Lần đầu tiên, kim ngạch xuất khẩu gỗ và lâm sản, thủy sản, cà phê, rau quả cùng vượt 8 tỷ USD, cho thấy xuất khẩu nông sản đang chuyển sang giá trị cao, linh hoạt trước biến động toàn cầu.
Gỗ và lâm sản 2025: xuất siêu gần 15 tỷ USD
Năm 2025, bất chấp tác động từ thị trường quốc tế và biến đổi khí hậu, ngành lâm nghiệp Việt Nam vẫn giữ vững đà tăng trưởng, hoàn thành và vượt nhiều chỉ tiêu then chốt. Xuất khẩu gỗ và lâm sản đạt 18,5 tỷ USD, tăng khoảng 6,6% so với năm 2024, khẳng định vị trí ngành hàng xuất khẩu chủ lực của nông nghiệp và đóng góp lớn cho nền kinh tế.
Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), năm 2025, gỗ và lâm sản xuất siêu gần 14,9 tỷ USD; tốc độ tăng giá trị sản xuất lâm nghiệp đạt 5,6 - 5,8%, tương đương 103% kế hoạch. Tỷ lệ che phủ rừng duy trì ở mức 42,03%, số vụ vi phạm lâm luật giảm 13,8%, diện tích rừng cháy và bị tác động đều giảm trên 10%.
Bước sang năm 2026, ông Nguyễn Quốc Trị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết: “ Ngành lâm nghiệp đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng khoảng 42%, kim ngạch xuất khẩu lâm sản khoảng 18,5 tỷ USD; đồng thời đẩy mạnh phát triển rừng gỗ lớn, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và xúc tiến thương mại”.
Trọng tâm là đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào nhóm thị trường chủ lực, xây dựng thương hiệu “Gỗ Việt Nam”, thúc đẩy dịch vụ môi trường rừng và thị trường carbon. Với nền tảng tích cực của năm 2025, ngành lâm nghiệp được kỳ vọng tiếp tục nâng cao giá trị gia tăng lâm sản Việt Nam trên thị trường quốc tế, hướng tới phát triển bền vững, kinh tế rừng hiệu quả và đóng góp lớn hơn nữa cho tăng trưởng xanh”.
FTA và tái cơ cấu thị trường nâng đỡ xuất khẩu thủy sản năm 2025
Năm 2025 ghi dấu một giai đoạn nhiều thách thức đối với xuất khẩu thủy sản Việt Nam, từ thuế đối ứng của Hoa Kỳ, nguy cơ áp thuế chống bán phá giá đối với tôm, chi phí sản xuất gia tăng cho đến các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe. Tuy nhiên, trong bối cảnh khó khăn đó, xuất khẩu thủy sản vẫn ghi nhận mức tăng trưởng vượt dự kiến. Kim ngạch xuất khẩu cả năm đạt trên 11,34 tỷ USD, tăng 13% so với năm 2024.
Kết quả tích cực này đến từ nhiều yếu tố. Trước hết, bất ổn kinh tế và địa chính trị toàn cầu đã làm gia tăng nhu cầu dự trữ lương thực, thực phẩm tại nhiều quốc gia, thúc đẩy xu hướng nhập khẩu thủy sản nhằm phòng ngừa rủi ro thiếu hụt nguồn cung và biến động giá.
Bên cạnh đó, sự chủ động và linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đóng vai trò then chốt. Doanh nghiệp đã sớm nhận diện các mốc thời gian nhạy cảm liên quan đến thuế đối ứng, thuế chống bán phá giá và các quy định của Hoa Kỳ, từ đó điều chỉnh chiến lược thị trường, kế hoạch giao hàng và cơ cấu sản phẩm nhằm giảm thiểu tác động bất lợi.
Dù vậy, việc chuyển dịch cơ cấu thị trường và sản phẩm là chiến lược dài hạn, đòi hỏi thêm thời gian để tạo ra sự thay đổi bền vững. Trong thời gian tới, các chính sách thuế quan và rào cản kỹ thuật của Mỹ có thể tiếp tục khiến xuất khẩu thủy sản toàn cầu thận trọng hơn, đồng thời gia tăng áp lực cạnh tranh tại các thị trường như EU, Trung Quốc, ASEAN và Trung Đông. Đặc biệt, thẻ vàng IUU vẫn là nút thắt cần sớm tháo gỡ để mở rộng dư địa tại thị trường EU và nâng cao uy tín của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Chế biến sâu tạo cú hích, cà phê Việt Nam bước vào giai đoạn mới
Năm 2025 ghi dấu mốc lịch sử của ngành cà phê Việt Nam khi lần đầu tiên kim ngạch xuất khẩu vượt 8 tỷ USD, trở thành điểm sáng nổi bật trong bức tranh xuất khẩu nông sản.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kết thúc năm 2025, Việt Nam xuất khẩu hơn 1,5 triệu tấn cà phê, đạt giá trị 8,6 tỷ USD, tăng 16,9% về lượng và tăng tới 60,7% về trị giá so với năm 2024. Kết quả này chủ yếu đến từ việc giá cà phê xuất khẩu duy trì ở mức cao kỷ lục. Bình quân cả năm, giá xuất khẩu đạt trên 5.600 USD/tấn, có thời điểm lên gần 5.850 USD/tấn.
