Một bước chuyển quan trọng là việc tái cấu trúc sản xuất nông nghiệp theo hướng tập trung, quy mô lớn, dựa trên tín hiệu thị trường và lợi thế từng vùng, từng ngành hàng. Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII đã xác định rõ yêu cầu phát triển nông nghiệp hiện đại, chuyên canh hàng hóa, ứng dụng mạnh mẽ khoa học – công nghệ, cơ giới hóa, tự động hóa và chuyển đổi số, coi đây là nền tảng để bảo đảm an toàn thực phẩm và nâng cao sức cạnh tranh.
Trên thực tế, việc xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung gắn với doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Sau bốn năm triển khai Đề án thí điểm xây dựng vùng nguyên liệu nông, lâm sản đạt chuẩn, tổng diện tích vùng nguyên liệu tại các địa phương tham gia đạt gần 170.000 ha, tăng khoảng 20% so với trước. Đáng chú ý, hơn 70% diện tích đã được liên kết tiêu thụ với doanh nghiệp, cho thấy sự dịch chuyển căn bản từ sản xuất manh mún sang sản xuất hàng hóa theo chuỗi.
Khi vùng nguyên liệu được tổ chức bài bản, chi phí logistics tại nhiều địa phương giảm mạnh, năng suất và giá trị sản xuất trên mỗi đơn vị diện tích tăng đáng kể. Cùng với đó, đầu tư hạ tầng phục vụ sản xuất – từ giao thông nội đồng, kho bãi đến hệ thống bảo quản – đã tạo điều kiện để quá trình hiện đại hóa diễn ra đồng bộ và bền vững.
Trên nền tảng vùng nguyên liệu được chuẩn hóa, công nghiệp chế biến tiếp tục đóng vai trò động lực then chốt trong nâng cao giá trị gia tăng. Giai đoạn 2021–2025, ngành chế biến nông, lâm, thủy sản duy trì tốc độ tăng trưởng 7–8% mỗi năm. Đến nay, cả nước có gần 8.000 cơ sở chế biến quy mô công nghiệp gắn với xuất khẩu và hàng chục nghìn cơ sở phục vụ thị trường nội địa. Tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu tăng nhanh, trong khi tổn thất sau thu hoạch từng bước được kiểm soát.
Những chuyển biến đó tạo nền tảng vững chắc cho xuất khẩu nông, lâm, thủy sản bứt phá. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt trên 70 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay, với cán cân thương mại duy trì xuất siêu lớn. Điều này khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của nông nghiệp trong ổn định kinh tế vĩ mô và đóng góp vào tăng trưởng chung.
Không kém phần quan trọng, công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp còn thể hiện ở sự thay đổi tư duy và vị thế của người nông dân. Nông dân ngày nay không chỉ là người sản xuất mà đang từng bước trở thành chủ thể kinh tế, làm chủ công nghệ, tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Sự xuất hiện ngày càng rõ nét của “nông dân số”, am hiểu thị trường, sử dụng thành thạo công cụ số và thương mại điện tử, chính là minh chứng sinh động cho chiều sâu của tiến trình hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn trong nhiệm kỳ Đại hội XIII.
Nam Sơn (t/h)
