Nhằm khai thác hiệu quả lợi thế về vị trí địa kinh tế, hệ thống hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện và tiềm năng phát triển dài hạn, tỉnh Nghệ An đang xây dựng Đề án “Phát triển tỉnh Nghệ An trở thành trung tâm logistics của vùng Bắc Trung Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Mục tiêu của đề án là hình thành đầu mối logistics quan trọng của khu vực, đóng vai trò kết nối chuỗi cung ứng, lưu thông hàng hóa trong nước và quốc tế.
Theo định hướng, mô hình phát triển logistics của Nghệ An được xác định theo cấu trúc “trung tâm – vệ tinh – biên giới”, phù hợp với tiêu chuẩn phát triển các trung tâm logistics quốc gia và quốc tế. Trong đó, trung tâm logistics cấp vùng sẽ được đặt tại Khu kinh tế Đông Nam – Cửa Lò; xung quanh là hệ thống các trung tâm logistics vệ tinh và các trung tâm logistics tại khu vực cửa khẩu. Cấu trúc này được kỳ vọng sẽ tạo mạng lưới logistics đồng bộ, nâng cao hiệu quả vận chuyển và phân phối hàng hóa toàn vùng Bắc Trung Bộ.
Trong giai đoạn 2026 – 2035, Nghệ An đặt mục tiêu đưa ngành dịch vụ logistics trở thành ngành dịch vụ có trình độ phát triển khá trong khu vực và trên phạm vi cả nước. Tỷ lệ hàng hóa thông qua Cảng Cửa Lò và Đông Hồi được xử lý qua các trung tâm logistics dự kiến đạt từ 60 – 70%. Đồng thời, tỉnh phấn đấu giảm chi phí logistics nội tỉnh từ 15 – 20% so với năm 2025, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Cùng với đó, Nghệ An hướng tới hình thành ít nhất một trung tâm logistics cấp vùng tại Khu kinh tế Đông Nam, từ hai đến ba trung tâm logistics vệ tinh quy mô lớn và ba trung tâm logistics tại khu vực biên giới. Hoạt động logistics sẽ từng bước được hiện đại hóa, với tỷ lệ số hóa trong quản lý và điều hành đạt từ 80% trở lên.
Để hiện thực hóa các mục tiêu nêu trên, dự thảo đề án đề xuất bảy nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó đáng chú ý là việc thành lập Ban Chỉ đạo phát triển Trung tâm logistics vùng Bắc Trung Bộ; xây dựng kế hoạch, chương trình hành động cụ thể của UBND tỉnh; bố trí quỹ đất từ 80 – 100 ha cho giai đoạn đầu và đẩy mạnh kêu gọi đầu tư, đặc biệt là thu hút các nhà đầu tư nước ngoài có tiềm lực và kinh nghiệm trong lĩnh vực logistics.
Theo đánh giá, Nghệ An là địa phương hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển trung tâm logistics cấp vùng. Những năm gần đây, tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh duy trì ổn định; hệ thống các khu công nghiệp lớn hình thành và mở rộng đã tạo ra nguồn hàng hóa dồi dào, phù hợp cho phát triển logistics công nghiệp và logistics xuất khẩu. Bên cạnh đó, khu vực Nghĩa Đàn – Quỳnh Lưu – Diễn Châu là trung tâm sản xuất nông nghiệp, thủy sản lớn, có nhu cầu cao về logistics lạnh và bảo quản sau thu hoạch.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy chi phí logistics của Nghệ An và toàn vùng hiện vẫn ở mức cao, chiếm khoảng 18 – 21% doanh thu. Tỉnh chưa có trung tâm logistics cấp vùng; hệ thống kho, bãi còn manh mún; doanh nghiệp logistics chủ yếu có quy mô nhỏ, năng lực hạn chế; kết nối liên phương thức chưa tối ưu và sức cạnh tranh còn thấp so với các cụm logistics lớn như Nghi Sơn hay Vũng Áng.
Việc xây dựng và triển khai Đề án phát triển Nghệ An trở thành trung tâm logistics vùng Bắc Trung Bộ được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những “điểm nghẽn” này, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế, đồng thời nâng cao vị thế của tỉnh trong chuỗi cung ứng khu vực và quốc gia.
Phương Thảo(t/h)
