Hiểm họa từ phần nổi của tảng băng chìm
Vụ triệt phá đường dây giết mổ lợn bệnh của Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát đã phơi bày lỗ hổng chí tử trong công tác quản lý an toàn thực phẩm hiện nay. Với khoảng 3.600 con lợn bệnh được phân phối tới hàng loạt trường tiểu học và mầm non, sức khỏe của hàng nghìn trẻ em đã bị đe dọa trực tiếp và nghiêm trọng.
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu thuộc đoàn TP Huế nhận định, vụ việc mang tính chất đặc biệt nguy hại bởi nó âm thầm phá hủy thể chất của trẻ em từ bên trong ngay trong lúc Nhà nước đang nỗ lực chi ngân sách để cải thiện tầm vóc thế hệ tương lai. Nữ đại biểu bày tỏ sự lo ngại rằng, con số 300 tấn thịt bị phát hiện có thể mới chỉ là phần nổi của một tảng băng chìm lớn hơn, do đó bà đề nghị các cơ quan chức năng cần ngay lập tức thanh tra diện rộng toàn bộ bếp ăn học đường trên phạm vi toàn quốc.
Sự đứt gãy trong quản lý chuỗi cung ứng
Phân tích về nguyên nhân gốc rễ, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga từ đoàn TP Hải Phòng cho rằng hệ thống kiểm soát hiện nay đang tồn tại sự đứt gãy giữa các khâu chăn nuôi, giết mổ, vận chuyển và chế biến. Việc mỗi công đoạn do một cơ quan khác nhau quản lý nhưng thiếu sự liên thông đồng bộ đã vô tình tạo ra những kẽ hở cho thực phẩm bẩn lách luật.
Một thực trạng nhức nhối khác được chỉ ra là tình trạng hợp lệ trên giấy tờ nhưng hoàn toàn sai lệch trong thực tế. Nhiều doanh nghiệp đã lợi dụng các loại giấy hồ sơ kiểm dịch và hợp đồng cung ứng làm tấm lá chắn để đưa hàng kém chất lượng vào trường học. Trong khi đó, quy trình kiểm tra của một số cơ quan chức năng vẫn còn mang nặng tính hình thức và thiếu các hoạt động hậu kiểm thực chất để đánh giá đúng chất lượng nguồn hàng.
Giải pháp từ hồ sơ điện tử và chế tài hình sự
Để ngăn chặn triệt để thực phẩm bẩn tấn công trường học, các đại biểu Quốc hội đã đề xuất những nhóm giải pháp mang tính đột phá nhằm thay đổi căn bản cách thức quản lý.
Trước hết, việc xây dựng hồ sơ sống cho thực phẩm thông qua hệ thống truy xuất điện tử là vô cùng cần thiết. Thay vì dựa vào các loại giấy tờ truyền thống vốn rất dễ bị làm giả, thực phẩm đưa vào trường học phải được quản lý minh bạch trên nền tảng số nhằm cho phép kiểm chứng ngược toàn bộ chuỗi cung ứng tại bất kỳ thời điểm nào. Đồng thời, các cơ quan chức năng cần bổ sung quy định riêng cho bếp ăn học đường và xác định đây là khu vực nhạy cảm cao với những tiêu chuẩn khắt khe hơn hẳn so với thị trường tự do.
Bên cạnh đó, việc nâng mức chế tài và phân định rõ trách nhiệm của từng cá nhân cũng được đặt lên hàng đầu. Các đại biểu nhấn mạnh rằng hành vi cung cấp thực phẩm bẩn cho trẻ em cần được xem xét xử lý hình sự thay vì chỉ dừng lại ở mức phạt hành chính đơn thuần. Chính quyền địa phương cùng các đơn vị kiểm dịch phải chịu trách nhiệm trực tiếp về tính xác thực của nguồn hàng cung ứng trên địa bàn.
Riêng đối với các nhà trường, vai trò không chỉ dừng lại ở việc ký kết hợp đồng mà còn phải nâng cao trách nhiệm kiểm soát đầu vào một cách nghiêm ngặt. Việc công khai đầy đủ thông tin nguồn gốc thực phẩm tới phụ huynh học sinh sẽ tạo ra một cơ chế giám sát cộng đồng hiệu quả. Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga khẳng định rằng điều quan trọng nhất để ngăn chặn thực phẩm bẩn là phải xác định rõ trách nhiệm đến từng chủ thể nhằm tránh tình trạng tập thể chịu trách nhiệm chung nhưng không có cá nhân nào chịu trách nhiệm cụ thể khi xảy ra sai phạm.
Tâm An
