Khu công nghiệp bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng năng lượng xanh
Xu hướng dịch chuyển đầu tư toàn cầu đang tạo ra những tiêu chí mới đối với các khu công nghiệp. Nếu trước đây hạ tầng giao thông, quỹ đất và chi phí sản xuất là những yếu tố được ưu tiên, thì hiện nay khả năng cung cấp nguồn điện sạch, quản trị năng lượng và kiểm soát phát thải đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng.
Đối với các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là doanh nghiệp xuất khẩu, việc sử dụng năng lượng tái tạo không chỉ giúp giảm chi phí vận hành mà còn đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội mà các đối tác quốc tế ngày càng coi trọng.
Theo ông Bùi Tuấn Khanh, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ và Hỗ trợ doanh nghiệp thuộc Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp Hà Nội, điện năng là yếu tố cốt lõi bảo đảm hoạt động sản xuất. Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và các cam kết giảm phát thải ngày càng được siết chặt, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo đảm đủ điện mà còn phải từng bước chuyển sang sử dụng nguồn năng lượng xanh.
Việc nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, phát triển điện tái tạo và cải thiện năng lực quản trị năng lượng sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy vậy, quá trình chuyển đổi vẫn gặp nhiều rào cản khi không ít doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn thiếu nguồn vốn đầu tư, công nghệ và kinh nghiệm triển khai các giải pháp mới.
Lưu trữ năng lượng mở ra hướng đi mới
Một trong những giải pháp được nhiều chuyên gia đánh giá có tiềm năng thúc đẩy chuyển đổi xanh tại các khu công nghiệp là hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (Battery Energy Storage System - BESS).
Không giống các nhà máy điện truyền thống, BESS không trực tiếp tạo ra điện mà lưu trữ nguồn điện từ lưới hoặc từ các hệ thống năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió để sử dụng vào thời điểm phù hợp. Khi kết hợp với hệ thống quản lý năng lượng thông minh, doanh nghiệp có thể chủ động sử dụng nguồn điện tích trữ trong giờ cao điểm, giảm chi phí điện, tăng tính ổn định của hệ thống và hạn chế phát thải carbon.
Định hướng này cũng phù hợp với Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà. Chỉ thị khuyến khích các cơ quan, cơ sở sản xuất, kinh doanh và hộ gia đình phát triển hệ thống điện mặt trời tự sản, tự tiêu thụ kết hợp với thiết bị lưu trữ năng lượng nhằm nâng cao khả năng tự chủ về điện.
Trong bối cảnh chi phí năng lượng ngày càng tăng, mô hình kết hợp điện mặt trời với BESS được đánh giá không chỉ phù hợp với các khu công nghiệp mà còn có thể mở rộng sang các tòa nhà thương mại, bệnh viện, trường học và khu dân cư.
Theo đại diện Ampace, doanh nghiệp cung cấp giải pháp BESS, việc tích hợp điện mặt trời, điện gió và hệ thống lưu trữ đã chứng minh hiệu quả tại nhiều quốc gia. Doanh nghiệp kỳ vọng sẽ từng bước triển khai các giải pháp này tại các khu công nghiệp ở Việt Nam nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu chi phí năng lượng và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Cần hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi
Các chuyên gia cho rằng, công nghệ chỉ là một phần của quá trình chuyển đổi xanh. Để các giải pháp năng lượng sạch được triển khai rộng rãi, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, các tổ chức nghiên cứu, đơn vị tư vấn và nhà cung cấp công nghệ.
Việc tăng cường chia sẻ thông tin, hỗ trợ tiếp cận vốn, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện sản xuất, giảm rủi ro trong quá trình đầu tư và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi.
Trong bối cảnh Hà Nội định hướng phát triển các khu công nghiệp theo mô hình hiện đại, xanh và thông minh, việc xây dựng hệ sinh thái năng lượng xanh sẽ không chỉ góp phần giảm phát thải mà còn nâng cao sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, giúp doanh nghiệp đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế.
Về lâu dài, quá trình chuyển đổi này sẽ là nền tảng để hình thành các khu công nghiệp phát thải thấp, thúc đẩy sản xuất bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và đóng góp vào mục tiêu phát thải ròng bằng "0" của Việt Nam vào năm 2050.
Minh Thành (t/h)