Đánh giá về kết quả này, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung cho rằng: “Năm 2025 có thể xem là cột mốc lịch sử của ngành cà phê Việt Nam. Trong đó, xuất khẩu sang các thị trường chủ lực như Liên minh châu Âu (EU) và Hoa Kỳ tiếp tục đóng vai trò đầu tàu tăng trưởng. Đồng thời, nhiều thị trường mới nổi như Algeria, Mexico ghi nhận mức tăng trưởng đột biến, mở rộng dư địa phát triển cho cà phê Việt Nam trong thời gian tới”.
Các chuyên gia trong ngành nhận định, với giá xuất khẩu cao, năng lực chế biến mở rộng và thị trường quốc tế ngày càng đa dạng, ngành cà phê Việt Nam đang tiến gần hơn bao giờ hết tới mục tiêu 10 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu. Thành tích này không chỉ khẳng định sức bật của một ngành hàng chủ lực, mà còn thể hiện bước chuyển chiến lược của Việt Nam trong chuỗi giá trị cà phê toàn cầu hướng tới phát triển bền vững, có trách nhiệm và thân thiện môi trường trong kỷ nguyên kinh tế xanh.
Rau quả Việt Nam bứt phá, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 8,6 tỷ USD
Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả năm 2025 ước đạt 8,6 tỷ USD, tăng 19,8% so với năm 2024. Kết quả này vượt xa dự báo ban đầu, phản ánh đà tăng trưởng ổn định và năng lực cạnh tranh ngày càng cao của rau quả Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Thành công trên có được nhờ sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, chính quyền địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân. Trong đó, vai trò của Bộ Nông nghiệp và Môi trường được đánh giá nổi bật, với việc thúc đẩy tái cơ cấu sản xuất từ manh mún, phân tán sang tập trung, hiện đại; phát triển các sản phẩm chủ lực, chất lượng cao, phù hợp nhu cầu thị trường, đồng thời tích cực đàm phán mở cửa thị trường xuất khẩu.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam dự báo: “ Bước sang năm 2026, nếu duy trì được đà phục hồi hiện nay, kim ngạch xuất khẩu rau quả được kỳ vọng đạt 9 - 10 tỷ USD, tăng thêm khoảng 10 - 15% so với năm 2025. Các thị trường trọng điểm như Trung Quốc, Hoa Kỳ và EU đều phát đi tín hiệu tích cực, trong khi doanh nghiệp ngày càng thích ứng tốt hơn với yêu cầu về mã số vùng trồng, tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất dữ liệu.
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng, các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục chuẩn hóa vùng trồng, vùng nguyên liệu, bảo đảm mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói; đồng thời nâng cấp hệ thống truy xuất dữ liệu, ghi chép điện tử đầy đủ. Đây không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc đối với hoạt động xuất khẩu”.
Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ và tăng đầu tư vào chế biến, kéo dài thời gian bảo quản sẽ là hướng đi chiến lược, giúp ngành rau quả phát triển bền vững hơn. Với sự thay đổi tư duy sản xuất theo chuẩn mực và liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và nông dân, mục tiêu 9 - 10 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu rau quả vào năm 2026 được đánh giá là hoàn toàn khả thi.
Giai đoạn 2021- 2025, xuất khẩu nông, lâm thủy sản tăng liên tục cả về số lượng thị trường, sản lượng và giá trị xuất khẩu; thặng dư thương mại nông, lâm, thủy sản tăng cao.
Các ngành hàng nông sản xuất khẩu chủ lực đang tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, bài toán không còn là xuất khẩu bao nhiêu, mà là xuất khẩu như thế nào.
Chuyển đổi sang sản xuất bền vững, tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị gia tăng chính là chìa khóa để nông sản Việt Nam không chỉ “đi xa” mà còn “đi lâu” trên thị trường thế giới.
Hoàng Phương (t/h)
