THCL Bộ Tài chính đang soạn thảo Thông tư hướng dẫn chế độ thu, nộp, quản lý lệ phí cấp thẻ căn cước công dân (CCCD). Theo dự thảo thông tư này, thay vì được miễn phí khi cấp mới CCCD như quy định hiện hành thì công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên khi làm thủ tục cấp lần đầu, cấp đổi, cấp lại CCCD phải nộp lệ phí cấp CCCD như sau: Cấp mới, cấp lại: 70.000 đồng/thẻ; cấp đổi 50.000 đồng/thẻ.

Ảnh minh họa

Xin nói ngay, tại  Điều 1 của Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em quy định: . “Trẻ em quy định trong Luật này là công dân Việt Nam dưới mười sáu  (16) tuổi”. Tại điều 1 Công ước của Liên hợp quốc  về quyền trẻ em quy định: “Trẻ em có nghĩa là bất kỳ người nào dưới 18 tuổi, trừ trường hợp pháp luật có thể được áp dụng với trẻ em đó quy định tuổi thành niên sớm hơn”.  Thế nghĩa là, Bộ Tài chính đang dự kiến “phạm” vào trẻ em bằng việc thu 70.000 đồng…một thẻ CCCD?

Trẻ em hoặc người lớn - những người này thực hiện được giao dịch trên các mặt của đời sống xã hội thì cần có thẻ CCCD. Nhưng  Bộ Tài chính đang dự thảo quy định người từ đủ 14 tuổi trở lên khi làm thủ tục cấp thẻ CCCD phải nộp lệ phí 70.000 đồng/thẻ liệu có đúng?

Hiểu nôm na rằng, thẻ CCCD hay Chứng minh nhân dân là thẻ - tài liệu nhận dạng cá nhân, có thể được sử dụng để xác minh các chi tiết đặc điểm riêng biệt của cá nhân một người.  Thẻ CCCD ghi nhận những điểm cơ bản về gốc tích, quan hệ thân tộc, đặc điểm nhân dạng, đủ để phân biệt từng cá nhân trong xã hội. Đây là một phần hay một loại của giấy tờ tùy thân, tức là giấy tờ cần mang theo để chứng minh cá nhân mình là ai.

Điều xót xa nhất có lẽ là, đứa trẻ non nớt 14 tuổi đã phải bỏ ra 70.000 đồng mới được cấp CCCD? Suy ngẫm, quyền trẻ em sẽ được thực thi thế nào, nếu không muốn nói là làm thế nào để góp phần đảm bảo quyền trẻ em? Bàn về việc này thì xa xôi quá. Ngay trong Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em năm 1989 (VN đã phê chuẩn năm 1990) khẳng định: ” Vì mục đích bảo đảm và thúc đẩy việc thực hiện các quyền (quyền trẻ em) được quy định trong Công ước này, các Quốc gia thành viên phải dành sự giúp đỡ thích đáng cho các bậc cha mẹ và những người giám hộ hợp pháp trong việc thực hiện trách nhiệm nuôi dưỡng trẻ em, và phải bảo đảm phát triển những thể chế, phương tiện và dịch vụ cho việc chăm sóc trẻ em”.  Theo công ước của Liên hợp quốc, thay vì trẻ em phải được nhà nước chăm sóc đặc biệt thì một bộ phận không nhỏ trẻ em đã phải tự thân kiếm sống trong những môi trường mà ngay cả người lớn cũng phải bỏ chạy. Chắc chắn rằng,trẻ em nói chung và những đứa trẻ  có hoàn  cảnh kém may mắn nói riêng phải sớm lao động để kiếm sống sẽ không thể hiểu được việc phải bỏ ra một khoản tiền để được tồn tại trên giấy tờ là thế nào,cơ sở nào quy ra căn cước trẻ em là 70.000 đồng, và được chi tiêu vào những việc gì có ích?

Trẻ em nhìn chung có ít quyền hơn người lớn, đặc biệt là đối với những người có chức vụ quyền hạn. Các nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng, trẻ em được xếp vào nhóm không để đưa ra những quyết định quan trọng. Đồngnghĩa, trẻ em  không thể quyết định được, và cũng rất khó biết lấy đâu ra 70.000 đồng để nộp lệ phí CCCD.Vậy, tại sao Bộ Tài chính lại dự kiến buộc trẻ em phải bỏ ra 70.000 đồng để làm CCCD? Phải chăng dự thảo này của Bộ Tài chính có lý lẽ của sự bình đẳng trước pháp luật giữa trẻ em và người lớn?

Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em quy định: “Nguồn tài chính cho công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em bao gồm ngân sách nhà nước, viện trợ quốc tế, ủng hộ của cơ quan, tổ chức, cá nhân ở trong nước, nước ngoài và các nguồn thu hợp pháp khác”. Trong Công ước Liên hiệp quốc về quyền trẻ em cũng nói rằng trẻ em có quyền cơ bản: “Quyền tự tìm hiểu thông tin, quyền phát biểu, quyền được lắng nghe và tụ họp”.

Cho nên, người lớn chúng ta cứ hiểu bằng lương tâm thôi cũng thấy, mọi sự áp đặt tài chính lên lưng trẻ em sẽ làm cho nó vất vả! Dự thảo trên cần phải được xem xét lại cho đúng với tinh thần của pháp luật.

Đỗ Lê Tảo-Hoan Nguyễn