Nhằm thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển nông nghiệp bền vững, năm 2026, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội triển khai mô hình "Nuôi xen canh chạch đồng và cua đồng trong ruộng lúa" tại hộ gia đình ông Bùi Văn Chung, thôn An Cư, xã Tiến Thắng, với quy mô 1 ha. Đây là mô hình được kỳ vọng sẽ mở ra hướng sản xuất mới, giúp người dân tận dụng hiệu quả diện tích ruộng lúa, đa dạng hóa sản phẩm và tăng thu nhập trên cùng một đơn vị diện tích.
Theo Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, mô hình được triển khai theo phương thức kết hợp giữa trồng lúa và nuôi thủy sản nội đồng, vừa khai thác tối đa lợi thế tự nhiên của đồng ruộng, vừa góp phần giảm chi phí sản xuất, hạn chế tác động đến môi trường và nâng cao hiệu quả kinh tế.
Trong quá trình triển khai, hộ ông Bùi Văn Chung được hỗ trợ 50% kinh phí con giống, gồm 135.000 con chạch đồng giống và 15.000 con cua đồng giống. Chạch và cua được thả nuôi theo tỷ lệ ghép 90% chạch đồng và 10% cua đồng, với mật độ khoảng 30 con/m², phù hợp với điều kiện sinh trưởng của từng loài và khả năng khai thác nguồn thức ăn tự nhiên trong ruộng lúa.
Bên cạnh hỗ trợ về giống, mô hình còn được hỗ trợ 50% thức ăn phục vụ quá trình nuôi. Đồng thời, hộ tham gia được tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn quy trình chăm sóc, quản lý môi trường nuôi và phòng, chống dịch bệnh. Trong suốt quá trình thực hiện, cán bộ kỹ thuật của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội thường xuyên theo dõi, kiểm tra và hướng dẫn trực tiếp để bảo đảm chạch đồng và cua đồng sinh trưởng, phát triển đúng yêu cầu kỹ thuật.
Sau hơn hai tháng triển khai, mô hình bước đầu ghi nhận những kết quả khả quan. Chạch đồng và cua đồng phát triển tốt, tỷ lệ sống đạt trên 80%, môi trường ruộng nuôi ổn định và không phát sinh dịch bệnh. Hộ nuôi thực hiện đầy đủ các quy trình kỹ thuật theo hướng dẫn, từ quản lý nguồn nước, chăm sóc đến kiểm soát môi trường nuôi.
Để duy trì môi trường sinh thái trong ruộng, hộ ông Bùi Văn Chung định kỳ sử dụng các chế phẩm sinh học xử lý nguồn nước, đồng thời thả các loại thủy sinh như bèo tây nhằm tăng khả năng làm sạch môi trường, tạo bóng mát và nơi trú ẩn tự nhiên cho chạch đồng, cua đồng trong quá trình sinh trưởng. Những giải pháp này không chỉ góp phần ổn định môi trường nuôi mà còn hạn chế việc sử dụng hóa chất, hướng tới mô hình sản xuất an toàn và thân thiện với môi trường.
Theo đánh giá của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, chạch đồng và cua đồng là những loài thủy sản bản địa có giá trị kinh tế cao, thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên của các vùng đồng trũng. Việc nuôi xen canh trong ruộng lúa giúp tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên, giảm chi phí đầu tư, đồng thời tạo sự hỗ trợ lẫn nhau trong hệ sinh thái sản xuất. Mô hình cũng góp phần cải tạo môi trường đồng ruộng, hạn chế sâu bệnh trên cây lúa, giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật và nâng cao chất lượng nông sản.
Không chỉ mang lại hiệu quả về kinh tế, mô hình còn có ý nghĩa trong việc bảo tồn và phát triển các loài thủy sản nội đồng đang ngày càng suy giảm trong tự nhiên. Đây là hướng sản xuất phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu mà ngành nông nghiệp Thủ đô đang hướng tới.
Thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội sẽ tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả mô hình, hoàn thiện quy trình kỹ thuật để làm cơ sở nhân rộng tại những địa phương có điều kiện tương đồng. Qua đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, đa dạng hóa sinh kế cho nông dân, xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững và nâng cao giá trị sản xuất trên cùng một đơn vị diện tích.
Minh Thắm
