Xuất khẩu tăng trưởng nhưng giá trị còn hạn chế
Những năm gần đây, xuất khẩu tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế Việt Nam. Quy mô kim ngạch liên tục mở rộng, nhiều nhóm hàng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, giúp Việt Nam duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy nhiên, đằng sau bức tranh tích cực đó là một thực tế đáng chú ý: Phần lớn doanh nghiệp Việt vẫn đang tham gia ở khâu có giá trị gia tăng thấp. Trong các ngành chủ lực như dệt may, da giày, điện tử hay nông sản, mô hình gia công hoặc xuất khẩu thô vẫn chiếm tỷ trọng lớn.
Sản phẩm được sản xuất tại Việt Nam nhưng lại mang thương hiệu nước ngoài, khiến phần giá trị cao nhất nằm ở khâu thiết kế, thương hiệu và phân phối không thuộc về doanh nghiệp trong nước. Đây chính là nguyên nhân khiến giá trị xuất khẩu chưa tương xứng với năng lực sản xuất.
Thương hiệu – khoảng trống lớn trong chuỗi giá trị
Trong chuỗi giá trị toàn cầu, thương hiệu là yếu tố quyết định khả năng định giá sản phẩm. Một sản phẩm có thương hiệu mạnh không chỉ dễ dàng tiếp cận thị trường mà còn có thể bán với mức giá cao hơn, duy trì biên lợi nhuận tốt hơn.
Tuy nhiên, với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, thương hiệu vẫn chưa được nhìn nhận đúng vai trò. Không ít doanh nghiệp tập trung vào sản xuất và mở rộng quy mô, nhưng lại thiếu chiến lược dài hạn cho xây dựng hình ảnh và định vị sản phẩm.
Hệ quả là hàng hóa dễ rơi vào cạnh tranh bằng giá, phụ thuộc vào đối tác nước ngoài và khó tạo dựng chỗ đứng bền vững trên thị trường quốc tế.
Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp Việt Nam cũng đã và đang bắt đầu hành trình xây dựng thương hiệu từ rất sớm và đang từng bước gặt hái thành quả.
Trong lĩnh vực dệt may, Tổng công ty May 10 là một thí dụ điển hình về sức mạnh của thương hiệu lâu đời. Sau 78 năm hình thành và phát triển, thương hiệu May 10 không chỉ được người tiêu dùng trong nước tin tưởng mà còn được nhiều đối tác quốc tế đánh giá cao. Với thị trường xuất khẩu, May 10 đã trở thành một trong những nhà sản xuất áo sơ-mi và veston hàng đầu Việt Nam. Còn tại thị trường trong nước, doanh nghiệp kiên trì xây dựng thương hiệu thời trang với phương châm chất lượng quốc tế, thiết kế phù hợp người Việt và giá thành hợp lý. Chính sự nhất quán đó đã tạo nên sức sống bền bỉ của thương hiệu qua nhiều thập kỷ.
Thương hiệu không chỉ là sản phẩm, mà còn là “sức mạnh mềm” của quốc gia
Theo các chuyên gia, thương hiệu ngày nay không còn được hiểu đơn giản là tên gọi của một sản phẩm. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Đức Thịnh, giảng viên cao cấp bộ môn quản trị thương hiệu, Đại học Thương mại cho rằng thương hiệu tồn tại ở nhiều cấp độ khác nhau, từ thương hiệu sản phẩm, thương hiệu doanh nghiệp đến thương hiệu ngành hàng, địa phương và cao hơn nữa là thương hiệu quốc gia.
Mỗi thương hiệu sản phẩm thành công đều góp phần nâng cao hình ảnh doanh nghiệp. Khi nhiều doanh nghiệp cùng tạo dựng được những thương hiệu mạnh, hình ảnh quốc gia cũng được nâng lên. Ngược lại, khi thương hiệu quốc gia đủ uy tín, nó sẽ trở thành “tấm hộ chiếu” giúp sản phẩm Việt Nam dễ dàng chinh phục thị trường thế giới.
Những năm gần đây, nhận thức của doanh nghiệp Việt Nam về vai trò của thương hiệu đã có sự thay đổi rõ rệt. Nếu như trước đây nhiều doanh nghiệp chỉ tập trung vào sản xuất thì hiện nay họ đã coi thương hiệu là một trong những yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững. Nhiều sản phẩm Việt Nam đã chứng minh được uy tín thông qua xuất khẩu, từ nông sản, trái cây đến hàng tiêu dùng và dệt may.
Nâng cao thương hiệu Việt Nam là một hành trình dài đòi hỏi sự chung tay của cả xã hội, từ chính phủ, doanh nghiệp đến mỗi cá nhân. Doanh nghiệp cần đổi mới tư duy, đầu tư vào chất lượng sản phẩm và dịch vụ, cũng như xây dựng hình ảnh thương hiệu uy tín. Các cơ quan chức năng cần tiếp tục hoàn thiện chính sách, tạo môi trường thuận lợi để hỗ trợ sự phát triển và vươn xa của thương hiệu Việt. Đồng thời, mỗi cá nhân cũng góp phần quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh đất nước thông qua việc giữ gìn văn hóa, tôn vinh giá trị truyền thống và lan tỏa niềm tự hào dân tộc. Mỗi hành động nhỏ, mỗi sản phẩm chất lượng được sản xuất và tiêu thụ đều là nền móng vững chắc xây dựng thương hiệu quốc gia. Đã đến lúc chúng ta cần đoàn kết, cùng hướng về mục tiêu chung, để Việt Nam không chỉ khẳng định vị thế khu vực mà còn trở thành điểm sáng nổi bật trên bản đồ thế giới.
Minh Minh
