Từ mức kim ngạch quanh quẩn 3 tỷ USD cách đây vài năm, việc đạt được con số hiện tại là minh chứng cho nội lực bền bỉ và sự nhạy bén của toàn ngành trước những biến động của thị trường toàn cầu.
Sự thăng hoa của kim ngạch xuất khẩu trong niên vụ vừa qua có đóng góp đáng kể từ việc giá cà phê thế giới tăng cao kỷ lục, với mức giá xuất khẩu bình quân đạt 5.610 USD/tấn. Tuy nhiên, yếu tố then chốt giúp Việt Nam tận dụng tối đa cơ hội này chính là nền tảng sản xuất đã được chuẩn bị bài bản thông qua chương trình tái canh triển khai liên tục từ năm 2014. Sự chuyển đổi trong tư duy của các doanh nghiệp đầu tàu đã giúp duy trì sản lượng ổn định và nâng cao chất lượng hạt cà phê, đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe nhất từ các thị trường khó tính.
Điển hình cho sự chủ động này là các doanh nghiệp như Công ty Vĩnh Hiệp khi đã xây dựng thành công hệ sinh thái liên kết chặt chẽ giữa nhà nông và nhà quản lý. Thay vì chạy theo tăng trưởng nóng, các doanh nghiệp đang tập trung vào việc tối ưu hóa chuỗi giá trị và giữ vững uy tín thương hiệu lâu dài. Chiến lược tiếp cận thận trọng này giúp ngành cà phê không chỉ hưởng lợi từ biến động giá nhất thời mà còn tạo ra sự ổn định về cung ứng, góp phần đưa kim ngạch của những đơn vị tiêu biểu tiệm cận mốc 1 tỷ USD.
Bên cạnh khối doanh nghiệp tư nhân, các doanh nghiệp nhà nước cũng đang đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ và quản trị rủi ro để thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc đầu tư hàng trăm tỷ đồng vào các dự án tái canh và chuyển đổi cây trồng trong năm 2025 đã tạo ra nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Các chương trình cà phê đặc sản và cà phê cảnh quan đang dần trở thành "chìa khóa" để xây dựng thương hiệu quốc gia, giúp cà phê Việt Nam thoát khỏi hình ảnh của một mặt hàng xuất khẩu thô đơn thuần.
Đáng chú ý là mảng cà phê chế biến, bao gồm cà phê rang xay và hòa tan, đang ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ với kim ngạch đạt gần 1,4 tỷ USD. Việc chuyển dịch trọng tâm sang chế biến sâu giúp Việt Nam tận dụng tốt dư địa tại các thị trường đang bùng nổ nhu cầu như Trung Quốc và EU. Đặc biệt, việc đáp ứng sớm các Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đã mang lại lợi thế cạnh tranh rất lớn, đưa Việt Nam vào nhóm rủi ro thấp và tạo điều kiện thông quan thuận lợi cho các lô hàng xuất khẩu.
Bước sang năm 2026, ngành cà phê xác định đây là năm bản lề để hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD sớm hơn lộ trình đề ra. Để đạt được con số này, toàn ngành đang tập trung vào việc tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA) và mở rộng các chứng nhận bền vững cho vùng nguyên liệu. Sự liên kết giữa doanh nghiệp và người nông dân ngày càng đi vào thực chất, đảm bảo rằng mỗi hạt cà phê xuất khẩu đều mang lại sinh kế ổn định cho hàng triệu nông hộ.
Với sự đồng hành của Chính phủ và sự nỗ lực từ phía các hiệp hội, cà phê Việt Nam đang dần khẳng định mình không chỉ là một sản phẩm nông sản chủ lực mà còn là một thương hiệu quốc gia mang tầm vóc toàn cầu. Khi chiến lược phát triển bền vững trở thành kim chỉ nam cho mọi hoạt động sản xuất và kinh doanh, mục tiêu 10 tỷ USD không còn là đích đến xa vời mà đã trở thành một cột mốc đầy khả thi trong tương lai gần.
Tâm An (t/h)
