trị cấp cơ sở. Các nội dung này được xây dựng theo hướng liên kết chặt chẽ với nhau, tạo thành một chỉnh thể phát triển thống nhất thay vì triển khai rời rạc theo từng lĩnh vực riêng lẻ.
Theo định hướng của thành phố, mô hình mới sẽ tập trung vào các nhóm nhiệm vụ cốt lõi như nâng cao chất lượng sống của người dân, cải thiện môi trường sống đô thị, bảo đảm an ninh – an toàn cộng đồng, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ công, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý địa phương và nâng cao tính minh bạch trong điều hành.
Tập trung huy động nguồn lực và hoàn thiện cơ chế vận hành
Cùng với việc xây dựng mô hình tổ chức, Hà Nội cũng đồng thời tính toán các nguồn lực để triển khai đề án theo hướng lâu dài và có tính khả thi cao.
Theo lãnh đạo thành phố, nguồn lực thực hiện sẽ bao gồm ngân sách nhà nước, nguồn xã hội hóa cùng các cơ chế đặc thù nhằm thu hút doanh nghiệp và nhà đầu tư tham gia phát triển hạ tầng, dịch vụ và các thiết chế phục vụ đời sống dân cư.
Song song với đó, thành phố cũng đang nghiên cứu mô hình điều hành phù hợp để vừa bảo đảm tính tập trung, thống nhất trong quản lý, vừa giữ được sự linh hoạt và sát cơ sở. Đây được xem là yêu cầu quan trọng bởi quy mô dân số lớn sẽ kéo theo áp lực rất lớn về hạ tầng, giao thông, môi trường, y tế, giáo dục và quản lý dân cư.
Giới chuyên gia cho rằng nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này có thể trở thành cơ sở thực tiễn để Hà Nội thử nghiệm cách thức quản trị đô thị mới trong bối cảnh dân số tăng nhanh, tốc độ đô thị hóa lớn và yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ công ngày càng cao.
Đề án dự kiến hoàn thiện trong tháng 5
Theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội, đến nay đề án đã được Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội cho ý kiến ba lần và đang tiếp tục được hoàn thiện thông qua các hội thảo khoa học cũng như quá trình lấy ý kiến các bộ, ngành Trung ương.
Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành đề án trong tháng 5 để trình cấp có thẩm quyền xem xét trước khi triển khai các bước tiếp theo.
Việc Hà Nội chủ động xây dựng mô hình xã, phường theo hướng quản trị hiện đại cho thấy xu hướng chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy phục vụ và tổ chức phát triển ở cấp cơ sở. Trong bối cảnh Thủ đô đang đối mặt với nhiều áp lực về dân số, hạ tầng và chất lượng sống đô thị, đây được xem là một trong những hướng đi nhằm tạo nền tảng cho quản trị đô thị hiệu quả hơn trong giai đoạn tới.
Minh Thắm
