Thực tế cho thấy, chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc áp dụng công nghệ, mà còn từng bước thay đổi tư duy, phương thức sản xuất của người nông dân, hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, bền vững. Trong quá trình này, nông dân giữ vai trò trung tâm, vừa là chủ thể thực hiện, vừa là đối tượng cần được hỗ trợ để tiếp cận và làm chủ công nghệ.
Hiện nay, phần lớn nông sản Việt Nam được sản xuất từ các hộ nông dân. Với việc phổ biến sử dụng điện thoại thông minh, đây chính là điều kiện thuận lợi để triển khai các giải pháp chuyển đổi số, từ tiếp cận tiến bộ khoa học kỹ thuật đến mở rộng kênh tiêu thụ sản phẩm.
Chuyển đổi số trong nông nghiệp cần được xây dựng trên nền tảng dữ liệu – nguồn tài nguyên có ý nghĩa chiến lược. Để phát triển nông nghiệp thông minh hiệu quả, cần chú trọng ba trụ cột gồm: con người, hệ thống phần mềm đồng bộ và hạ tầng số cùng cơ sở dữ liệu ổn định. Đồng thời, tăng cường trang bị kiến thức bảo mật, phòng ngừa rủi ro về dữ liệu và đẩy mạnh tuyên truyền để người dân tiếp cận tốt hơn với công nghệ mới.
Nông nghiệp thông minh là sự tích hợp đồng bộ các công nghệ như IoT, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và blockchain trong toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ. Trong đó, công nghệ IoT đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập dữ liệu theo thời gian thực về đất đai, thời tiết, cây trồng, vật nuôi, giúp đưa ra các khuyến cáo kịp thời và chính xác cho người sản xuất.
Anh Nguyễn Văn Thắm ở xã Hiệp Thạnh vận hành hệ thống tưới tự động cho vườn câyTại xã Hiệp Thạnh, gia đình anh Nguyễn Văn Thắm là một trong những hộ tiên phong ứng dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất. Nhờ hệ thống tưới kết hợp bón phân và phun thuốc tự động, chi phí nhân công giảm đến 70%. Việc điều khiển toàn bộ quy trình chăm sóc chỉ qua điện thoại thông minh không chỉ tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất, đảm bảo tính đồng bộ và chất lượng nông sản.
Tương tự, tại khu vực Đà Lạt, nhiều nông hộ trồng dâu tây, atiso đã tích cực áp dụng chuyển đổi số. Mô hình của anh Nguyễn Tuấn Dũng tại phường Lâm Viên – Đà Lạt vừa sản xuất, vừa kết hợp du lịch trải nghiệm đã ứng dụng hệ thống tưới thông minh, kiểm soát chặt chẽ quy trình chăm sóc, góp phần nâng cao chất lượng, đảm bảo an toàn sản phẩm.
Lâm Đồng tiếp tục khẳng định vị thế là địa phương dẫn đầu cả nước về phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Hiện toàn tỉnh có hơn 107.000 ha sản xuất ứng dụng công nghệ cao, chiếm khoảng 10% diện tích canh tác; đã công nhận 16 vùng và 9 doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao. Giá trị sản phẩm bình quân đạt khoảng 195 triệu đồng/ha, cho thấy hiệu quả rõ nét của việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và công nghệ số. 
Chuyển đổi số cũng giúp người nông dân thay đổi cách thức sản xuất truyền thống, chuyển từ dựa vào kinh nghiệm sang dựa trên dữ liệu. Không chỉ mua vật tư nông nghiệp, người nông dân còn tiếp cận và sử dụng dữ liệu để xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp, nâng cao hiệu quả.
Đặc biệt, chuyển đổi số mở ra cơ hội minh bạch hóa toàn bộ quy trình sản xuất, cho phép người tiêu dùng giám sát sản phẩm từ khâu giống đến thành phẩm. Đồng thời, giúp nông dân chủ động so sánh giá, mở rộng thị trường, hạn chế tình trạng bị ép giá.
Không chỉ trong sản xuất, chuyển đổi số còn được đẩy mạnh trong khâu chế biến và tiêu thụ. Toàn tỉnh hiện có hơn 500 cơ sở sơ chế, đóng gói với sản lượng khoảng 1,53 triệu tấn/năm. Tỷ lệ nông sản qua chế biến đến năm 2025 đạt khoảng 24,4%, góp phần nâng cao giá trị và ổn định đầu ra cho sản phẩm.
Trong thời gian tới, Lâm Đồng tiếp tục triển khai các giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong nông nghiệp. Trọng tâm là thí điểm ứng dụng IoT trong giám sát khí hậu, sâu bệnh; xây dựng hệ thống quan trắc; hướng dẫn sử dụng phần mềm quản lý trang trại, nhật ký sản xuất điện tử; đồng thời đưa thiết bị bay không người lái vào phục vụ sản xuất.
Song song đó, công tác đào tạo, chuyển giao công nghệ tiếp tục được tăng cường; nhân rộng các mô hình hiệu quả với thu nhập đạt từ 250-500 triệu đồng/ha/năm. Tỉnh cũng chú trọng phát triển nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn, đẩy mạnh tái chế phụ phẩm nông nghiệp, hướng tới kinh tế xanh.
Với những giải pháp thiết thực, Lâm Đồng đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp “sinh thái – hiện đại – thông minh”, phấn đấu đạt giá trị sản xuất bình quân khoảng 250 triệu đồng/ha/năm vào năm 2030, tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao của cả nước.
Hoàng Phương
