Theo hướng dẫn, việc sắp xếp được thực hiện nhằm bảo đảm tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, phù hợp chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, quy hoạch và nhu cầu nhân lực. Một trong những yêu cầu trọng tâm là giảm tối thiểu 30% số cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, hoàn thành trước ngày 1/10/2026.
Tuy nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh, việc sắp xếp không chạy theo mục tiêu giảm số lượng đơn thuần, không thực hiện sáp nhập cơ học làm suy giảm chất lượng đào tạo. Trọng tâm là thiết kế lại mạng lưới theo hướng tinh gọn, quy mô hợp lý, đa ngành, nâng cao năng lực cạnh tranh, đẩy mạnh tự chủ và đổi mới quản trị.
Các cơ quan trung ương và chính quyền địa phương được yêu cầu xác định trước cấu trúc hệ thống cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập sau sắp xếp trên từng địa bàn, từ đó lựa chọn hình thức xử lý phù hợp đối với từng cơ sở.
Việc đánh giá phải đặt từng cơ sở trong tổng thể mạng lưới, chú trọng những đơn vị có chức năng, ngành nghề đào tạo trùng lặp; chưa phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của cơ quan quản lý; không đáp ứng chuẩn cơ sở giáo dục nghề nghiệp; quy mô đào tạo nhỏ hoặc có hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất, đất đai, ngân sách thấp.
Tùy tình hình thực tế, các cơ sở có thể được giữ nguyên và tinh gọn tổ chức bên trong; chuyển giao cơ quan quản lý; sáp nhập hoặc tổ chức lại thành phân hiệu, cơ sở đào tạo; hoặc giải thể, chấm dứt hoạt động theo quy định.
Đáng chú ý, việc chuyển cơ quan quản lý không được tính là giảm đầu mối. Mức độ sắp xếp phải căn cứ vào hiện trạng, mức độ trùng lặp, chất lượng, quy mô đào tạo và nhu cầu nhân lực của từng địa phương, ngành, lĩnh vực.
Trong quá trình sắp xếp, các cơ sở có vai trò chiến lược đối với quốc gia, vùng; thuộc lĩnh vực đặc thù; có chất lượng đào tạo tốt, quy mô hợp lý, tuyển sinh ổn định; đào tạo nhân lực thiết yếu mà thị trường chưa thể đáp ứng; có hiệu quả hoạt động, năng lực tự chủ và tiềm năng phát triển sẽ được ưu tiên duy trì, tập trung đầu tư.
Ngược lại, những cơ sở có ngành nghề, chức năng trùng lặp lớn; tuyển sinh nhỏ trong nhiều năm; hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất, đất đai và ngân sách thấp; chưa đáp ứng đầy đủ chuẩn cơ sở giáo dục nghề nghiệp; chức năng, nhiệm vụ không còn phù hợp hoặc có quy mô nhỏ, không còn cần thiết duy trì pháp nhân độc lập sẽ được ưu tiên xem xét tổ chức lại.
Mục tiêu cuối cùng là giảm đầu mối thực chất, khắc phục sự trùng lặp, tập trung nguồn lực cho những cơ sở có năng lực, nâng cao chất lượng quản trị và đào tạo, đồng thời sử dụng hiệu quả ngân sách, tài sản công và đất đai.
Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu quá trình sắp xếp phải duy trì hoạt động bình thường của các cơ sở, không làm gián đoạn đào tạo, tuyển sinh và nghiên cứu khoa học. Quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người học, nhà giáo, viên chức, người lao động và các bên liên quan phải được bảo đảm.
Các bộ, ngành, địa phương có thể lựa chọn nhiều phương án triển khai, từ chuyển giao cơ sở về địa phương rồi tổ chức lại; tổ chức lại trước khi chuyển giao; tiếp tục duy trì cơ quan trung ương quản lý sau sắp xếp; chuyển giao nguyên trạng; giữ nguyên cơ sở nhưng tinh gọn tổ chức bên trong hoặc thực hiện giải thể.
Cùng với đó, các cơ quan trung ương và địa phương phải phối hợp rà soát, thống nhất phương án mạng lưới sau sắp xếp, xây dựng hồ sơ theo đúng quy định. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và đơn vị liên quan có trách nhiệm bảo đảm tính chính xác của thông tin, tuyên truyền, phổ biến và đề xuất phương án; đồng thời chuẩn bị các điều kiện về nhân sự, hành chính, tài chính, tài sản phục vụ quá trình chuyển giao, tổ chức lại.
Nguyễn Kiên
