Quy định mới xác định rõ phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, bao gồm tất cả các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong và ngoài nước khi tổ chức hoặc tham gia việc cưới, việc tang và lễ hội trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Việc thực hiện nếp sống văn minh phải tuân thủ chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước; bảo đảm trang trọng, tiết kiệm, an toàn, phù hợp thuần phong mỹ tục và điều kiện thực tiễn của từng địa phương.
Đặc biệt, Quy định nhấn mạnh yêu cầu không lợi dụng việc cưới, việc tang, lễ hội để trục lợi, tuyên truyền trái pháp luật, gây mất an ninh trật tự, làm tổn hại môi trường, xâm hại di tích lịch sử – văn hóa. Việc sử dụng âm thanh, tổ chức ăn uống, đi lại, chiếm dụng lòng đường, vỉa hè phải tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, không gây ảnh hưởng đến sinh hoạt cộng đồng.
Cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang được yêu cầu gương mẫu thực hiện nếp sống văn minh, không tổ chức hoặc tham dự cưới hỏi, lễ hội trong giờ làm việc; không sử dụng công quỹ, phương tiện công vào mục đích cá nhân.
Đối với việc cưới, Quy định yêu cầu các đôi nam nữ phải đủ điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn theo đúng quy định pháp luật. Việc kết hôn phải dựa trên tinh thần tự nguyện, nghiêm cấm tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, kết hôn giả tạo hoặc lợi dụng hôn nhân để trục lợi.
Gia đình hai bên có trách nhiệm tổ chức lễ cưới trang trọng, vui tươi nhưng gọn nhẹ, tiết kiệm, không thách cưới, không phô trương hình thức, không tổ chức kéo dài nhiều ngày. Các nghi thức truyền thống như chạm ngõ, ăn hỏi, lễ cưới được khuyến khích thực hiện phù hợp với phong tục địa phương và điều kiện kinh tế của gia đình.
Quy định cũng khuyến khích nhiều hình thức văn minh như: Báo hỷ thay cho tiệc cưới đông người; tổ chức tiệc trà, tiệc ngọt; tổ chức lễ cưới tập thể; hạn chế rượu bia, thuốc lá; không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần; ưu tiên trang phục truyền thống. Âm thanh trong lễ cưới phải bảo đảm không gây tiếng ồn trước 6 giờ sáng và sau 22 giờ đêm.
Trong tổ chức tang lễ, Quy định yêu cầu gia đình thực hiện khai tử kịp thời, tổ chức tang lễ chu đáo, trang nghiêm, tiết kiệm, phù hợp tín ngưỡng, phong tục tốt đẹp, không mê tín dị đoan, không phô trương, lãng phí.
Các nghi thức tang lễ, việc sử dụng nhạc tang, tang phục, treo cờ tang phải đúng mực; lễ viếng, lễ truy điệu, lễ đưa tang bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường. Đặc biệt, nghiêm cấm việc rải tiền Việt Nam, tiền nước ngoài và hạn chế tối đa việc rắc vàng mã trên đường đưa tang.
Quy định khuyến khích sử dụng vòng hoa luân chuyển, nhạc tang ghi âm thay cho đội nhạc sống, giảm sử dụng rượu bia, không khóc thuê, loại bỏ các hủ tục lạc hậu như yểm bùa, gọi hồn, lăn đường; khuyến khích hỏa táng, mai táng một lần nhằm tiết kiệm quỹ đất và bảo vệ môi trường.
Chính quyền cơ sở có trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ gia đình tổ chức tang lễ đúng quy định; thành lập Ban Tổ chức lễ tang khi cần thiết; bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường và an toàn phòng cháy, chữa cháy.
Đối với lễ hội, Quy định nhấn mạnh vai trò quản lý của chính quyền địa phương trong việc tuyên truyền, kiểm tra, giám sát tổ chức lễ hội theo đúng quy định pháp luật. Lễ hội phải được tổ chức trang nghiêm, an toàn, tiết kiệm, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, không thương mại hóa, không biến tướng.
Ban Tổ chức lễ hội chịu trách nhiệm bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, phòng chống cháy nổ; quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh, dịch vụ, niêm yết giá công khai, bán đúng giá, không xâm phạm khu vực bảo vệ di tích.
Quy định nghiêm cấm các hành vi: Đốt pháo nổ, thả đèn trời, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ; đốt vàng mã không đúng nơi quy định; sử dụng tiền công đức sai mục đích; lợi dụng lễ hội để vi phạm pháp luật.
Việc ban hành Quy định thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội là bước đi quan trọng của tỉnh Ninh Bình nhằm xây dựng đời sống văn hóa tiến bộ, tiết kiệm, nhân văn, góp phần giữ gìn trật tự xã hội, bảo vệ môi trường và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống.
Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, gương mẫu thực hiện và vận động gia đình, cộng đồng cùng chung tay xây dựng nếp sống văn minh, vì một Ninh Bình phát triển bền vững, giàu bản sắc và nghĩa tình.
Thành Nam
