Ngày 23/7, UBND TP.HCM ban hành Quyết định số 4560/QĐ-UBND về việc thành lập Khu Thương mại tự do gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ. Đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế biển, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư của thành phố trong giai đoạn mới.
Hình thành mô hình thương mại tự do theo tiêu chuẩn quốc tế
Theo quyết định, Khu Thương mại tự do nằm trên địa bàn phường Tân Phước và phường Tân Hải, có diện tích khoảng 4.174 ha. Khu vực này được bao bọc bởi hệ thống sông, rạch, đường 991B và vịnh Gành Rái; cách trung tâm TP.HCM khoảng 50 km và cách sân bay quốc tế Long Thành khoảng 25 km, tạo lợi thế đặc biệt về kết nối đa phương thức.
Khu Thương mại tự do được quy hoạch thành ba khu chức năng với tám phân khu liền kề, bao gồm khu bến cảng container hiện hữu, bến cảng Cái Mép Hạ, bến cảng Cái Mép Hạ hạ lưu, ga đường sắt Cái Mép Hạ thuộc tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu, cảng thủy nội địa, khu nam Khu công nghiệp Cái Mép, trung tâm logistics Cái Mép Hạ và khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ.
Theo định hướng của UBND TP.HCM, đây sẽ là mô hình thí điểm với các cơ chế, chính sách vượt trội, môi trường đầu tư và thương mại tự do theo chuẩn quốc tế, góp phần thúc đẩy cải cách thể chế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Khu Thương mại tự do được xác định là đầu mối kết nối sản xuất, thương mại và dịch vụ giữa TP.HCM với khu vực và thế giới; đồng thời trở thành động lực tăng trưởng mới, tạo nền tảng đưa thành phố phát triển thành trung tâm kinh tế biển của khu vực Đông Nam Á.
Đáng chú ý, mô hình này sẽ lấy kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn làm trọng tâm phát triển, gắn với trung tâm logistics xanh, cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và sân bay quốc tế Long Thành. Sự kết nối này được kỳ vọng sẽ hình thành chuỗi logistics hiện đại, đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới cung ứng toàn cầu.
Ngoài chức năng logistics và cảng biển, Khu Thương mại tự do còn hướng tới phát triển thành trung tâm sản xuất xanh, xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, trung tâm đổi mới sáng tạo và điểm đến của các tập đoàn đa quốc gia trong lĩnh vực logistics, thương mại quốc tế và dịch vụ hàng hải.
Phấn đấu trở thành hạt nhân kinh tế biển vùng Đông Nam Bộ
Theo lộ trình phát triển, giai đoạn 2026-2030, TP.HCM sẽ tập trung hoàn thiện bộ máy quản lý, xây dựng nền tảng số phục vụ quản lý, giám sát toàn diện Khu Thương mại tự do; đồng thời hoàn thiện quy hoạch các phân khu chức năng, triển khai giải phóng mặt bằng, đầu tư hạ tầng kết nối và lựa chọn các nhà đầu tư chiến lược.
Song song với đó, thành phố sẽ ban hành các cơ chế ưu đãi đầu tư phù hợp nhằm nâng cao sức hấp dẫn của Khu Thương mại tự do và đẩy mạnh hoạt động xúc tiến đầu tư trong nước và quốc tế.
Đến giai đoạn 2031-2035, TP.HCM sẽ tập trung phát triển đồng bộ các khu chức năng trên nền tảng hạ tầng đã được đầu tư, hình thành hệ sinh thái kinh tế hàng hải có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực, đồng thời xây dựng Khu Thương mại tự do theo định hướng xanh và bền vững.
Sau năm 2035, mục tiêu đặt ra là đưa Khu Thương mại tự do trở thành hạt nhân của trung tâm kinh tế biển vùng Đông Nam Bộ, đồng thời phát triển cảng trung chuyển hàng hóa quy mô lớn nhất cả nước, có sức cạnh tranh ở tầm khu vực châu Á và quốc tế.
Việc triển khai Khu Thương mại tự do được thực hiện trên cơ sở các cơ chế, chính sách đặc thù quy định tại Nghị quyết số 98/2023/QH15 và Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội. Trong quá trình thực hiện, TP.HCM sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất các chính sách mới nhằm tháo gỡ khó khăn, tạo môi trường đầu tư thông thoáng và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Theo quyết định, Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM được giao là cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp đối với Khu Thương mại tự do. Đồng thời, nhiều sở, ngành và lực lượng chức năng như Sở Công Thương, Sở Tài chính, Sở Xây dựng, Sở Khoa học và Công nghệ, cơ quan Thuế, Hải quan, Bộ đội Biên phòng, Công an thành phố cùng chính quyền địa phương sẽ phối hợp triển khai các nhiệm vụ liên quan.
Việc thành lập Khu Thương mại tự do gắn với cảng biển Cái Mép Hạ không chỉ mở ra không gian phát triển mới cho TP.HCM mà còn được kỳ vọng tạo cú hích cho phát triển logistics, kinh tế biển và thương mại quốc tế, góp phần đưa vùng Đông Nam Bộ trở thành trung tâm kết nối hàng hóa và chuỗi cung ứng của khu vực.
Hậu Thạch (t/h)
