Học AI để biết kiểm chứng
Theo định hướng triển khai của ngành Giáo dục Lâm Đồng, giáo dục AI được đưa vào trường phổ thông nhằm giúp học sinh hình thành những kiến thức nền tảng, biết vận dụng AI trong học tập và đời sống, đồng thời từng bước phát triển năng lực số, khả năng tự học, sáng tạo và thích ứng với sự phát triển nhanh của công nghệ.
Điểm đáng chú ý là việc dạy AI không đặt nặng chuyện học sinh phải biết thật nhiều công cụ, mà hướng đến cách sử dụng công nghệ đúng và có trách nhiệm.
Học sinh sẽ được làm quen với khả năng và giới hạn của AI, học cách phân tích, kiểm chứng những kết quả do AI tạo ra thay vì mặc nhiên xem mọi câu trả lời của công cụ này là chính xác.
Qua đó, các em được rèn tư duy phản biện, khả năng đánh giá thông tin và ý thức chịu trách nhiệm với sản phẩm học tập của chính mình.
Nội dung cốt lõi được triển khai với thời lượng 12 tiết/lớp/năm học. Các trường căn cứ khung nội dung giáo dục AI để lựa chọn nội dung phù hợp với từng khối, lớp, đặc điểm học sinh và điều kiện thực tế.
Giáo dục AI được tổ chức theo 3 hình thức: chuyên đề giáo dục AI; lồng ghép trong các môn học, hoạt động giáo dục; và hoạt động giáo dục theo nhu cầu.
Trong đó, chuyên đề giáo dục AI nhằm bảo đảm hoàn thành nội dung cốt lõi. Việc lồng ghép AI vào môn học giúp học sinh củng cố, vận dụng kiến thức và kỹ năng. Những học sinh muốn tìm hiểu sâu hơn có thể tham gia các hoạt động theo nhu cầu trên tinh thần tự nguyện, tự chọn.
Các chuyên đề được bố trí trong hoạt động dạy học 2 buổi/ngày, phù hợp với từng đối tượng học sinh và không gây áp lực học tập.
Khi đưa AI vào môn học, giáo viên phải lựa chọn nội dung, phương pháp, tình huống và công cụ phù hợp, không làm thay đổi hoặc gia tăng yêu cầu cần đạt của môn học.
Không để thiếu thiết bị thành thiếu cơ hội
Cùng với kỹ năng sử dụng AI, ngành Giáo dục Lâm Đồng đặc biệt đặt ra yêu cầu về an toàn, đạo đức và công bằng trong tiếp cận công nghệ.
Các trường phải lựa chọn, rà soát công cụ phù hợp với độ tuổi học sinh và mục tiêu giáo dục; hướng dẫn, giám sát quá trình sử dụng; đồng thời tuân thủ các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, sở hữu trí tuệ và an toàn thông tin.
Một yêu cầu đáng chú ý là không để sự khác biệt về thiết bị hay điều kiện kết nối tạo ra khoảng cách trong cơ hội học tập.
Với học sinh thiếu thiết bị hoặc kết nối Internet, các cơ sở giáo dục phải có phương án học tập thay thế. Nhà trường không được yêu cầu học sinh sử dụng tài khoản cá nhân hoặc những công cụ chưa được rà soát.
Các trường cũng được yêu cầu chuẩn bị đội ngũ, hạ tầng, thiết bị, Internet, tài liệu và học liệu phục vụ giáo dục AI; ưu tiên tận dụng phần mềm mã nguồn mở, miễn phí và các nền tảng trực quan đã được rà soát.
Việc huy động nguồn lực xã hội phải đúng quy định, công khai, minh bạch; không được yêu cầu học sinh, cha mẹ học sinh mua tài khoản, thiết bị hoặc dịch vụ để tham gia các nội dung giáo dục AI bắt buộc.
Đối với nội dung mở rộng, các trường có thể tổ chức câu lạc bộ, sinh hoạt chuyên đề, ngoại khóa, tham quan, giao lưu thực tế... Việc phối hợp với các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân có chuyên môn được khuyến khích nhưng phải bảo đảm tính tự nguyện và không tạo áp lực tài chính.
Song song với chuẩn bị cơ sở vật chất, ngành Giáo dục Lâm Đồng sẽ bồi dưỡng cán bộ quản lý, giáo viên về kiến thức cơ bản về AI, thiết kế hoạt động học tập, kiểm tra đánh giá, phân tích và kiểm chứng sản phẩm do AI tạo ra.
Các trường sau khi tham gia tập huấn cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức tập huấn đại trà đến 100% cán bộ, giáo viên tại đơn vị.
Việc triển khai giáo dục AI từ năm học 2026-2027 vì vậy không đơn thuần là đưa thêm một nội dung công nghệ vào trường học. Xa hơn, đây là bước chuẩn bị để học sinh Lâm Đồng hình thành năng lực số cần thiết trong một môi trường mà AI ngày càng hiện diện sâu trong học tập, công việc và đời sống.
Mục tiêu cuối cùng là giúp học sinh biết sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ, nhưng không phụ thuộc vào AI; biết khai thác công nghệ để tự học, sáng tạo, đồng thời biết kiểm chứng, bảo vệ dữ liệu, tôn trọng bản quyền và chịu trách nhiệm với những gì mình tạo ra trong môi trường số.
Hoàng Phương
